Takk fyrir mig, Akureyri!

ORRABLÓT - 75

Þegar Skapti Hallgrímsson, vinur minn og ritstjóri akureyri.net, sló á þráðinn til mín fyrir þremur árum og spurði hvort til greina kæmi að ég skrifaði reglulega Akureyrarskotna pistla inn á vefmiðilinn hans þurfti ég aðeins að hugsa málið. Meira en þrír áratugir voru liðnir frá því að ég hafði búið í mínum gamla heimabæ og ég ekki fylgst sérlega grannt með útsvarsþróun, skipulagi byggðar, kartöfluuppskerunni og holræsamálum. Er það ekki fyrst og fremst þetta fernt sem alla jafna brennur á bæjarbúum?

Það er helst að ég hafi hrokkið í kút fyrir nokkrum árum þegar súrrealísk umræða um það að banna lausagöngu katta fór fram á vettvangi bæjarstjórnar. Göfug skepna, kötturinn, og miklu nær, frá mínum bæjardyrum séð, að banna lausagöngu manna. Þeir gera jú talsvert meira af sér en blessaður kötturinn. En til allrar hamingju var horfið frá þessum gölnu hugmyndum og hjartað gat á ný farið að slá með reglubundnum hætti.

En jæja, það er víst önnur saga. Ekkert vera að segja honum frá því en auðvitað var ég aldrei að fara að segja nei við Skapta. Ég meina, hver gerir það? Það var mikið og þarft verk að koma þessum vef á fót fyrir sex árum, í reynd þrekvirki, og honum hefur jafnt og þétt vaxið ásmegin. Gæti ég lagt fingur á árar var það að sjálfsögðu sjálfsagt mál og auðsótt.

Ég sló því aftur á Skapta og meldaði mig inn. Pistlar mínir yrðu þó að fjalla um æskuárin á Akureyri, annað yrði bara bull og vitleysa. „Venur, það er í fínu lagi. Þá segjum við það,“ gall í Skapta, sem var ígildi gó frá Bó. Og ritstjórinn var strax klár með yfirskriftina: Orrablót. Skemmtilegur orðaleikur.

Jæja, hugsaði ég með mér, ég hlýt nú að geta slitið út úr mér 10, jafnvel 15 pistla fyrir minn gamla vin og Þórsara. Þessi er númer 75! Enda kom fljótt á daginn að af ýmsu var að taka en ég kom merkilega víða við fyrir norðan, áður en ég flutti suður 19 ára gamall. Fyrir utan allt íþróttaspriklið hjá Þór þá gekk ég í fjóra skóla, þrjá grunnskóla og svo MA, og var í sumarvinnum af ýmsu tagi. Maður skipti iðulega milla ára. Ekki vegna þess að mér líkaði endilega illa við vinnuna, heldur af þeim sökum að maður vildi prófa sem flest. Ekki það að yfirmenn mínir hafa ábyggilega upp til hópa verið glaðir að sjá mig fara og koma ekki aftur. Vænst af öllu þessu þótti mér um vinnuna á vellinum mínum, Þórsvellinum, undir forystu og leiðsögn Begga heitins skans. Það sumar vaknaði maður alltaf með bros á vör og fór í loftköstum niður stallana; ég bjó þarna beint fyrir ofan.

Þegar mest var spruttu hugmyndir að pistlum upp eins og gorkúlur og ég átti satt best að segja í vök að verjast, 20, 30 hugmyndir á blaði og maður gat bara komið einum pistli að á miðlinum í einu.

Og ekki dró úr ritgleðinni þegar ritstjórinn byrjaði hér um bil strax að myndskreyta skrifin með miklum tilþrifum. Skapti á allan heiðurinn af myndskreytingunum sem hafa svo sannarlega lyft efninu. Oftar en ekki leitaði hann í eigið myndasafn sem er þrútið vöxtum en líka hingað og þangað, oft með mergjuðum árangri. Ég hef áður sagt honum og ítreka það hér að myndskreytingarnar hafi á löngum köflum verið á heimsmælikvarða og glatt mitt gamla hjarta. Þegar maður hefur verið í meira en 30 ár í blaðamennsku bíður maður sjaldan spenntur eftir því að sjá greinar sínar birtast á prenti en það gerðist sannarlega hér. Ég gat varla beðið eftir mínum eigin greinum – til að skoða myndirnar. Hvaða snúning tekur ritstjórinn á þessu núna?

Ég man ekki eftir því að hafa skrökvað að ykkur í þessum pistlum. Sumt kann ég þó að hafa eftir atvikum ýkt ofurlítið eða dregið úr, eins og gengur. Ykkur að segja á ég ekki langt að sækja ýkjurnar en í þeim var beinlínis keppt á æskuheimili föður míns á Grund í Eyjafirði. Þar ýktu menn daglangt (og jafnvel um nætur) hver í kapp við annan og enginn meira en hundurinn Snati, alltaf kallaður Daddi, sem ýkti jöfnum höndum á íslensku og dönsku. Hann var tvítyngdur, kappinn.

Svo er hitt, að minnið getur verið skrýtin skepna. Okkur finnst við muna eitthvað nákvæmlega eins og það gerðist en svo var það með einhverjum allt öðrum hætti eða einhver annar man það allt öðruvísi. Við því er ekkert að gera. Enda höfum við ekki verið að vinna með sagnfræði hérna, heldur minningabrot. Ég get þó fullvissað ykkur um að mest af því sem ég hef greint hér frá gerðist nær örugglega – með einum eða öðrum hætti, eins og Ólafur okkar Ragnar myndi orða það.

75 pistlar, það er helvíti mikið, og eflaust hugsa nú margir: Hvers vegna ertu ekki löngu hættur, maður? Þar hefur tvennt unnið gegn okkur. Í fyrsta lagi er ég mjög samviskusamur að upplagi. Sé ég beðinn um að gera eitthvað geri ég það þangað til ég er beðinn um að gera það ekki lengur. Í annan stað er Skapti Hallgrímsson ákaflega kurteis maður og mannvinur inn að beini, þannig að hann var aldrei að fara að rífa upp rauða spjaldið og kremja þannig tilfinningar mínar og stolt eins og hverja aðra pöddu.

En nú er brunnurinn loksins tæmdur. Það get ég nokkurn veginn fullvissað ykkur um. Auðvitað gerðist fleira í gamla daga en það er varla í frásögur færandi. Ekki fer ég til dæmis að segja ykkur frá því þegar ég bauð mig vongóður fram til embættis gjaldkera Nemendafélagsins í MA og hlaut háðuglega útreið. Tapaði raunar fyrir mjög fínum manni, Torfa Jóhannessyni, sem mig minnir að sé alveg örugglega frá bænum Torfalæk í Torfalækjarhreppi. Hann varð mjög góður gjaldkeri og miklu betri en ég hefði nokkurn tíma orðið. Ég er svona álíka klár í bókfærslu og hestur í bútasaumi. Þannig að allt fór vel að lokum.

Ég hefði að ósekju mátt gefa gamla, góða rúntinum meira vægi. Eins og þegar við félagar, ég, Sævar Árnason og Eiríkur Árni Oddsson, stigum einu sinni upp í bíl hjá gaur sem kallaður var Máni, Fáni, Sláni eða eitthvað svoleiðis. Kappinn brunaði með okkur beina leið niður á bryggju, þar sem hann reykspólaði í hringi í á að giska hálftíma, eða þangað til hjólbarðarnir á bílnum voru étnir upp til agna. Þá skilaði hann okkur aftur í bæinn. Okkur var öllum bumbult eftir þá þeytivindu.

Er á þessa vegferð leið spurði kær vinur mig hvort ég myndi ekki örugglega á einhverjum tímapunkti skrifa um viðurnefni manna á Akureyri í gamla daga. Ég íhugaði það en lét kyrrt liggja. Viðurnefni hafa auðvitað verið þjóðaríþrótt okkar Akureyringa um aldir en geta eins og gefur að skilja verið viðkvæmt efni og þegar maður er kominn á þennan aldur vill maður helst sitja á friðarstóli. Ég móðga helst ekki nokkurn mann í seinni tíð – nema þá óvart.

Af nægu væri svo sem að taka, bæði viðurnefnum og umnefnum. Sumir fengu hreinlega nýtt nafn. Í mínu nánasta umhverfi voru Pilturinn, MAD, James, Skippý, Gæðingurinn, Döðlingurinn, Snyrtimennið, Grammið, Hössbandið, Smúnn, Gobbedið, Spekúlantinn, Stúri, Hánninngrjónn og fleiri góðir. Löngu síðar kenndi sonur minn þáverandi pólskri tengdamóður sinni að segja Hánninngrjónn og sló hún upp frá því reglulega um sig með því nafni. Og gerir vísast enn. Mergjað nafn fyrir, Hánninngrjónn, hvað þá með pólskum hreim.

En jæja, eins og þið eruð búin að átta ykkur á (fyrirsögnin ljóstraði því svo sem strax upp) þá er þetta síðasta Orrablótið hér á akureyri.net. Ég þakka ykkur lesendum kærlega fyrir samfylgdina, það hefur verið sannkallað ball að rifja þessa dásamlegu tíma upp. Bæði atburði en ekki síður allt fólkið, samferðarmennina. Ég er enn í góðu sambandi við suma sem hér hafa komið við sögu en aðra hef ég hvorki heyrt né séð svo árum og jafnvel áratugum skiptir. Enn aðrir eru fallnir frá. Þessi endurkynni hafa verið mér sérlega ljúf.

Eftir stendur þetta: Það voru mikil forréttindi að alast upp á Akureyri í sjöunni og áttunni, eiginlega ekkert nema fallegar og skemmtilegar minningar. Fyrir mér verður Akureyri og Þorpið alltaf heima, eða eins og Hjalti vinur minn er vanur að segja: „Þú getur tekið strákinn úr Þorpinu en ekki Þorpið úr stráknum!“

Akureyri, takk kærlega fyrir mig!

Orri Páll Ormarsson er fæddur 1971. Hann ólst upp á Akureyri, er Þorpari, Þórsari, og blaðamaður á Morgunblaðinu. Pistlar hans fyrir akureyri.net birtast hálfsmánaðarlega, á föstudögum.