Er hægt að spila fótbolta svona?

ORRABLÓT - 70

„Hvur röndóttur, frændi. Er hægt að spila fótbolta svona?“ sögðum við Sturla Sighvatsson gáttaðir hvor við annan, þar sem við sátum yfir einum af fyrstu leikjunum á HM í knattspyrnu 1982 heima hjá honum í Breiðholtinu. Brasilíumenn voru að etja kappi við Sovétmenn og tilþrif þeirra fyrrnefndu voru með þeim hætti að maður átti ekki orð. Maður hafði lesið um svonefndan sambabolta og Pelé í bókum en aldrei upplifað þessi ósköp í rauntíma fyrir atbeina sjónvarpsins. Það var engu líkara en að maður væri staddur í sirkus eða á sýningu hjá færustu töframönnum þessa heims. Eitt var víst, fótboltinn yrði aldrei samur aftur.

Sovétmenn stóðu aðeins í Brössunum en í hinum leikjunum í riðlinum gengu þeir yfir Skota og Nýsjálendinga. Þá var ég kominn aftur heim til Akureyrar og strax að leikjunum loknum þustum við strákarnir í hverfinu út á Þúfnavelli, völlinn okkar á úfnu og bylgjóttu grasinu milli Smárahlíðar og Borgarhlíðar. Slegist var um að vera Zico en næði maður því ekki skipti það engu máli; maður var þá bara Sócrates, Éder, Falcão, Júnior eða einhver annar af þessum snillingum. Fæstir vildu að vísu vera miðherjinn Serginho enda var hann hálfgerður spýtukall við hliðina á öllum þessum dansandi ballerínum.

Brassarnir gengu áfram á vatni gegn heimsmeisturnum Argentínu í milliriðlinum, sem tefldu fram undrabarninu Diego Maradona í sínu liði. Það átti bara að vera formsatriði fyrir þá að klára mótið. Í það minnsta átti varnarsinnað og leiðinlegt lið Ítalíu ekki að vera neina fyrirstaða. Eins og við munum hafði Paolo heitinn Rossi aðrar hugmyndir og henti í eina frægustu þrennu sparksögunnar. Brössum dugði jafntefli en héldu eigi að síður áfram að sækja, bæði í stöðunni 1:1 og 2:2. Því fór sem fór og Brassar fóru heim. Æ síðan er talað um besta lið sögunnar sem aldrei varð heimsmeistari. Þá leið mörgum eins og að þeir hefðu verið illa sviknir af almættinu. Hvers vegna brá það sér frá á ögurstundu?

Svar við þeirri áleitnu spurningu hefur enn ekki fengist?

Maður las að vísu bara um tvo síðustu leikina í blöðunum enda var Ríkissjónvarpið komið í sumarfrí, eins og það gerði jafnan í júlí. Öllum hurðum læst. Bingó, bæ!

Fyrstu beinu útsendingarnar frá heimsmeistaramóti voru að baki hér í fásinninu og búið að koma þjóðinni á bragðið. Enda froðufelldi hún af reiði yfir lokuninni og lesendabréf dagblaðanna báru allt í senn með sér sorg, bræði og almenna angist. RÚV voru ekki vandaðar kveðjurnar. Hvet ykkur til að fletta þessu upp við tækifæri. Mikill yndislestur þar á ferðinni og vitnisburður um þjóð sem var svikin.

Bjarni Felixson, eini maðurinn með réttu ráði innan stofnunarinnar, náði að grenja út að nokkrar hræður mættu í vinnuna til að sýna úrslitaleikinn í beinni útsendingu, að vísu í svarthvítu. Hitt var alltof dýrt. Þar lögðu Ítalir eins og við munum Vestur-Þjóðverja býsna örugglega, 3:1, og enn fór maður mótsins mikinn, (ó)vinur okkar Paolo Rossi.

Hitað var upp með völdum köflum úr undanúrslitaleikjunum, þar sem maður sá í fyrsta skipti vítaspyrnukeppni, þegar Vestur-Þjóðverjar lögðu Frakka. Það sem maður kenndi í brjósti um Uli Stielike, Didier Six og Maxime Bossis sem brenndu allir af. Aumingja Stielike var óhuggandi eftir leik enda þótt lið hans hefði unnið. Manni leið ekki bara eins og að ferli þessara mann væri lokið, heldur bara lífi þeirra yfirhöfuð. Hvernig ætluðu þeir að mæta nýjum degi eftir að hafa brennt af víti í undanúrslitum HM?

Í dag er enginn maður með mönnum nema að hann hafi misnotað vítaspyrnu í þýðingarmiklum kappleik.

Atvikið þegar Toni Schumacher drap hér um bil Patrick Battiston er manni líka í fersku minni, óhugnanlegt að sjá mann borinn meðvitundarlausan af velli. Og það hvorki datt né draup af hinum brotlega.

Frakkar heilluðu einnig á mótinu með miðjuna sína frægu, Michel Platini, Alain Giresse og Jean Tigana. Fyrir EM 1984 bættist Luis Fernandez í hópinn og Frakkar urðu Evrópumeistarar á heimavelli.

Zico og félaga sá maður ekki aftur fyrr en að fjórum árum liðnum, á HM í Mexíkó 1986, þar sem þeir voru orðnir aðeins of gamlir. Lutu í gras gegn Frökkum í átta liða úrslitum, í einum besta leik í sögu HM.

Skátenging mín við þetta fræga lið Brasilíu er sú að ég deildi einu sinni velli með manninum sem varði mark Skota í leiknum á HM 1982, Alan Rough. Dagsatt. Þetta var upp úr aldamótum.

Það kom þannig til að Adolf Ingi Erlingsson, sem þá var íþróttafréttamaður á RÚV, hringdi óðamála upp á Mogga í Kringlunni (blessuð sé minning þeirrar góðu byggingar!) og sagði að það vantaði menn til að keppa við skoska blaðamenn, sem hér voru staddir vegna landsleiks Íslands og Skotlands. Við köstuðum að sjálfsögðu öllu frá okkur, ég, Ívar Páll Jónsson, Helgi Mar Árnason og Björn Arnar Ólafsson, aldrei kallaður annað en Konsertmeistarinn á ritstjórn Morgunblaðsins, og brunuðum í Laugardalinn, þar sem leikið var á gervigrasinu. Mögulega kom blaðið ekki út daginn eftir vegna fjarveru okkar. Mér er hulin ráðgáta hvers vegna Akureyringurinn og KA-maðurinn Arnar Unnarsson, sem lengi var lagerstjóri Árvakurs, fór ekki með okkur. Hann hlýtur að hafa átt bókaðan tíma í golf eftir vinnu.

Nema hvað, Skotarnir mættu til leiks í fullum herklæðum. Nei, ekki Skotapilsum, heldur flunkunýjum búningi landsliðsins. Við fundum til smæðar okkar í gömlum lörfum frá RÚV sem Adolf Ingi hafði gripið með sér. Ætli Úlfur vinur minn Grönvold hafi ekki grafið þann hrylling upp í búningadeildinni. Póstmódernískur gjörningur að hætti hússins.

Og þarna var hann, Alan Rough. Ekki í markinu, heldur í fremstu víglínu, eins og allir alvöru markmenn eftir að ferlinum lýkur. Hann hefur þarna verið rétt skriðinn yfir fimmtugt. Rough fór hægt yfir en af fumleysi og með tilgangi og lét samherjana óspart heyra það fengi hann boltann ekki beint í fótinn.

Til að gera langa sögu stutta þá unnum við býsna öruggan sigur, 4:1 að mig minnir, enda vorum við að jafnaði 15-20 árum yngri en þessir kollegar okkar. Skotarnir tóku því með jafnaðargeði enda glaðsinna og öruggir í eigin skinni, eins og þeirra er siður. Mig langar auðvitað að segja ykkur að Rough hafi skorað markið en ég er býsna viss um að hann gerði það ekki. Kappinn lék þó á als oddi að leik loknum, þangað til við fórum að tala um Zico og Sócrates. Þá hvítnaði hann allur upp, kúgaðist og kallaði á Eyjólf. Nei, nei, látið ekki svona, auðvitað minntumst við ekkert á Brasilíuleikinn. Enda löngu liðin tíð.

Já, góðir hálsar, það fór þá aldrei svo að maður léki ekki landsleik fyrir hönd Íslands. Þeir hafa ekki orðið fleiri – og verða vísast ekki úr þessu.

Orri Páll Ormarsson er fæddur 1971. Hann ólst upp á Akureyri, er Þorpari, Þórsari, og blaðamaður á Morgunblaðinu. Pistlar hans fyrir Akureyri.net birtast hálfsmánaðarlega, á föstudögum.