Var 1986 besta ár sögunnar?

ORRABLÓT - 72

„1986,“ sagði góður maður við mig fyrr í sumar, með stjörnur í augunum. „Þvílíkt ár. Leiðtogafundurinn í Höfða og athygli heimsins beindist að Íslandi, Maradona vann HM í fótbolta og Ísland tók í fyrsta skipti þátt í Júróvisjón.“

Einmitt það. Jú, jú, leiðtogafundinum mun enginn Íslendingur sem þá lifði nokkurn tíma gleyma. Ekki heldur Hönd Guðs og Marki aldarinnar hjá Maradona á HM, alla vega ekki við sparksjúklingarnir. En Júróvisjón? Veit það ekki. Hef aldrei áttað mig almennilega á því hvers vegna þessi þjóð lítur á þá árshátíð ófrumleikans sem vörðu á sinni vegferð.

Fyrst gervigreindin situr orðið til borðs með manni ákvað ég að auka á leti mína og spyrja hana. Og hvað haldið þið? Hún tekur undir með hinum góða manni:

„Árið 1986 var eitt viðburðaríkasta og merkilegasta ár í nútímasögu Íslands, þar sem landið varð miðpunktur heimsmála og miklar breytingar urðu á innlendu samfélagi, fjölmiðlun og menningu.“

Gervigreindin var eðli málsins samkvæmt með Reagan og Gorba á fyrsta farrými en rifjaði einnig upp annan atburð sem vakti heimsathygli:

„Í nóvember laumuðust liðsmenn umhverfisverndarsamtakanna Sea Shepherd inn í hvalstöðina í Hvalfirði, skemmdu tæki og tölvur, og sökktu tveimur hvalveiðiskipum (Hvali 6 og Hvali 7) í Reykjavíkurhöfn. Atburðurinn vöktu heimsathygli og skópu hörð viðbrögð og miklar deilur um hvalveiðar innanlands sem utan.“

Allt efnislega rétt en eitthvað þarf gervigreindin að skerpa á málfræðinni sinni, sýnist mér. En hvað veit ég svo sem um það, dauðlegur maður.

Einnig tilgreindi gervigreindin þau tímamót að einokun ríkisins á útvarps- og sjónvarpsrekstri var afnumin með nýjum útvarpslögum og frjálsar stöðvar hófu göngu sína, Bylgjan og Stöð 2.

Og hvað bar hæst á sviði menningar og lista árið 1986, að mati vinkonu okkar. Jú, jú:

„Ísland tók þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva (Eurovision) í fyrsta sinn með laginu Gleðibankinn í flutningi ICY-hópsins.“

Ég er ekki að grilla í ykkur!

Eftir á að hyggja þá fylgdist maður alveg með enda varla um annað fjallað í fjölmiðlum og stræti og torg tæmdust eins og að loftárás hefði verið auglýst.

Það dró mann ekki síst að verkefninu að við málmhausar áttum okkar fulltrúa í Icy-tríóinu, Eirík Hauksson. Manninn sem hafði nánast upp á sitt einsdæmi „fundið upp“ þungarokkið á Íslandi með hljómsveit sinni Drýsli. Hálfum öðrum áratug eftir að fyrstu þjóðir gáfu sig að þeirri góðu stefnu. Ég fór einmitt í pílagrímsferð í vöggu málmlistarinnar, Birmingham á Englandi, í fyrra og það var upplifun að horfa á reyk stíga upp úr sömu skorsteinum og Tony Iommi, Ozzy Osbourne og félagar í Black Sabbath gerðu á sinni tíð. Og sitja á bekknum fræga í miðborginni sem tileinkaður er þeim félögum.

En okkar maður, Eiki Hauks, magalenti í Björgvin í Hörðalandsfylki, eins og við munum og þurfum ekki að fjölyrða um hér. 16. sæti. Uss. Skandall og ævarandi sönnun þess að Evrópa kann ekki gott að meta. Helga Möller og Pálmi Gunnarsson voru einnig í Icy-tríóinu en það þarf auðvitað ekki að segja nokkrum manni.

Annars má með gildum rökum halda því fram að árið 1986 hafi verið það merkilegasta í sögu málmlistarinnar í heiminum en það ár komu út tvær af bestu, ef ekki hreinlega bestu plötur sem sú stefna hefur getið af sér, Master of Puppets með Metallica og Reign in Blood með Slayer. Hugsið ykkur!

Slayer hefur nú að mestu rifað seglin, kemur fram á einni og einni hátíð, en Metallica er enn í fullu fjöri. Ég sá þá félaga fyrr í sumar á London Stadium og það var stórbrotin upplifun. Þeir geirnegla þetta enn, gömlu mennirnir, á sinn grjótharða en um leið einlæga hátt. Þeir fóru að vísu sparlega með Master á fertugsafmælinu, tóku bara titillagið og Orion og tileinkuðu þann flutning vini sínum á himnum, Clifford Lee Burton en 27. september næstkomandi verða 40 ár síðan hann lést í hræðilegu rútuslysi í Smálöndunum í Svíþjóð. Já, 1986 gaf ekki bara – það tók líka. Mikið músíkséní, Cliff, og ógleymanleg týpa af manni.

Sjálfur eyddi ég árinu 1986 lengi framan af á sömu torfunni. Þetta var árið sem ég útskrifaðist úr Glerárskóla og um sumarið dvaldist ég á Þórsvellinum; vann þar á daginn og mætti á fótboltaæfingar með þriðja flokki á kvöldin undir stjórn Steina Sigurgeirs. Gummi Svans var honum til aðstoðar, alla vega er leið á sumarið. Við fórum í tvær eftirminnilegar keppnisferðir til Reykjavíkur, fyrst á alþjóðlega mótið Iceland Cup og síðan til að taka þátt í úrslitakeppni Íslandsmótsins. Unnum þó hvorugt mótið. En í seinna skiptið náði maður að leika í fyrsta og eina skipti á sjálfum Laugardalsvellinum. Það var mikil upplifun.

Björn Th. Árnason þjálfaði meistaraflokk Þórs þetta sumar en hann er ekki síður kunnur sem fagottleikari, formaður Félags íslenskra hljómlistarmanna og skólastjóri Tónlistarskóla FÍH um langt árabil. Þetta sumar eignuðust Bjössi og eiginkona hans, Sigurlín Scheving, Lilla, soninn Árna Björnsson – sem er sumsé fæddur Þórsari. Sá ágæti maður er í dag eiginmaður stjúpsonar míns, Jens Fjalars Skaptasonar, þannig að við Bjössi hittumst reglulega. Hann talar af mikilli hlýju um tíma sinn hjá Þór og minnist iðulega góðra manna, þá fundum okkar ber saman. Gengi Þórsliðsins mætti þó að ósekju vera betra á þessu sumri, um það erum við sammála, þó öll nótt sé ekki úti enn eftir góðan sprett liðsins að undanförnu. Um það erum við sannfærðir.

Ég geri ráð fyrir að hitta Bjössa annað kvöld en þá heldur Árni sonur hans upp á fertugsafmæli sitt með pomp og prakt. Stefnt er að garðveislu sem er vissulega mikill glannaskapur hér á suðvesturhorni landsins, þar sem hvert úrkomumetið af öðru hefur fallið í sumar. En við Þórsarar erum að sjálfsögðu óbilandi bjartsýnismenn að upplagi.

Til hamingju með afmælið, Árni minn!

Orri Páll Ormarsson er fæddur 1971. Hann ólst upp á Akureyri, er Þorpari, Þórsari, og blaðamaður á Morgunblaðinu. Pistlar hans fyrir akureyri.net birtast hálfsmánaðarlega, á föstudögum.