Meðvituð hreyfing

HEILSA – 17

Hvernig hreyfing í núvitund getur haft jákvæð áhrif á líkamlega og andlega líðan.

Á síðustu árum hefur skilningur okkar á hreyfingu og heilsu verið að breytast. Í auknum mæli er horft til þess hvernig hreyfing hefur áhrif á líðan okkar, taugakerfið og tengingu okkar við eigin líkama, fremur en að einblína eingöngu á afköst, kaloríubrennslu eða árangur í líkamsrækt. Sú nálgun kallast á ensku somatic movement eða mindful movement og hér í greininni verður talað um meðvitaða hreyfingu. Hún snýst um að auka líkamsvitund með því að hægja á og skynja það sem við erum að gera í gegnum hreyfingu.

Í hefðbundinni líkamsrækt hingað til hefur fókusinn oftast verið á mælanlegan árangur. Hraða, þyngdir, endurtekningar eða tíma. Í meðvitaðri hreyfingu er áherslan önnur. Hún snýst um að auka tengingu við líkamann á meðan hreyfingin á sér stað. Að finna hvernig hreyfing byrjar og endar. Hvar hún er auðveld og hvar hún er takmörkuð. Hvernig hún breytist þegar athyglin er færð inn í hana. Að vera fyllilega til staðar í því sem maður er að gera.

Í umræðunni um meðvitaða hreyfingu er síðan til hugtakið interoception en það vísar til getunnar til að skynja innra ástand líkamans. Innri skynjun eða líkamsvitund. Að skynja andardráttinn, hjartsláttinn, spennu og slökun í vöðvum, tilfinningar, orku eða þreytu.

Í hröðum lífsstíl verður þessi skynjun okkar stöðugt veikari vegna þess að við erum undir álagi, mikið í höfðinu á okkur, förum úr einu verkefni í annað, erum bundin við skjá og upplifum stöðugt upplýsingaflæði. Hreyfing með athygli, meðvituð hreyfing, getur hjálpað til við að endurvekja þessa tengingu við sig með því að efla getuna til að vera á staðnum í því sem maður er að gera, finna og skynja.

Eitt sem einkennir meðvitaða hreyfingu er að fara hægar og gefa taugakerfinu þannig tíma til að skynja það sem er að eiga sér stað. Þegar við hægjum á verður auðveldara að taka eftir því hvar spenna er til staðar í líkamanum, hvar hreyfingar eru takmarkaðar, hvernig andardrátturinn breytist, hvernig líkaminn bregst við. Þannig fer hreyfingin frá því að vera einungis framkvæmd í að vera upplifun.

Þegar við búum við langvarandi streitu getur stöðug spenna, grunn öndun og það að vera alltaf viðbúin orðið okkar norm. En líkaminn er ekki hannaður til að vera sífellt á varðbergi, hann þarf líka að kunna að hvíla sig og jafna sig. Meðvituð hreyfing getur hjálpað okkur að endurheimta þetta jafnvægi. Með því að hægja á og beina athyglinni að öndun og hreyfingu lærum við að taka betur eftir því sem er að gerast í líkamanum og gefum honum tækifæri til að losna úr langvarandi spennu.

Breytingarnar sem fólk tekur oft eftir þegar það bætir meðvitaðri hreyfingu inn í líf sitt eru meðal annars betri svefn og meiri ró, minni spenna í líkamanum, minni verkir, jafnari orka yfir daginn og aukinni meðvitund um eigin mörk. Margir upplifa að þeir verði fljótari að greina merki um streitu eða ofálag og geti þannig brugðist við áður en það fer að hafa hamlandi áhrif á líðan þeirra.

Meðvituð hreyfing kemur ekki í stað hefðbundinnar þjálfunar heldur bætir við mikilvægum þætti, að það hvernig við hreyfum okkur skiptir ekki síður máli en hversu mikið við hreyfum okkur. Í grunninn snýst hún um að gefa sér tíma til að hlusta á líkamann, tengjast andardrættinum og skapa rými fyrir meiri vellíðan, sér í lagi eftir tímabil mikils álags og streitu.

Guðrún Arngrímsdóttir er ÍAK einkaþjálfari, jógakennari og markþjálfi með diplómu í jákvæðri sálfræði ásamt því að vera önnur eigenda Sjálfsræktar heilsumiðstöðvar. Pistlar hennar og Hrafnhildar Reykjalín Vigfúsdóttur birtast annan hvern þriðjudag á akureyri.net.