Málabraut, er það ekki bara eitthvað hobbí?

ORRABLÓT - 61

„Það var heimavistin, maður. Mig langaði að vera á heimavist,” svaraði Stefán Máni rithöfundur þegar ég spurði hann löngu seinna hvers vegna hann hefði komið alla leið frá Ólafsvík haustið 1986 til að setjast á skólabekk í MA. Segið mér, hvað á sér eiginlega stað á svona heimavistum? Maðurinn hefur varla skrifað um annað en glæpi, drauga og almennan hrylling síðan. Var brytinn á vistinni í MA ef til vill fyrirmyndin að Herði Grímssyni?

Við Stefán Máni vorum bekkjarfélagar í 1. bekk í MA og maður áttaði sig fljótt á því að þar fór sagnamaður með afburðavald á íslenskri tungu. Og forvitinn um mannlegt eðli. Það kom því hreint ekki á óvart þegar hann gaf út sína fyrstu bók, Dyrnar á Svörtufjöllum, réttum áratug síðar. Gott ef ég tók ekki fyrsta viðtalið við hann sem rithöfund, fyrir Morgunblaðið. Síðan hafa þær komið ein af annarri og Stefán lengi verið einn af vinsælustu höfundum þessarar þjóðar. Vel að því kominn. Fyrir utan skáldagáfuna hefur maðurinn auðvitað óaðfinnanlegan smekk á tónlist.

Búandi á Akureyri stóð mér ekki til boða að vera á heimavistinni og ég kom ekki oft þangað inn. Eftirminnilegust er heimsókn til sveitunga Stefáns Mána, Más Sigurðssonar, en hann hafði einnig verið með mér í 1. bekk. Helvíti hress og skemmtilegur náungi. Nú vorum við í 2. bekk, búið að skipta liði og Már kominn á eðlisfræðibraut. Við Karl Jónsson, vinur minn og bekkjarbróðir, sóttum að Má á herbergi hans og þar var fyrir á fleti annar X-bekkingur, Gunnar Pálsson, Oddeyringur og dúxinn í árganginum. Hann horfði rannsakandi augum á okkur Kalla og spurði: „Strákar, eruð þið ekki á málabraut?“

Jú, það héldum við nú. Býsna sperrtir.

Þá gall í Gunnari: „Er það ekki bara eitthvað hobbí?“

Við Kalli horfðum bara hvor á annan en gerðum enga tilraun til að svara þeirri spurningu.

Talandi um hressa menn og skemmtilega þá var Einar Þór Karlsson, sonur Kalla gleraugnasala, með mér í bekk einn vetur í MA. Hann átti á þessum tíma kærustu í Reykjavík og ók því sem leið lá suður eftir skóla flesta föstudaga á Lödunni sinni Sport og aftur heim á sunnudagskvöldum. Þegar ég spurði Einar einu sinni á mánudegi hvernig ferðalagið hefði gengið svaraði hann: „Mjög vel. Ég hlustaði á sama lagið alla leið suður. Og aftur alla leiðina heim.“

Einmitt það. Og hvaða lag ætli það hafi verið?

Hotel California með The Eagles.

Þetta hlýtur að hafa verið Íslandsmet. Sem stendur ábyggilega enn.

En Hotel California er auðvitað ruglað vegalag, þegar maður pælir í því.

On a dark desert highway
Cool wind in my hair
Warm smell of colitas
Rising up through the air

Enn einn eftirminnilegur bekkjarbróðir er Sigurður Sveinn Halldórsson, grafískur hönnuður og listamaður. Dásamleg týpa af manni og varð okkur vel til vina. Hann ólst að hluta til upp í Afríku og hafði fyrir vikið aðra sýn á lífið en við hin. Siggi fór sínar eigin leiðir og gerir ábyggilega enn. Á menntaskólaárunum nennti hann yfirleitt ekki að vera með sömu hárgreiðsluna nema í mesta lagi viku í senn og í eitt skiptið tók hann upp á því að raka af sér augabrúnirnar, svo dæmi sé tekið. Allmörgum árum eftir að við útskrifuðumst hringdi síminn hjá mér á aðfangadagskvöld, í miðju pakkastússi með barnagerinu. Það var Siggi Sveinn, „mig langaði bara að heyra aðeins í þér“. Hann er til þessa dags eini maðurinn, sem tilheyrir ekki minni nánustu fjölskyldu, sem hringt hefur í mig á því ágæta kvöldi. Spjall okkar var gott.

Ég sá Sigga Svein síðast í Gleðigöngunni fyrir svona tuttugu árum. Ég gekk þá fylktu liði með hópi aðstandenda og allt í einu á miðjum Laugaveginum stóð Siggi við hliðina á mér. „Blessaður!“ Ég bar strax kennsl á kappann enda þótt hann væri þarna staddur í miðju goþþtímabili og vígalegur eftir því. Við gengum saman niður á Lækjargötu en höfum ekki sést síðan. Þurfum að endurnýja kynnin við tækifæri. Guð einn veit hvaða skeið Siggi Sveinn gengur gegnum núna!

Annars voru þetta mest stelpur í bekknum, upp til hópa helvíti hressar. En þeirra, Harpa Sveinsdóttir, kunni meira að segja svo vel við sig í MA að hún skaut þar rótum. Hefur sumsé kennt við skólann um langt árabil. Gaudeamus igituruð upp fyrir haus.

Af fólki úr mínum útskriftarárgangi í MA sem sett hefur svip sinn á þjóðlífið má nefna Ásgeir Jónsson seðlabankastjóra. Hann lét fremur lítið fyrir sér fara í félagslífinu sem helgaðist án efa að einhverju leyti af því að hann stamaði, eins og hann hefur rætt um í viðtölum í seinni tíð, af miklu hugrekki.

„Ég tala oft hratt og óskýrt og þannig er það bara. Mér finnst það sjálfum ekki endilega hafa háð mér í starfi en þú þarft að fara frá því að vera strákur sem gat ekki talað almennilega og þorði varla að spyrja í tímum af ótta við að krakkarnir myndu hlæja að manni, yfir í að geta talað opinberlega. Það er ansi langur vegur,“ sagði Ásgeir einu sinni í viðtali við RÚV.

Ásgeir hefur áreiðanlega talið kjark í marga sem glíma við stam.

Þarna var líka Kjartan Þorbjörnsson, Golli, einn af fremstu ljósmyndurum þjóðarinnar. Hann var strax byrjaður að munda myndavélina á þessum árum og gott ef hann var ekki kominn í vinnu hjá Degi með skólanum. Seinna áttum við Golli eftir að vinna lengi saman á Mogganum og maður fékk að fylgjast með faglegum og frumlegum vinnubrögðum hans úr návígi. Golli vinnur nú á Heimildinni.

María Pálsdóttir, leikkona og athafnakona frá Reykhúsum, var líka í árganginum en auk þess að standa á sviði setti hún á laggirnar Hælið í Kristnesi, setur um sögu berklanna á Íslandi, svo fátt eitt sé nefnt. Kona sem aldrei fellur verk úr hendi. Eiginmaður Maríu, Ólafur Ingimarsson læknir, var líka með okkur á ári og formaður Nemendafélagsins seinasta árið. Því aldrei kallaður annað en Óli formaður. Áður en hann kom til okkar hafði Óli verið skiptinemi á Spáni, þar sem hann var að mig minnir kallaður Pepe. Ég vissi þó aldrei af hverju. Pepe er alltént ekki bein þýðing á nafninu Ólafur.

Halla Þorvaldsdóttir, framkvæmdastjóri Krabbameinsfélagsins, brautskráðist líka með okkur. Hún sýndi snemma forystuhæfileika og hefur verið ötull talsmaður þess góða félags.

Spurningakeppnin Gettu betur! hóf göngu sína í sjónvarpinu árið sem ég byrjaði í MA. Í fyrsta MA-liðinu sem ég man eftir voru Einar Logi Vignisson, vinur minn og sparkfélagi til áratuga, en hann er nú auglýsingastjóri Ríkisútvarpsins, og Helga Erlingsdóttir, síðar lögfræðingur. Þeim gekk prýðilega enda fjölfróð. Stelpur stóðu sem frægt er lengi utan garðs í Gettu betur! og Helga hlýtur að hafa verið með þeim allra fyrstu sem tóku þátt.

Þegar ég var að klára MA var búið að setja saman lið, aðeins yngri manna, sem átti aldeilis eftir að gera garðinn frægan í Gettu betur! Við erum að tala um Finn Friðriksson, Magnús Teitsson og Pálma Óskarsson sem unnu mótið í tvígang við upphaf níunnar. Ótrúlegir strákar sem fengu öll MA-hjörtu til að slá hraðar af stolti. Frægt var þegar Magnús og félagar fengu eftirfarandi hraðaspurningu í keppni: Hvað merkir nafnið Magnús? Ekki stóð á svari.

Maggi vann seinna lengi með mér á Mogganum; einn af okkar öflugustu prófarkalesurum. Hann komst svo aftur í Gettu betur!-fréttirnar í fyrra þegar dóttir hans, Valgerður Birna Magnúsdóttir, fetaði í fótspor hans og lyfti bikarnum, sem raunar kallast Hljóðneminn. Hún var að vísu í MH en ekki MA en látum það liggja milli hluta.

Það rennur víða í æðum, MA-blóðið.

Orri Páll Ormarsson er fæddur 1971. Hann ólst upp á Akureyri, er Þorpari, Þórsari, og blaðamaður á Morgunblaðinu. Pistlar hans fyrir Akureyri.net birtast hálfsmánaðarlega, á föstudögum.