Hringir maður bara í Bjarna Fel?

ORRABLÓT - 59

Ég var tápmikið barn og átti ekki gott með að sitja kyrr. Snemma áttaði móðir mín sig á því að besta leiðin væri að setja mig á gæruna fyrir framan sjónvarpið meðan Enska knattspyrnan í umsjá Bjarna Felixsonar var á dagskrá. Þá sat ég, þvert á allar spár, hreyfingarlaus eins og stytta eftir Sigurjón Ólafsson, og starði á meðan markakóngurinn mikli Replay og fleiri góðir menn léku listir sínar á skjánum. Lengi eftir að útsendingu lauk kíkti ég annað slagið fyrir hornið til að kanna hvort Bjarni væri nokkuð byrjaður aftur með þáttinn. Maður þekkti ekki svo vel inn á eðli línulegrar dagskrár á þessum tíma, auk þess sem ég var ekki orðinn læs og því ekki til neins að fletta upp dagskránni í blöðunum.

Önnur sæl minning tengd ensku knattspyrnunni voru leikmannamyndirnar, sem maður safnaði án afláts. Þið munið, þessar með gula rammanum. Seinna komu svo smærri myndir með hvítum ramma. Maður keypti pakka með myndunum úti í sjoppu, án þess að hafa hugmynd um hvaða kappar leyndust þar. Kevin Keegan var verðmætastur, hvort sem menn héldu með Liverpool eður ei, og eignaðist maður aukaeintak af honum var hæglega hægt að skipta því fyrir hálft Leeds-liðið og ábyggilega allt lið Stockport County, að stjórnarformanninum meðtöldum.

Fyrir kom að óprúttnir piltar reyndu að pranga Kevin Keelan, markverði Norwich City, inn á mann, enda nöfnin nauðalík, en flestir sáu við því óþokkabragði.

Ég man að nafn Graeme Souness, sem á þessum tíma lék með Middlesbrough, var vitlaust stafsett; kappinn sagður heita Graham Souness. Það dró að vonum úr verðgildi myndarinnar.

Þegar farið var út í fótbolta var maður að sjálfsögðu einhver leikmaður úr ensku deildinni. Ég var oftast Liam Brady eða Alan Sunderland enda harður Arsenal-maður. Ég man hreinlega ekki hvernig það kom til. Það var ekkert augnablik þar sem ég steig upp á stól og tilkynnti að héðan í frá ætlaði ég að halda með Arsenal. Líklegasta skýringin er sú að pabbi heldur með Arsenal og ætli ég hafi ekki bara tekið það upp eftir honum. Annars var pabbi ekki svo upptekinn af ensku knattspyrnunni á þessum árum. Annað en nú, þegar hann missir varla af leik. Og sér suma tvisvar. Pabbi er óhuggandi gleymi hann Arsenal-treflinum sínum þegar hann fer að spila bridds enda lukkugripur sem hefur fært honum ófáa slagina og sigrana gegnum árin.

Til að færa þennan ofboðslega áhuga á ensku knattspyrnunni upp á annað stig fór ég að kaupa enska knattspyrnutímaritið Shoot! Þá 10 ára gamall. Það fékkst í Bókabúð Jónasar í Hafnarstrætinu og þóttist ég hafa himin höndum tekið þegar ég komst að því að hægt væri að gerast áskrifandi. Þá átti maður sitt eintak víst. Blöðunum var pakkað vandlega inn og geymd í neðstu skúffunni bak við afgreiðsluborðið. Fjöldi áskrifenda var verulegur. Mig minnir að blöðin hafi yfirleitt komið á miðvikudögum en maður var byrjaður að hringja og spyrja eftir þeim strax á mánudegi – bara til öryggis. Svo var hjólað eða brunað með strætó niður í bæ til að sækja nýjasta tölublaðið. Það var að mig minnir tveggja vikna gamalt sem skipti ekki nokkru máli. Maður hvolfdi því samt í sig.

Til að byrja með stóð það mér fyrir þrifum að ég kunni ekki orð í ensku; nema þá helst einhverjar upphrópanir úr bandarískum vestrum. Þá var ekki um annað að ræða en að læra og ætli ég, vopnaður lítilli ensk-íslenskri orðabók, hafi ekki lært álíka mikið, ef ekki meira, í ensku af Shoot! og í skólanum, þegar enskukennslan loksins hófst þar.

Seinna fór ég að kaupa annað enskt knattspyrnutímarit, Match, en það mátti fá í bókabúðinni í Sunnuhlíð, sem stóð mér mun nær. Af einhverjum ástæðum var ekki hægt að komast í áskrift þar og því átti maður á hættu að missa af blaðinu, svæfi maður á verðinum. Að því kom þó að Bókabúð Jónasar fór að selja Match (mögulega fyrir mín orð) og eftir það höfnuðu bæði Shoot! og Match í pakkanum mínum í skúffunni góðu.

Ég man ekki gjörla hvort Shoot! og Match fengust í Bókval og Bókabúðinni Huld en það er líklegra en hitt. Jónas var þó alltaf minn maður. Góðir menn, Jónasar.

Bókabúð Jónasar var við hliðina á Borgarsölunni í Hafnarstrætinu; sjoppu sem mér þótti alltaf helvíti brött. Ég meina, hún hét ekki Bæjarsalan, heldur Borgarsalan.

Einu sinni voru tveir félagar að versla í lúgunni á vesturhlið Borgarsölunnar. Þegar þeir voru búnir að panta sér eina með öllu, litla kók og krembrauð benti annar á hinn og mælti: „Hann borgar!” Afgreiðslustúlkan sneri sér að vonum að þeim manni sem dæsti og stundi: „Ég er ekki að fara að borga fyrir okkur báða. Ég heiti bara Borgar.”

Auðvitað var engin leið fyrir aumingja stúlkuna að heyra hvort B-ið í Borgar var stórt eða lítið. Meðan hún ranghvolfdi augunum þarna í lúgunni gall í næsta manni fyrir aftan í röðinni og beindi hann orðum sínum að málshefjanda: „Hvað er þetta, maður? Lærðirðu íslensku af Tontó?”

Nú veltið þið ábyggilega fyrir ykkur hvernig þetta tengist ensku knattspyrnunni. Svarið er: Ekki neitt. Þetta er útúrdúr. Og í hvaða tilgangi? Ég veit það ekki fyrir víst en get mér þess til að það hafi verið til þess að koma þeim góða manni Tontó hér að. Ég minnist þess ekki að hann hafi komið áður við sögu í þessum blótum. Mér kann þó að skjátlast.

Svo uppgötvaði maður útvarpsþáttinn Saturday Special með Paddy Feeny á BBC World Service, þar sem vandlega var fjallað um leiki á laugardögum og lýst beint frá sumum þeirra. Útsendingar náðust best á stuttbylgju á daginn en miðbylgju á kvöldin, þegar þá var leikið. Skilyrði gátu verið misjöfn og oftar en ekki háð veðri. Einhverjir höfðu áttað sig á því að bestu skilyrðin væru austur í Vaðlaheiði og brunuðu því þangað upp úr hádegi á laugardögum og lögðu bílnum út í kanti. Ég var ekki kominn með bílpróf þegar hér er komið sögu en hafði uppgötvað annað snjallræði – að stinga loftnetinu á útvarpinu út um gluggann á herberginu mínu sem var á þriðju hæð í blokk í Smárahlíðinni. Þá bötnuðu jafnan skilyrðin. Þetta gat verið vesen á ísköldum vetrardögum en þá var bara að vefja sig inn í ullarteppi meðan maður var að hlusta. Þegar enska knattspyrnan er annars vegar þá lætur maður ekkert stöðva sig!

Þess má geta að Paddy Feeny, sem stjórnaði Saturday Special frá 1959 til 1995, og Bjarni Fel voru perluvinir.

1982 hófust beinar útsendingar frá ensku knattspyrnunni í íslenska sjónvarpinu, þvílíka veislan, enda þótt maður sæi sína menn fyrstu árin kannski ekki nema tvisvar eða þrisvar á hverri leiktíð. En þetta var allt tekið upp og horft á leikina aftur og aftur. Og aftur. Var ég búinn að segja aftur?

Fyrir nokkrum árum tók ég saman bókarræfil um ástarsamband íslensku þjóðarinnar og ensku knattspyrnunnar enda heltók þessi þjóðaríþrótt okkar Íslendinga marga fleiri en mig á unga aldri. Kallaði hana Í faðmi ljónsins. Ég heimsótti meðal annars Bjarna Fel á heimili hans í Vesturbænum og óhætt er að fullyrða að ég hafi ekki í annan tíma orðið eins hressilega „starstruck“ á ævinni – og hef ég þó ýmsar kempur hitt á löngum ferli í fjölmiðlum. En þvílík gæðastund með þessum holdgervingi ensku knattspyrnunnar á Íslandi áratugum saman.

Útgefandi bókarinnar, Akureyringurinn Tómas Hermannsson hjá Sögum útgáfu, var á sama báti og ég. Hann fékk þá hugmynd að fá Bjarna til að lesa inn á auglýsingu en vissi ekki hvernig hann ætti að snúa sér í þeim efnum. „Hvernig er það, hringir maður bara í Bjarna Fel, eins og aðra menn?“ spurði hann kófsveittur í lófunum.

Tommi tók á sig rögg og hringdi og Bjarni hreinlega svaraði og tók að sér giggið.

Blessuð sé minning Bjarna Fel!

Vel fór á því að Tommi gæfi bókina út enda stendur hann mér alveg ofboðslega nærri í sparklegum skilningi en um leið alveg ofboðslega fjarri. Það fer eftir því hvort horft er landfræðilega eða tilfinningalega á málið.

Ég held sumsé með Þór og Arsenal en Tommi með KA og Tottenham Hotspur.

Orri Páll Ormarsson er fæddur 1971. Hann ólst upp á Akureyri, er Þorpari, Þórsari, og blaðamaður á Morgunblaðinu. Pistlar hans fyrir Akureyri.net birtast hálfsmánaðarlega, á föstudögum.