Pistlar

Hinn sæti sykurhlynur

Sigurður Arnarson skrifar 12. ágúst 2026 | kl. 15:00

TRÉ VIKUNNAR - 177

Pistill í röðinni Tré vikunnar birtist vikulega á vef Skógræktarfélags Eyfirðinga, alla miðvikudaga. Akureyri.net birtir brot úr hverjum pistli til að vekja athygli á skrifunum og hvetur fólk til að lesa meira á vefsíðu félagsins.
_ _ _

Á aðalfundi Skógræktarfélags Íslands árið 2018 var sá er þetta skrifar í skoðunarferð með mörgum fyrirmönnum í skógrækt. Að henni lokinni var boðið upp á nýbakaðar lummur með hlynsírópi. Ritari, svangur eftir gönguna, fékk sér að sjálfsögðu lummu en var svo staðfastur að hann sleppti sírópinu. Þá gekk að honum góðvinur sem er öllum Íslendingum vel kunnur fyrir yfirgripsmikla þekkingu á garðrækt og gróðri sem hann hefur deilt með landsmönnum í áratugi, bæði í útvarpi og á samfélagsmiðlum. Enginn fetar í þau fótspor svo vel sé. Hélt þessi góði maður á lummu og lak seigfljótandi sírópið af henni á milli fingra hans. Var ekki laust við að ritari öfundaði félaga sinn. „Ætlar þú ekki að fá þér síróp á lummuna?“ spurði gúrúinn góðkunni. „Nei takk“, sagði ritarinn, „ég held ég sleppi því.“ Til frekari útskýringar bætti hann við: „Ég er með sykursýki.“ Þetta þótti hinum aldna góðvini ritarans harla léleg afsökun og sagði: „Ég líka,“ um leið og hann beit í lummuna góðu þannig að hinn gullni, seigfljótandi vökvi lak úr hægra munnvikinu. Svo þurrkaði hann sírópið af hökunni með handarbakinu og sagði: „Ég er bara orðinn of gamall til að láta svona góðgæti fram hjá mér fara.“

Í þessum pistli er fjallað um sykurhlyn, Acer saccharum Marshall, en úr honum er hlynsíróp unnið. Hinn sæti hlynur telst til eðallauftrjáa eins og aðrar hlyntegundir, Acer spp., en garðyrkjugúrúinn til eðalmenna. Ólíkt hlyninum verður ekki meira um hinn síðarnefnda fjallað í þessum pistli.

Sykurhlynur vex í Norður-Ameríku austan við slétturnar miklu sem eru svo þurrar að þar þrífst ekki trjágróður að öllu jöfnu og allt að Atlantshafi þar sem forðum voru þéttir og miklir skógar. Hann vex í Bandaríkjunum og norðan landamæranna í Kanada. Þar er hlynurinn þjóðartré. Að auki er hann ríkistré í New York, Vermont, Vestur-Virginíu og Wisconsin í Bandaríkjunum (Spadea 2020).

Þekktastur er hlynurinn fyrir ómótstæðilega haustliti og hinn sæta safa sem hægt er að safna úr trjánum og breyta í ljúffengt hlynsíróp með einfaldri suðu.

Ljósmyndari myndar hlynlauf í Arnold Arboretum í Boston 2. október 2012. Í forgrunni eru greinar og laufblöð sykurhlyns. Mynd: Sig.A.

Útlit

Sykurhlynur er þekktasti hlynur Ameríku og er eins dæmigerður og hlyntré geta frekast orðið. Í Vesturheimi er hann oftast um 12 til 25 metra hár en getur orðið yfir 30 metra hár (Spadea 2020). Sumar heimildir geta þess að tréð geti jafnvel orðið 35 til næstum 40 metra hátt (Sjöman & Anderson 2023) en oftast er það lægra. Eins og títt er um hlyntré vex það meira á breiddina en hæðina ef ekki er þrengt að því. Ef tréð þarf að teygja sig upp í sólarljósið verður krónan grennri en tréð hærra. Krónan getur orðið umfangsmikil og varpað kærkomnum skugga ef hún fær nægilegt pláss (Sjöman & Anderson 2023).

Rótarkerfi tegundarinnar nær djúpt í jörðu og það getur hjálpað trénu á þurrum stöðum og reyndar svarðnautum líka. Tréð nær í vatn þar sem aðrar tegundir eiga í vandræðum og svo virðist sem það hjálpi öðrum plöntum (Emerman & Dawson 1996).

Tvær svarthvítar myndir í eigu skógarþjónustu Bandaríkjanna, USDA Forest Service, sem sýna að vaxtarlag trjánna getur verið misjafnt eftir aðstæðum. Sú fyrri sýnir tré sem óx upp í skógi en grisjað var frá því. Myndina tók P. Freeman Heim í Wisconsin í Bandaríkjunum árið 1948. Seinni myndin er tekin árið 1929 af stakstæðu tré sem breiðir vel úr sér. Myndirnar fengum við af þessari síðu.

Sigurður Arnarson er í stjórn Skógræktarfélags Eyfirðinga.

Smellið hér til að sjá allan pistilinn: Birkiættkvíslin einkenni og þróun

Til baka í yfirlit pistla