Birna berst líka við kerfið

SÖGUR ÚR HEILBRIGÐISKERFINU – 7

Birna hafði hlakkað mikið til starfslokanna. Þau Baldur eru jafnaldrar, kynntust í skóla, börnin urðu þrjú og barnabörnin eru orðin sex. Baldur hætti að vinna samtímis henni. Hann hafði átt glæsilegan feril í ráðuneytinu og hún við verslunarstörf. Þau höfðu keypt ný golfsett handa hvort öðru í jólagjöf og lásu ferðabæklinga á kvöldin. Nú þegar þau voru saman öllum stundum fann Birna að minnisgloppurnar sem hún hafði tekið eftir hjá Baldri undanfarin ár voru alvarlegri og meira truflandi en hún hafði áttað sig á. Henni fannst hann líka breyttur, minna tillitssamur, áhugalaus og hann snerti ekki rafmagnshjólið sem hann hafði keypt sér í aðdraganda starfslokanna. Eftir skoðun hjá heilsugæslulækninum var Baldur sendur í nákvæma minnismælingu og heilsufarsskoðun á minnismóttökuna. Þeim brá báðum þegar öldrunarlæknirinn tilkynnti þeim niðurstöðurnar i lokaviðtalinu. Heilabilun, líklegast Alzheimer sjúkdómur hafði hann sagt vafningalítið. Nú voru liðin þrjú ár síðan greiningin kom. Þau höfðu farið í tvær ferðir erlendis en misstu bæði kjarkinn til að fara í fleiri ferðir. Baldur hafði einangrast meir og meir heima, aðhafðist lítið og hætti að aka bíl fyrir um ári síðan. Birna hafði líka einangrast heima í umönnun og henni leið stundum eins og hún væri hjúkrunarkonan hans. Hún var alveg hætt að fara i leikhús og saumaklúbbinn. Heimsóknir til þeirra voru orðnar fátíðar og henni virtist sem vinir þeirra væru hræddir við ástand hans. Ekki það að Baldur væri óþægilegur í umgengni heldur var eins og hefði slokknað á honum, hann hafðist ekkert að og naut einskis. Læknirinn þeirra hafði ráðlagt umsókn um dagvistun og aukna aðstoð heima. Birna hafði tekið á móti fulltrúa heimateymisins sem tók af henni langa skýrslu um aðstöðu þeirra og þarfir og í kjölfarið kom önnur heimsókn til frekara mats. Síðan hafði ekkert gerst. Birna hafði hringt nokkrum sinnum til skrifstofu dagvistunarinnar og fengið ítrekað að vita að Baldur væri á biðlista. En hún gat aldrei fengið upplýsingar um hvar á biðlistanum hann væri eða hvenær mátti búast við að hann kæmist að.

Fljótlega eftir minnsmatið hafði hún fengið upplýsingar um að kanna sjálf hvert þeim hugnaðist síðan að sækja um dvöl á hjúkrunarheimili. Hún vissi ekkert um slíka staði en hringdi á nokkra þeirra á listanum sem hún hafði fengið. Hún fékk óljósar upplýsingar um hvar hann gæti komist að og hversu löng biðin gæti orðið.

Birnu hafði verið boðin viðtöl og stuðningur og eins hafði hún að ráði læknisins síns gengið í Alzheimer samtökin og fengið þar gagnleg ráð og upplýsingar. Samt fannst henni hún illa upplýst og hafa lítinn stuðning og engan skilning á aðstæðum sínum.

Henni fannst sem hún væri í lausu lofti og þessi skortur á upplýsingum og ógagnsæi biðlistanna gerði að hún gat ekki skipulagt hvernig eða hvenær þau myndu selja húsið og minnka við sig eða hvort hún gæti mögulega heimsótt Önnu systir sína í Kaupmannahöfn. Hún hlustaði oft á fréttir af stöðu mála í heilbrigðiskerfinu og ítrekaða umfjöllun og augljóst ráðaleysi yfirvalda og stjórnenda yfir svo kölluðum fráflæðisvanda. Hún velti því fyrir sér þeirri augljósu staðreynd að vegna skipulagsleysis og stjórnleysis, sem hún upplifði i þeirra málum, þá væri næsta óhjákvæmilegt að Baldur myndi fyrr eða síðar lenda i hópi þeirra sem mynduðu fráflæðisvandamálið.

Hún gat ekki varist þeirri hugsun að það hefði verið betra ef Baldur hefði veikst af krabbameini. Þá hefði verið skýrt hvert ætti að leita, hvers væri að vænta og hver framvindan yrði.

Henni leið ekkert betur þegar hún las í blaði að sá hópur aðstandenda sem bíður heima í óvissu biðlistanna, bundinn og einangraður í umönnunarhlutverki með nánustu ættingja sína Alzheimerveika, er svipaður af stærð og allir íbúar meðalstórs kaupstaðar úti á landi.

• Sögur úr heilbrigðiskerfinu er pistlaröð Ólafs Þórs fyrir akureyri.net. Hann er geðlæknir til áratuga og vill með sögunum skrifa uppbyggilega gagnrýni á heilbrigðisþjónustuna.
• „Ég vil nýta þá þekkingu sem ég hef eftir að hafa starfað svo lengi innan kerfisins og tjá athugasemdir sem ég heyri frá læknum og sjúklingum,“ segir Ólafur.
• „Ég vona að þetta örvi uppbyggilega umræðu meðal almennings, hagsmunasamtaka, allra heilbrigðisstétta, stjórnmálamanna og stjórnvalda sem geti stuðlað að úrbótum.“