Slakaðu á maður, þetta er bara Fúsi!

ORRABLÓT - 66

Hver er merkilegasti dægurtónlistarmaður Akureyrarsögunnar? Hver er merkilegasta hljómsveitin? Ekki bíða eftir svari frá mér, ég hef ekki hugmynd um það. Þetta er meira svona samviskuspurning fyrir ykkur hin og þess vegna vini ykkar og kunningja. Ef til vill samkvæmisleikur fram að sumarsólstöðum. Þið munið bara að deila niðurstöðum með mér!

Þegar ég man fyrst eftir mér var bara einn kóngur í tónlistinni á Akureyri og hafði verið lengi – Ingimar Eydal. Hljómsveit hans hafði gert garðinn frægan frá því í fimmunni og fyllt Sjallann oft í viku um langt árabil, líka þegar allt áfengi var læst inni í skáp (var það ekki á miðvikudögum?).

Þarna var valinn maður í hverju rúmi, Finnur Eydal bróðir hans og fleiri framúrskarandi hljóðfæraleikarar, að ekki sé talað um söngvarana; Óðinn Valdimarsson söng með hljómsveitinni og síðar Vilhjálmur Vilhjálmsson, Þorvaldur Halldórsson og Helena Eyjólfsdóttir. Fáar hljómsveitir í sögunni geta státað af slíku mannvali. En þetta þarf nú ekki að rekja fyrir ykkur, allir Akureyringar þekkja þessa sögu.

Sjálfur missti ég af þessari veislu enda ófæddur og/eða hálfgerður óviti þegar vegur þeirra Ingimaringa var hvað mestur. En Ingimar var áberandi maður á Akureyri og ég man hvað mér þótti merkilegt þegar pabbi var allt í einu farinn að kenna með honum í Oddeyrarskólanum. Það var svolítið eins og hann væri farinn að kenna með Paul McCartney. Vigt heimilisins jókst að vonum sjálfkrafa.

Ég er líka aðeins of ungur til að hafa náð næsta „meik“-bandi bæjarins á sviði, nýbylgjurokksveitinni Baraflokknum. Það skæra kerti brann hratt og í stað þess að sigra heiminn við upphaf áttunnar, eins og mörgum þótti Baraflokkurinn hafa burði til, var hann búinn að leggja upp laupana, eins og frystihúsin forðum. Hættir, farnir, bless. Takk fyrir komuna!

Baraflokkurinn er eitt besta ef ekki hreinlega besta nafn á hljómsveit í Íslandssögunni. Ég veit ekki fyrir víst hvernig það kom til en einu sinni heyrði ég þá sögu að piltarnir hefðu kornungir verið að æfa í iðnaðarhúsnæði á Eyrinni, þegar að garði bar mann sem þangað átti erindi. „Hverjir eru þetta?“ á hann að hafa spurt, önugur í bragði. „Þetta, þetta,“ stamaði sá sem varð fyrir svörum. „Þetta er bara flokkurinn.“

Gargandi snilld. Og ekki fara að segja mér núna að þessi saga sé ósönn!

Önnur fræg bara-saga frá Akureyri, frá sama tíma raunar, snýr að argentínsku knattspyrnugoðsögninni Diego Maradona og Jóhanni Jakobssyni, Donna, sem lengi iðkaði sömu íþrótt með KA. Maradona var á allra vörum eftir að Bjarni Fel hóf að sýna klippur með honum í sjónvarpinu og allir vildu eiga kappann. Þá hrökk víst upp úr einum KA-manninum: „Við eigum ekki Maradona, við eigum bara Donna!“

Eftir það var aumingja Donni aldrei kallaður annað en Baradona.

Maður varð ekki mikið var við Baraflokksmenn næstu ár á eftir enda fluttu einhverjir þeirra suður. Einu sinni var ég þó staddur í Hafnarstrætinu, ásamt æskuvini mínum, Eiríki Árna Oddssyni, þegar trymbill flokksins, Sigfús Óttarsson, Bara-Fúsi, gekk hröðum skrefum hjá. Maður var óvanur að sjá frægt fólk í slíku návígi og mér brá óskaplega og fór að hegða mér undarlega. Eins og flestir hefðu gert. Eiki stappaði hins vegar strax í mig stálinu: „Slakaðu á maður, þetta er bara Fúsi!“ Sem var auðvitað allt annað en Bara-Fúsi. Og ég náði aftur vopnum mínum. Himinn og haf geta nefnilega skilið að lítið b og stórt.

Eiki var spéfugl af Guðs náð og mikill áhugamaður um orðaleiki. Löngu seinna vorum við félagar staddir saman í lyftu á Akureyri þegar Eiki kom auga spjald á veggnum: Schindler. Hann horfði kíminn á mig og mælti: „Ertu að átta þig á þessu, drengur? Þetta er Schindler’s Lift!“ Við hlógum dátt, eins og við höfðum svo oft gert gegnum tíðina. Illu heilli var þetta hins vegar í síðasta skipti sem við Eiki hlógum saman. Blessuð sé minning þess góða drengs!

Er leið á áttuna tók spriklandi fjörugt gleðipopp völdin í bænum, fyrst Skriðjöklar og síðan Stuðkompaníið. Það voru menn sem kunnu að skemmta sér – og öðrum. Ekki alveg mín deild í tónlistinni en ég náði samt að sjá bæði bönd á sviði, Skriðjökla á útihátíðinni Einni með öllu á Melgerðismelum 1988 og Stuðkompaníið í Möðruvallakjallara, líklega sama ár. Þá hafði poppið færst nær manni en flestir liðsmenn Stuðkompanísins höfðu verið með mér í skóla og höfðu fyrir vikið ekki yfir sér áru veru utan úr geimnum, eins og Ingimar Eydal og Bara-Fúsi.

En auðvitað alls ekkert verri fyrir það.

Skriðjöklar geta ábyggilega gert tilkall til þess að vera kallaðir „hressasta hljómsveit Íslandssögunnar“; miklir æringjar með Ragnar Gunnarsson, Ragga Sót, í broddi fylkingar, og Loga Má Einarsson sem sá líklega ekki fyrir sér á þeim tíma að hann ætti eftir að verða menningar-, nýsköpunar og háskólaráðherra í ríkisstjórn Íslands. Enda voru ráðherratitlar ekki svona flóknir í þá daga. Í minningunni var raunar fátt í lífinu flókið í áttunni, ef nokkuð. Skriðjöklar súmmeruðu það upp – fyrir hönd okkar allra.

Minna hefur farið fyrir Skriðjöklum á þessari öld en ef marka má skrif Helga J á þeirri ágætu vefsíðu Glatkistunni er sveitin ekki öll: „Tæplega verður gefið út dánarvottorð á Skriðjöklana í bili því allt eins má búast við að sveitin birtist til að leika á dansleikjum. Sögu grallaranna frá Akureyri sem hófu ferilinn með þremur tilraunum í Atlavík, slógu svo í gegn með lögum eins og Steini, Hesturinn, Tengja, Hryssan mín blá og Aukakílóin, er því líklega ekki alveg lokið. Sukk og gleði einkenndi alltaf sveitina, að minnsta kosti framan af og sagt var að alltaf hefði verið farið af stað í rútunni með eina flösku á mann (vodka væntanlega) sem stundum var orðin tóm þegar ballið hófst, þá segir sagan að á einhverju ballinu hefði þurft að vekja trommuleikara sveitarinnar reglulega. Hætt er við að slík vinnubrögð þættu varla boðleg í dag.“

Músíkin var ekki bara á yfirborðinu; neðanjarðarsenan á Akureyri var orðin mjög lífleg er leið á áttuna. Fyrsta ber þar að nefna hina goðsagnakenndu þjóðlegu pönksveit Helga og hljóðfæraleikarana sem starfað hefur í um 40 ár. Í henni hafa verið frá upphafi góðir vinir mínir úr Þór, Atli Már Rúnarsson og Brynjólfur Brynjólfsson, Bobbi, ásamt bræðrunum Helga og Bergsveini Þórssonum frá Kristnesi. Óvígur her manna átti síðar eftir að koma við sögu sveitarinnar, þeirra á meðal Hjálmar Stefán Brynjólfsson, bróðir Bobba, sem til skamms tíma vann með mér á Morgunblaðinu. Miklir eðalpiltar, allir með tölu.

Helgi og hljóðfæraleikararnir eiga marga mergjaða smelli en persónulega held ég mest upp á Veisluna á Grund enda þótt hún hafi vissulega farið fram nokkrum öldum áður en ég hljóp þar um tún og engi, það er 1362. Þar drukku Smiður Andrésson og Jón skráveifa sem frægt er sinn síðasta bjór.

Hvað sem þú gerir og hvert sem þú ferð,
þá er þetta lexía mikilsverð.
Ef þér finnst dýrmæt hver lífsins stund,
þá farðu aldrei í veislu á Grund.

Málmsenan var líka öll að færast í aukana undir lok áttunnar, þegar bönd á borð við Skurk voru að hasla sér völl. Það hefur lifað fram á þennan dag, með hléum. Við sögu Skurk komu ýmsir menn, eins og lærisveinar pabba og Ingimars úr Oddeyrarskólanum, Guðni Konráðsson og Jón Heiðar Rúnarsson. Einnig Páll Steindór Steindórsson söngvari sem síðar fórst í hræðilegu flugslysi. Þarna voru líka um tíma Hrafn Stefánsson og Hjörleifur Árnason og fleiri góðir. Í dag lemur enginn annar en Breytarinn húðir með Skurk, Kristján B. Heiðarsson.

Eitthvað basl var á bassaleikurum Skurk ef marka má þessa óborganlegu línu á Karolina Fund: „Árið 1990 fór bandið að vera nokkuð fastmótað, nema hvað bassaleikarar voru mjög lausráðnir, þar sem þeir voru á sjó, í öðrum böndum, eða höfðu ekki vöðvaúthald í að elta gítarleikarana í sumum lögunum.“

Spartverskir menn, Skurkarar.

Jæja, góðir hálsar. Þetta er auðvitað bara toppurinn á ísjakanum enda leikurinn til þess gerður að koma umræðunni af stað. Eða ekki. Boltinn er í öllu falli í ykkar höndum núna. Hver er merkilegasti dægurtónlistarmaður Akureyrarsögunnar? Hver er merkilegasta hljómsveitin?

Þið munið að færa mér fréttir af niðurstöðum.

Orri Páll Ormarsson er fæddur 1971. Hann ólst upp á Akureyri, er Þorpari, Þórsari, og blaðamaður á Morgunblaðinu. Pistlar hans fyrir Akureyri.net birtast hálfsmánaðarlega, á föstudögum.