Olga örmagnast

SÖGUR ÚR HEILBRIGÐISKERFINU – 3

Á námsárunum velktist Olga aldrei í vafa um að hún vildi verða læknir. Hún hafði fundið fyrir sterkri köllun um það allt frá unglingsárunum. Sjálf rakti hún það til þess tíma er Birta systir hennar hafði verið svo alvarlega veik. Hún hafði lagt mikið á sig til að standast öll próf og skila góðum námsárangri og naut þess að lesa líffærafræði, efnafræði og lyfjafræði og sökkti sér niður í hverja námsgreinina af annarri. Og þegar kom að starfsþjálfuninni blómstraði hún. Að fá að klæðast hvíta sloppnum og hitta fyrstu sjúklingana hafði haft djúpstæð áhrif á hana. Þegar Beggi fór að reyna við hana var hún komin á sjötta og síðasta námsárið. Í fyrstu hafði hún ekki tekið eftir honum því hún var svo upptekin af lyflæknisfræðinni. Það var eiginlega ekki fyrr en vinkonur hennar bentu henni á hrifningu hans og þrautseigju til að reyna ná til hennar, að hún fór að gefa honum gaum. Þau höfðu haldið upp á tíu ára brúðkaupsafmælið sitt í síðustu viku og börnin voru orðin tvö, drengurinn kominn í skóla en telpan enn í leikskóla. Stundum skildi hún ekki hvernig hún hafði komist í gegnum sérnámið og uppeldið á sama tíma. Beggi var jú líka upptekinn við að ljúka sínu námi i verkfræðinni. Og áhugi hennar á læknisfræðinni hafði ekkert minnkað í fæðingarorlofunum og hún sérhæfði sig í heimilislækningum.

Fljótlega eftir útskrift fékk hún vinnu á stórri heilsugæslustöð og hún mundi vel þá sterku jákvæðu upplifun sem hún fann í starfinu þar. Hún gerði sér grein fyrir því að þrátt fyrir góðan grunn í fræðunum og langa starfsþjálfun þá vantaði enn upp á reynslu og hún lék sér að þeirri hugsun að með tímanum yrði hún eins og eldri læknarnir sem hún vann með. Vissi allt.

Nú nokkrum árum seinna fann hún að spennutilfinningin sem hafði fylgt því að opna fram og segja: Næsti! var horfin. Hvernig gat þetta hafa breyst svo mikið og aðeins á nokkrum árum. Hún sat á skrifstofunni sinni eftir þriðju síðdegisvakt vikunnar. Engir sjúklingar voru eftir á biðstofunni og allt starfsfólk stöðvarinnar var farið heim. Hún vissi að börnin og Beggi biðu heima og hana hlakkaði til að sjá þau en hún hafði sig ekki af stað, sat föst í stólnum og starði á skjáinn. Henni fannst líkaminn ofurþungur og höfuðverkurinn var óvenju sterkur og heilaþokan lagðist yfir hana. Þessi dagur hafði verið mjög langur og erfiður. Satt best að segja þó ekkert mikið öðru vísi en flestir dagarnir voru núorðið.

Hún hafði tekið viðtöl við tólf sjúklinga. Ekki fjórtán eins og hamrað var á af yfirmönnum hennar. Þessi stjórnunarstíll að krefjast ákveðins fjölda á dag hafði neikvæð áhrif á hana, gaf henni samviskubit og tilfinningu um að hún stæði sig ekki nægilega vel. Henni féll illa að fá þessa stöðugu gagnrýni og hún saknaði þess að fá ekki hvatningu og hrós fyrir árangur eða vandvirkni. Í dag hafði komið gömul kona sem hún þekkti vel. Hún hafði nýlega misst manninn sinn. Annar sjúklingur sem kom var alvarlega geðveikur og hafði verið útskrifaður allt of snemma af spítalanum, var á flókinni lyfjameðferð og ættingjarnir höfðu ekki fengið fyrirmæli um hvað tæki við eftir útskrift. Þessi mál tóku mun lengri tíma til að afgreiða en þær 10-15 mínútur sem stjórnsýsla stöðvarinnar taldi nægilegan tíma. Skipulagið raskaðist og fólk varð pirrað að bíða á biðstofunni. Svo höfðu komið tveir sjúklingar sem töluðu ekki íslensku og þurftu túlk og þau viðtöl fóru óhjákvæmilega langt fram yfir viðmiðunartímann. Henni féll mjög illa að þurfa að láta fólk bíða og hún hafði, eins og flesta daga frá áramótum, sleppt matartímanum sínum en bitið í samloku sem hún átti inni í skáp á milli viðtala. Það hafði ekki lyft henni upp þegar hún leit í litla spegilinn innan á skáphurðinni og sá eigin spegilmynd. Bláir baugar voru undir augunum, þreytulegir andlitsdrættir, hertar varir og úfið hár. Henni tókst ekki að rifja upp hvenær hún hafði síðast haft tíma til að fara í hársnyrtingu. Þessa konu myndi ég skrifa veikindavottorð fyrir, hugsaði hún.

Annars var þetta með læknisvottorðin orðið sérstakur kafli í vinnunni. Henni fannst þetta stundum vera eins og í grínleikriti, hálfgerður farsi og hún hafði ekki haft hugmyndaflug yfir hve margar gerðir voru til af vottorðum eða hversu tímafrekt var að skrifa þau. Það var með ólíkindum hvað þurfti að votta og alltaf lá mikið á og aldrei var gert ráð fyrir tíma í vinnuskipulagi dagsins til þess að sinna þessu. Hún hafði setið þarna eftir vaktina til þess að reyna að ljúka við vottorðin en nú gat hún ekki meira. Hún féll fram á lyklaborðið hágrátandi yfirkomin af þreytu og beið eftir að Beggi kæmi að sækja hana. Hún hafði hringt til hans því hún treysti sér ekki til að aka heim. Hún vissi að hann var áhyggjufullur því hún hafði opnað sig við hann á kvöldin undanfarnar vikur. Hann var óvanur því að hún bugaðist. Olga hafði sagt honum frá því að hún gæti þetta ekki mikið lengur. Eftir tólf ára nám og vinnu í áratug var áhuginn fyrir læknisfræðinni horfinn. Hún átti erfitt með að viðurkenna það, að þeirri hugsun skaut æ oftar upp í kollinn á henni, hvort hún ætti að hætta að starfa sem læknir.

Dropinn sem fyllti mælinn í dag var kuldinn í rödd fagstjóra stöðvarinnar þegar hún hafði hringt til Olgu fyrir hádegið og skammað hana. Sagt eitthvað á þá leið að hún skildi ekki halda að hún væri á einhverjum sérsamningi. „Þú þarft bara að hætta að vera svona ofurnámkvæm og skila þínum fjölda sjúklinga skv. mælaborðinu eins og aðrir“. Þó að Olga skildi ósanngirnina þá náði þessi gagnrýni til hennar og hún fann að það var ekki svigrúm til umræðna. Hún hefði vonast til að geta rætt við yfirmann sinn atvik frá því í gær þegar móttökuritaranum hafði verið ógnað. Allir læknar stöðvarinnar voru sammála um að ókurteisi og harka hefði aukist í samskiptum við þá sem leituðu á heilsugæslustöðina. Hótanir voru nánast orðnar daglegt brauð og sumar alvarlegar.

Þetta var svo sannarlega ekki það starf eða starfsumhverfi sem Olga hafði látið sig dreyma um forðum eða unnið við fyrstu árin.

Þá kom Beggi og sótti hana og hann þurfti að styðja hana út í bíl. Hann hafði komið börnunum í pössun hjá ömmu þeirra og afa og eldað uppáhaldsréttinn hennar. Eftir matinn leið Olgu betur og þau lágu í gamla sófanum og spjölluðu fram eftir kvöldi. Hún lofaði Begga að hún skildi taka sér frí til hvíldar í a.m.k. nokkra daga en í svefnrofanum vissi hún að að loforð myndi hún svíkja. Hún gat ekki hugsað sér að láta afbóka sjúklingana sem höfðu flestir beðið lengi eftir að fá tíma og ef hún mætti ekki til vinnu myndi álagið bara bætast á hina læknana.

• Sögur úr heilbrigðiskerfinu er pistlaröð Ólafs Þórs fyrir akureyri.net. Hann er geðlæknir til áratuga og vill með sögunum skrifa uppbyggilega gagnrýni á heilbrigðisþjónustuna.
• „Ég vil nýta þá þekkingu sem ég hef eftir að hafa starfað svo lengi innan kerfisins og tjá athugasemdir sem ég heyri frá læknum og sjúklingum,“ segir Ólafur.
• „Ég vona að þetta örvi uppbyggilega umræðu meðal almennings, hagsmunasamtaka, allra heilbrigðisstétta, stjórnmálamanna og stjórnvalda sem geti stuðlað að úrbótum.“