Ný rannsókn á orsökum andvana fæðinga

Alexander Kristinn Smárason, prófessor við Heilbrigðisvísindastofnun Háskólans á Akureyri og yfirlæknir við Sjúkrahúsið á Akureyri (SAk), er einn höfunda nýrrar vísindagreinar sem birt hefur verið í hinu alþjóðlega vísindatímariti Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica. Greinin fjallar um niðurstöður umfangsmikillar rannsóknar á andvana fæðingum á Íslandi og þeim breytingum sem verða í fylgju og naflastreng.

Aðalhöfundur greinarinnar er Ragnheiður Inga Bjarnadóttir og er rannsóknin þriðja vísindagrein hennar í doktorsnámi við Háskóli Íslands. Doktorsritgerð hennar ber heitið Stillbirth in Iceland: Causes and Clinicopathological Phenotypes og verður hún varin 17. ágúst. Alexander Kristinn situr í doktorsnefnd hennar.

Í frétt á vefsíðu SAk segir að rannsóknin byggi á öllum andvana fæðingum í einburameðgöngum á Íslandi á árunum 1996 til 2021, alls 338 tilfellum. Markmiðið var að varpa ljósi á breytingar í fylgju og naflastreng sem geta tengst andvana fæðingum og kanna hvernig þær tengjast klínískum einkennum á meðgöngu.

Fjögur meginmynstur fylgjuskemmda greind

Niðurstöðurnar sýna að í rúmlega 70 prósent tilfella fundust einkennandi breytingar í fylgju sem gætu skýrt andvana fæðingu. Rannsakendur greindu fjögur meginmynstur fylgjuskemmda og komust að þeirri niðurstöðu að þau tengdust ólíkum áhættuþáttum og mismunandi stigum meðgöngu.

Meðal helstu niðurstaðna er að breytingar sem tengjast skertu blóðflæði frá móður til fylgju komu oft fram samhliða þekktum áhættuþáttum, svo sem meðgönguháþrýstingi og vaxtarskerðingu fósturs. Aftur á móti fundust breytingar sem tengdust blóðflæði í naflastreng og ákveðnum bólgubreytingum í fylgju oft án þess að augljós klínísk viðvörunarmerki hefðu komið fram, sérstaklega þegar andvana fæðing varð undir lok meðgöngu.

Höfundar rannsóknarinnar benda á að fylgjan geti veitt mikilvægar upplýsingar um ástæður andvana fæðingar. Með aukinni þekkingu á þeim breytingum sem þar verða megi bæta ráðgjöf til foreldra, meta betur hættu á endurtekningu og skipuleggja eftirlit á síðari meðgöngum. Jafnframt gæti slík þekking stuðlað að frekari fækkun andvana fæðinga.

„Hvert barn svo óendanlega mikilvægt“

Alexander Kristinn segir þátttöku í rannsókninni hafa verið bæði mikilvæga og gefandi. „Það hefur verið virkilega gefandi að fá tækifæri til að vera í doktorsnefnd Ragnheiðar Ingu og taka þátt í rannsóknum á þessu mikilvæga málefni. Þó að við séum svo heppin að búa við aðstæður þar sem andvana fæðingar eru orðnar mjög fáar og óvíða í heiminum færri, er hvert barn svo óendanlega mikilvægt og því er sorgin mikil þegar illa fer. Við verðum að reyna allt sem við getum til að skilja betur hvers vegna barn deyr og þá vonandi auka líkur á að ekki einungis á næstu meðgöngu fæðist lifandi barn heldur náum við að bjarga fleiri börnum,“ segir Alexander í fréttinni á vef SAk.

Hann segir jafnframt að næsta skref sé ný rannsókn, styrkt af Rannís, þar sem leitað verði leiða til að greina fylgjuþurrð áður en alvarlegir fylgikvillar koma fram. Að hans sögn er þátttaka starfsfólks Sjúkrahússins á Akureyri í rannsóknum mikilvæg, bæði fyrir þekkingarsköpun og til að tryggja að þjónustan byggist á bestu fáanlegu vísindalegu þekkingu.

Hér er hægt að lesa greinina: Clinicopathological phenotypes of singleton stillbirth: A retrospective cohort study