Líkaminn geymir meira en við höldum

HEILSA – 16

Það eru ákveðnir tímar í lífinu þar sem við pönkumst áfram einfaldlega vegna þess að við þurfum að gera það. Við mætum í vinnu, sinnum fjölskyldunni, klárum verkefnin og höldum utan um allt það sem þarf að halda utan um. Erum dugleg og klárum það sem við höldum að þurfi að klára. Og oft gerum við það vel. Svo vel að fólkið í kringum okkur tekur kannski ekki einu sinni eftir því að við séum undir miklu álagi. Svo vel að við föttum það jafnvel ekki sjálf að við séum að ganga of nærri okkur.

En líkaminn tekur eftir því.

Við hugsum oft um líkamann og hugann eins og tvo aðskilda hluti. Eins og upplifunin búi fyrst og fremst í hugsununum okkar á meðan líkaminn fylgi bara með. En staðreyndin er sú að líkaminn er hluti af öllu sem við göngum í gegnum. Hann skynjar og bregst við þegar við erum undir pressu, föst í viðbragðsstöðu eða þegar við höfum ýtt eigin þörfum til hliðar of lengi.

Það er svo sannarlega mikilvægt að búa yfir seiglu og þrautseigju, en ef við þekkjum ekki nógu vel eigin mörk og þarfir er hætta á að við göngum of langt.

Kannski er það þess vegna að svo margir veikjast um leið og þeir fara loksins í frí. Þegar verkefnunum fækkar og það hægist á, þá láta hausverkurinn, flensan eða þreytan oft á sér kræla, sem hafði annars verið haldið niðri á meðan við þurftum að halda okkar striki. Líkt og líkaminn hafi beðið eftir rétta augnablikinu til að gefa eftir.

Líkaminn bregst oft við langt á undan huganum. Þrátt fyrir það skiljum við oft vel af hverju okkur líður eins og okkur líður en finnum samt spennuna sitja áfram í líkamanum. Það sem mér finnst svo mikilvægt í þessari umræðu er að leiðin út úr þessu ástandi felst sjaldnast alfarið í því að „hugsa sig“ út úr því. Það skiptir nefnilega svo miklu máli að hlúa ekki bara að hugsununum heldur líka að líkamanum sjálfum og taugakerfinu sem heild.

Í metsölubókinni The Body Keeps the Score, sem kom út á íslensku í þýðingu Hugrúnar Hrannar Kristjánsdóttur undir heitinu Líkaminn geymir allt, fjallar geðlæknirinn Bessel van der Kolk um hvernig upplifun okkar er ekki einungis huglæg heldur sest hún einnig í líkamann. Að líkaminn búi yfir ákveðnu líkamsminni af því sem við höfum gengið í gegnum.

Það áhugaverða er að þetta þarf ekki endilega að tengjast stórum áföllum. Oft eru það uppsafnaðir hversdagslegir hlutir sem við tökum varla eftir fyrr en líkaminn fer að senda skýrari skilaboð. Álag, streita og erfið reynsla geta haldið áfram að birtast í líkamanum löngu eftir að hugurinn telur sig vera búinn að vinna úr þeim. Þetta getur til dæmis komið fram í líkamlegri spennu, grunnum andardrætti eða svefntruflunum.

Undir spennunni, þreytunni og einkennunum er líkaminn sjaldnast að vinna gegn okkur. Hann er ef til vill bara að nota þau skilaboð sem hann kann að nota til þess að fá okkur til að hægja aðeins á og hlusta betur.

Þetta er einmitt ástæðan fyrir því að svo margir finna hjálp í athöfnum eins og hreyfingu, núvitund, slökun, öndunaræfingum, að njóta náttúrunnar, tengja við annað fólk eða einfaldlega því að hægja aðeins á sér. Ekki vegna þess að það „lagi“ allt heldur vegna þess að það er líkamanum nauðsynlegt að upplifa öryggi, ró og jafnvægi til þess að starfa sem best.

Hrafnhildur Reykjalín er heilsuráðgjafi, PCC vottaður kennari í markþjálfun með diplómu í jákvæðri sálfræði auk fjölbreyttrar menntunar í andlegri og líkamlegri heilsu og önnur eigenda Sjálfsræktar heilsumiðstöðvar. Pistlar hennar og Guðrúnar Arngrímsdóttur birtast annan hvern þriðjudag á akureyri.net.