„Í augsýn er nú frelsi …

… og fyrr það mátti vera“. Þannig hefst lagið Áfram stelpur sem varð einkennissöngur kvenfrelsisbaráttunnar frá árinu 1975. Nú, fimmtíu árum síðar, er frelsið enn í augsýn – en ekki unnið.

Kvennaverkfallið markaði upphaf nýrrar vitundar um jafnréttismál á Íslandi og hefur haft áhrif langt út fyrir landssteinana. Í dag spyrjum við okkur: Hverju hefur baráttan skilað? Og hefur jafnrétti verið náð? Við þessu eru ólík svör. Á meðan formlegu jafnrétti hefur verið náð á mörgum sviðum er raunverulegt jafnrétti ekki komið. Raunverulegt jafnrétti krefst hugarfarsbreytinga og ýmislegt bendir til þess að baráttan standi frammi fyrir raunverulegu bakslagi. Bakslagi sem birtist í íhaldsömum viðhorfum um hlutverk kynjanna og afturhaldssemi, jafnvel opinberri andstöðu stjórnmálafólks við sjálfsagða kröfu um kvenfrelsi og jafnrétti fyrir okkur öll.

Rannsóknir á Norðurlöndum og víðar sýna að stuðningur karla við jafnréttismál hefur á síðustu árum staðnað eða farið dvínandi. Sérstaklega virðast sem yngri karlar sjái jafnrétti síður sem markmið sem þá varðar. Þetta er áhyggjuefni – því jafnrétti næst ekki nema allir taki þátt.

Í laginu Áfram stelpur segir einnig:

Þó ýmsir vilji aftur á bak
en aðrir standa í stað
tökum við aldrei undir það.

Þessi orð eiga við í dag. Um heim allan má sjá bakslag í jafnréttismálum – réttindi kvenna, hinsegin fólks og annarra jaðarsettra hópa eru víða skert.

Við megum því aldrei sofna á verðinum. Frelsið sem er í augsýn næst ekki af sjálfu sér. Það krefst samstöðu, kjarks og trúar á að jafnrétti sé ekki aðeins markmið, heldur sífellt verkefni – fyrir okkur öll.

Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir er bæjarfulltrúi VG á Akureyri