Gerum betur!

Ræður virðingarleysi fyrir eigin reglum niðurröðun leikja í Bestu deildum kvenna og karla í knattspyrnu?

Leikjaniðurröðun nýliðinnar helgar í Bestu deild kvenna er að minnsta kosti í besta falli afar undarleg, en best að segja það bara eins skýrt og það verður: Þessi niðurröðun er hrein og klár niðurlæging fyrir deildina, félögin og knattspyrnukonurnar okkar. Niðurlæging!

Tilfærsla á umferð og fjórir leiktímar

Áður en ég útskýri hvað ég á við er rétt að hafa í huga að mótið riðlaðist vegna þátttöku U19 landsliðsins í lokamóti EM í lok júní og byrjun júlí. Tíunda umferð mótsins sem átti að spilast í lok júní var færð aftur fyrir mótið þannig að 18. umferðin, sem hefði átt að vera sú síðasta fyrir tvískiptingu, varð næstsíðust og 10. umferðin er sú sem spiluð var um helgina. Lokaumferð sem náði reyndar yfir þrjá sólarhringa!

Það mesta sem í var í húfi akkúrat í þessari umferð um helgina, fyrir utan auðvitað að öll stig í öllum leikjum skipta máli í titilbaráttu og baráttu um sæti, var hvaða lið næðu 5. og 6. sæti og yrðu þannig fyrir ofan strik, í efri hlutanum á lokakafla deildarinnar eftir tvískiptingu. Það hefði því átt að þykja algjörlega sjálfsögð og eðlileg krafa að lið sem eru að bítast um mikilvæg sæti í deildinni í lokaumferð spili öll sína leiki á sama tíma. Annað er ósanngjarnt gagnvart þeim sem spila á undan hinum. Skiptir engu hvort umferðin var upphaflega sú tíunda, en ekki átjánda.

Hörð barátta um sætin

Eins og knattspyrnuáhugafólk sem fylgist með Bestu deild kvenna veit hefur verið mjög jöfn og spennandi keppni í neðri hluta deildarinnar undanfarnar vikur. Sumt var þó þegar ráðið fyrir þessa umferð, en annað ekki.

Fyrir lokaumferðina var öruggt að FH, Breiðablik, ÍBV og Stjarnan yrðu í efri hlutanum eftir skiptingu og að Valur og Víkingur yrðu í neðri hlutanum. Vegna markamunar var einnig nánast öruggt að Fram yrði í neðri hlutanum.

Í raun áttu þrjú lið raunhæfan möguleika á að berjast um tvö sæti í efri hlutanum. Þróttur og Grindavík/Njarðvík voru bæði með 22 stig og fyrir ofan strik, þ.e. í 5. og 6. sæti deildarinnar, Þróttur ofar með örlítið betri markamun. Næst komu Þór/KA og Fram, bæði með 19 stig, en Þór/KA í 7. sætinu með mun betri markatölu en Fram.

Óskiljanleg óreiða í leikjaniðurröðun

Hvað verður svo til þess að leikir Þróttar gegn Breiðabliki, Grindavíkur/Njarðvíkur gegn Val, Þórs/KA gegn FH og Fram gegn ÍBV í þessari lokaumferð eru settir á fjóra mismunandi tíma á þremur mismunandi dögum er mér og fjölmörgum öðrum óskiljanlegt. Fram spilaði í Eyjum á laugardag, Þór/KA spilaði í Hafnarfirði kl. 14 á sunnudag, Grindavík/Njarðvík spilaði kl. 16:30 á sunnudag og Þróttur spilaði kl. 19:15 á mánudag, eins og Stjarnan og Víkingur.

Þetta er ekki bara óskiljanlegt heldur hrein og bein vanvirðing við alla sem hlut áttu að máli.

Möguleikar Þórs/KA til að komast í efri hlutann lágu í því að vinna FH og treysta á að Grindavík/Njarðvík og/eða Þróttur töpuðu. Þannig hefðu þessi þrjú lið, ásamt Fram, öll getað endað með 22 stig, en Þór/KA þá endað efst þessara fjögurra með bestu markatöluna. Því miður tókst Þór/KA ekki að vinna sinn leik, en það er aukaatriði í því sem ég er að benda á. Aðalatriðið er staðan fyrir lokaumferðina, möguleikar liðanna og að gætt sé jafnræðis.

Breytir öllu fyrir framhaldið

Það sem leikjaniðurröðunin gerir hins vegar að verkum er að þegar ljóst varð að Þór/KA hafði tapað fyrir FH voru Grindavík/Njarðvík og Þróttur orðin örugg með sæti í efri hlutanum áður en þau spiluðu sína leiki. Í þessu sambandi ber einnig að hafa í huga að þessi sömu lið munu mætast í úrslitaleik Mjólkurbikarkeppninnar laugardaginn 12. september.

Og hvaða máli skiptir þá að Þór/KA spilaði á undan þessum liðum? Öllu. Það skipti öllu máli. Í stað þess að haga liðsuppstillingu og innáskiptingum í sínum leikjum með það í huga að mögulega þyrftu þessi lið að ná stigi til að tryggja sætið fyrir ofan strik fengu þjálfarar þeirra tækifæri til að huga aukalega að undirbúningi fyrir bikarúrslitaleikinn á laugardag strax í leikjum þessarar umferðar, án þeirrar pressu að geta endað í neðri hluta deildarinnar eftir skiptingu. Hér er ekki verið að fullyrða að viðkomandi þjálfarar og lið hafi breytt einhverju vegna þeirrar vitneskju, en það er í sjálfu sér aukaatriði. Aðalatriðið er vitneskjan og pressuleysið þegar kemur að leikjum þessara liða, sem byggðist á niðurröðun leikjanna.

Annað hugarfar í leikinn?

Á mánudag gerði Þróttur jafntefli við Breiðablik og endar því með 23 stig við skiptingu deildarinnar. Grindavík/Njarðvík tapaði 1-4 fyrir Val síðdegis á sunnudag og er með 22 stig. Hér er alls ekki meiningin að gera lítið úr þætti Vals í þeim sigri. En hvað Grindavík/Njarðvík varðar verður að horfa á undirbúning, uppsetningu og ákvarðanir, bara allt sem viðkemur leiknum, í því ljósi að þjálfurum og væntanlega liðinu öllu var orðið ljóst fyrir leik að liðið gat ekki endað á meðal neðstu fjögurra og þar með einnig að liðið myndi ekki falla úr deildinni, hvernig sem framhaldið yrði.

Hvaða áhrif hefur það á framlag í leik sem er gríðarlega mikilvægur fyrir hitt liðið? Dýrmæt þrjú stig sem Valur vann fyrir í þeim leik og fleyttu þeim upp í 8. sætið fyrir skiptingu verður einnig að skoða í því sama ljósi. Hefðu þau þrjú stig orðið torsóttari ef allir leikir hefðu farið fram á sama tíma og Grindavík/Njarðvík mætt í leikinn án þess að eiga öruggt sæti í efri hlutanum?

Vissulega hafði Þróttur svo sams konar tækifæri daginn eftir þegar liðið tók á móti Breiðabliki í lokaleik umferðarinnar. Eina ósanngirnin á milli þessara tveggja liða sem munu eigast við í úrslitum Mjólkurbikarsins á laugardag er að Þróttur fær degi minna í undirbúning fyrir úrslitaleikinn – sem getur svo auðvitað einnig skipt máli þegar upp er staðið. Það er þó ekki umfjöllunarefni mitt hér.

Gengur KSÍ gegn eigin reglum?

Í stuttu máli: Óháð bikarúrslitaleiknum er í hæsta máta óeðlilegt að þessi lokaumferð eða í það minnsta áðurnefndir fjórir leikir skuli ekki allir hafa verið spilaðir á sama tíma. Ekki bara óeðlilegt heldur ósanngjarnt og með þessari niðurröðun gengur KSÍ gegn eigin reglum.

Hvað veldur? Virðingarleysi gagnvart því að þetta er Besta deild kvenna en ekki karla? Mögulega ekki. Leikur í lokaumferð Bestu deild karla fyrir tvískiptingu var færður til vegna bæjarhátíðar! Er þetta virðingarleysi fyrir eigin reglum? Hugsunarleysi? Er þeim sem setja þetta svona niður kannski bara alveg sama? Eru aðrar ástæður fyrir þessari fáránlegu niðurröðun?

Grein 23.1.10 í Reglugerð KSÍ um knattspyrnumót (2026) hljóðar svo (leturbreytingar greinarhöfundar):

Mótanefnd skal að öllu jöfnu raða leikjum í síðustu umferð fyrri og síðari hluta efstu deildar á sama tíma. Sama gildir um síðustu umferð í 1. deild karla. Leikir í síðustu umferð deilda, sem geta haft úrslitaáhrif á stöðu liða í efstu sætum (rétt til þátttöku í Evrópukeppni), skulu ávallt fara fram á sama tíma nema óviðráðanlegar aðstæður (t.d. veður) valdi að því verði ekki við komið að mati mótanefndar. Sama á við um leiki, sem geta haft úrslitaáhrif á fall úr deild. Liði, sem ferðast til leiks í þessum umferðum, er óheimilt að treysta á flug á leikdegi og skal nota annan ferðamáta til að komast á leikstað á réttum tíma.

Gefur að öllu jöfnu mótastjóra og mótanefnd geðþóttaleyfi til að raða leikjum eins og gert var í þessari umræddu umferð um liðna helgi? Af hverju er verið að setja reglu sem er ekki svo afdráttarlaus að hana er auðveldlega hægt brjóta, eins og umrædd umferð sýnir? Eða ætla viðkomandi að rökstyðja það að úrslit leikja sem ráða því hvort lið lenda fyrir ofan eða neðan strik við tvískiptingu geti ekki haft úrslitaáhrif á fall úr deild?

Að mér læðist reyndar sá grunur að þessi leikjauppröðun geti mögulega haft eitthvað með sjónvarpsútsendingar að gera, en vonandi er sá grunur minn rangur. Ef svo væri þá er það algjörlega galið.

Eftirmáli: Burt með tvískiptinguna!

Tvískipting Bestu deildanna er misheppnuð tilraun. Hún er misheppnaðri í Bestu deild kvenna en karla af því að kvennaliðin eru bara tíu og ójafnt skipt í efri og neðri hluta, sex í efri (sem spila fimm viðbótarleiki) og fjögur í neðri (sem spila þrjá viðbótarleiki). Bent hefur verið á að með þessu fylgi ósanngirni í veitingu verðlauna til einstaklinga fyrir markaskorun og stoðsendingar. Það er þó í sjálfu sér aukaatriði þegar horft er á tvískiptinguna út frá hagsmunum liðanna, félaganna sem þar eiga fulltrúa. Ég læt einstaklingsverðlaunin liggja á milli hluta.

En er þá ekki best að halda tvískiptingunni, fjölga liðunum í Bestu deild kvenna úr tíu í tólf og skipta í sex efri og sex neðri eins og í Bestu deild karla?

Nei! Það er best að leggja niður þessa tvískiptingu, viðurkenna að hún virkar ekki, viðurkenna að gallarnir eru of margir, og spila deildirnar með tvöfaldri umferð. Kröfum um leikjafjölda er auðvelt að svara með fjölgun liða í deildum, ef svo ber undir. Ef karlarnir þurfa fleiri leiki má alveg fjölga liðum í 14 þar og þá mögulega í 12 hjá konunum. Í heildina eru mun fleiri iðkendur og félög sem tefla fram karlaliðum en kvennaliðum. Ég sé því ekki jafnrétti í því að báðar deildir þurfi að samanstanda af jafn mörgum liðum. Enda er það ekki þannig í dag. Jafnréttið liggur ekki í fjölda liða í deildum. Þar eru fjölmörg önnur atriði í knattspyrnuumhverfinu sem þarf að bæta og ég mun mögulega tjá mig um síðar.

Ég hvet lesendur til að skoða dagsetningar hjá sínu liði í leikjadagskrá Bestu deildar kvenna, fyrst sérstaklega frá 24. apríl til 31. maí og svo mótið í heild. Tólf liða deild og 22 leikir á öll lið væri mun betra fyrirkomulag en tíu lið og ójöfn tvískipting. Fáránleikinn á upphafsvikum Bestu deildar kvenna er reyndar efni í aðra grein. Fjölda liða í deildum, fjölda leikja í deildum, tímasetningar fyrstu og síðustu leikja, verður svo auðvitað að skoða með íslenskar aðstæður í huga.

Eflaust er hægt að finna bæði galla og kosti við þetta fyrirkomulag, tvískiptingu í efri og neðri hluta, af þeirri reynslu sem fengist hefur frá því að það var tekið upp fyrir keppnistímabilið 2023. Það sem virðist stóra málið í hugmyndinnni um tvískiptingu, að fá eins konar úrslitaleik tveggja efstu liða í lokaumferð má ekki skemma allt mótið fyrir öllum hinum. 

Fjórða tímabilið með tvískiptar deildir er langt komið og kominn tími til að játa mistök. Tvö nýleg dæmi úr Bestu deild karla ættu að vekja knattspyrnuhreyfinguna til alvarlegra þanka um þetta fyrirkomulag. Dæmin eru bæði úr neðri hluta karladeildarinnar núna:

• 1) Af þremur útileikjum ÍBV eru tveir á Akureyri. Þetta er hreinlega ósanngjarnt og brot á jafnræði. Ekki hægt að skýla sér á bakvið heppni og óheppni í niðurröðun leikja eftir tvískiptingu. Hér orsakar sjálft fyrirkomulag deildarinnar misræmi í ferðakostnaði Eyjaliðsins í samanburði við önnur. Þannig má það ekki vera.
• 2) KA fær heimaleik gegn Þór, sem skiptir miklu máli varðandi tekjumöguleika. Í ljósi sögunnar er rétt að forða misskilning. Ég hefði bent á þetta sama þó Þór hefði átt þennan heimaleik. Ósanngirnin verður til þegar þessi tvö félög eru í sama hópnum, sama hvoru megin heimaleikurinn hefði dottið. Öðru máli gegnir um félögin á suðvesturhorninu. Fleiri lið þar, fleiri leikir.

Ef ekki verður horfið frá tvískiptingunni væri í það minnsta sanngjarnt að skoða leiðir til að jafna kostnað og tekjur með þessi tvö dæmi í huga, mögulega með því að um alla leiki eftir tvískiptingu gildi sömu reglur og um ferðakostnað og miðasölu og í bikarleikjum.

Einfaldast og eðlilegast er að hætta með tvískiptinguna. Játa mistök. Leiðrétta.