Pistlar

Ragnhildur þefar uppi fortíðina – í nýju ljósi

Skapti Hallgrímsson skrifar 04. mars 2026 | kl. 15:00

Mynd: Minjasafnið á Akureyri

Sagnfræðingurinn Ragnhildur Björt Björnsdóttir þefar fortíðina uppi í fyrirlestrarröðinni Fortíðin í nýju ljósi á Minjasafninu á Akureyri á morgun, fimmtudaginn 5. mars kl. 17.

„Sögu tilfinninga hefur lítið verið gefinn gaumur fram til þessa. Í sjálfsbókmenntum og tímaritum frá seinni hluta 19. aldar og byrjun 20. aldar er að finna glás af lýsingum á alls konar lykt. Fólk lýsir anganinni sem stígur upp úr fjallagrasabeði á rökum haustmorgni, ilmnum úr eldhúsinu þegar mamma bakaði pönnukökur og fnyknum sem steig upp úr pottinum á þvottadegi. Allar gefa þessar heimildir okkur betri innsýn inn í hversdagslíf Íslendinga fyrr á öldum og með því að einblína á lyktina – að þefa fortíðina uppi – fæst vitneskja um hvaða skoðanir fólk hafði á sjálfu sér, öðrum og umhverfi sínu,“ segir í tilkynningu frá safninu.

Halla Tómasdóttir, forseti Íslands, og Ragnhildur Björt Björnsdóttir þegar verkefni Ragnhildar var tilnefnt til verðlauna nýsköpunarsjóðs námsmanna á síðasta ári og hlaut var sérstaka viðurkenningu.

„Í fyrirlestrinum verðar nokkrar skemmtilegar lýsingar á lykt dregnar fram og lögð verður sérstök áhersla á lýsingar á lykt sem finna mátti á Akureyri og í nærsveitum. Gerður verður saman burður á lyktinni í sveit og þéttbýli auk þess sem rætt verður um ólík orð sem heimildamenn nota yfir ólíka ilmi og fnyki.“

Verkefni Ragnhildar, Íslandssaga skynfæra, var tilnefnt til verðlauna nýsköpunarsjóðs námsmanna árið 2025, og hlaut þar sérstaka viðurkenningu. Það var unnið undir leiðsögn Sigurðar Gylfa Magnússonar, prófessors í menningarsögu við Háskóla Íslands.

Hvar: Minjasafnið á Akureyri, Aðalstræti 58
Hvenær: fimmtudaginn 5. mars.
Klukkan: 17:00
Aðgangur ókeypis

Fyrirlestraröðin Fortíðin í nýju ljósi er samstarfsverkefni Akureyrarakademíunnar, Sagnfræðingafélags Íslands og Minjasafnsins á Akureyri. Hótel Akureyri styrkir viðburðinn.

Á næstunni:

12. mars – Strá fyrir straumi. Ævi Sigríðar Pálsdóttur (1809-1871) og brotakenndar heimildir. Dr. Erla Hulda Halldórsdóttir.
19. mars – Skreytingar í handritum síðari alda og þáttur af einum norðlenskum listaskrifara. Kjartan Ísleifsson, sagnfræðingur.

Til baka í yfirlit pistla