Flutningar skiptu máli fyrir sveitarfélögin

SÖFNIN OKKAR – 133

Frá Héraðsskjalasafninu á Akureyri_ _ _

Akureyri.net heldur áfram að opna dyr safnanna í bænum lesendum til fróðleiks og skemmtunar. Það er gert vikulega, á fimmtudögum.

Líkt og skjalið sem Héraðsskjalasafnið sýndi í júní – kosningaskrá frá 1844 – kemur skjal dagsins úr altarinu í Bægisárkirkju. Það er allt annars eðlis og minnir okkur á að við erum ekki öll eins og búum við ólíkar aðstæður og kjör.

Skjalið er nokkurs konar vottorð eða minnisblað um að Lilja Benediktsdóttir hafi flutt úr einni kirkjusókn í aðra eða eins og segir:

Lilja Benidiktsdóttir 59 ára gömul fór vorið 1861 frá Skriðulandi hjer í sókn að Þúfnavöllum í Myrkársókn … [andl. ?] frjáls.

Möðruvalla kl. prestakalli 16. maí 1862.

ÞÞJónassen

Gefins

ÞÞJ

Prestar áttu að halda sóknarmannatal, þ.e. halda skrá yfir hvaða fólk var til heimilis á hverjum bæ ár hvert og með skjalinu er Þórður Þ. Jónassen sóknarprestur á Möðruvöllum að koma upplýsingum um breytingar á sóknarmannatali til prestsins á Bægis. Myrkársókn var hluti Bægisárprestakalls frá 1850.

En Lilja var ekki bara að flytjast milli sókna, hún flutti úr Arnarneshreppi í Skriðuhrepp og það skipti máli fyrir sveitarfélögin. Eitt af stærstu verkefnum hreppsnefnda var úrlausn fátækramála, að sjá til þess að allir gætu tórað fyrir sem minnst fjárútlát sveitarfélagsins. Allur tilflutningur fólks gat því verið atvinnuskapandi fyrir hreppstjórana, að finna út hvaða sveitarfélag ætti að borga fyrir þá sem ekki gátu séð fyrir sér.

Bernharð Haraldsson segir um Lilju í bókum sínum Skriðuhreppur hinn forni:

Lilja Benediktsdóttir, f. 7. apríl 1804 á Ásgerðarstöðum, d. 13. jan. 1879 á Ósi í Arnarneshreppi. Hún ólst upp frá tveggja ára aldri til fullorðinsára hjá Svanhildi, móðursystur sinni, og Böðvari Guðmundssyni, b. í Svíra 1799-1820. Lilja var fyrst tökubarn hjá þeim hjónum í Svíra en reyndist ,,óefnileg, tornæm” og frá 5 ára aldri var hún alin upp á hreppsins kostnað, var alla ævi annarra hjú, ógift. Árið 1816 greiðir hreppurinn 220 fiska henni til framfærslu hjá Böðvari og Svanhildi í Svíra.

Í manntölum er Lilja yfirleitt skráð vinnukona eftir að hún komst til fullorðinsára. Það bendir til þess að hún hafi getað séð fyrir sér með vinnu. Hún, líkt og margir í hennar stöðu, átti heimilisfesti víða og flutti frá einum bæ til þess næsta. Lilja eignaðist dótturina Lilju Jónsdóttur og voru þær mæðgur sum árin á sama stað en ekki alltaf.

Lilja Benediktsdóttir var öreigi þegar hún lést, samkvæmt kirkjubókinni.