Sex Íslendingar á ÓL í St. Moritz 1948

GAMLA ÍÞRÓTTAMYNDIN – 114

Íslendingar tóku í fyrsta sinn þátt í vetrarólympíuleikum árið 1948, þegar leikarnir fóru fram í St. Moritz í Sviss. Sex fóru utan, þar af þrír fulltrúar Akureyrar og því er tilvalið að gamla íþróttamyndin í dag, þegar ólympíuleikarnir á Ítalíu standa sem hæst, sé af hópnum í St. Moritz.

Myndin er tekin við setningu leikanna. Þarna eru, frá vinstri, Einar Baldvin Pálsson fararstjóri, Hermann Stefánsson þjálfari og fánaberi, Þórir Jónsson,  Magnús Brynjólfsson, Jónas Ásgeirsson og Guðmundur Guðmundsson.

• Magnús Brynjólfsson frá Akureyri keppti í svigi og bruni.
• Guðmundur Guðmundsson, Siglfirðingur sem lengi bjó á Akureyri, keppti í svigi og bruni.
• Þórir Jónsson frá Reykjavík keppti í svigi og bruni.
• Jónas Ásgeirsson frá Siglufirði keppti í skíðastökki.
• Hermann Stefánsson, íþróttakennari við Menntaskólann á Akureyri, var þjálfari skíðamannanna.
• Einar Baldvin Pálsson sat í Ólympíunefnd Íslands og var fararstjóri hópsins í St. Moritz.

Fyrsta stóra verkefnið

Undirbúningur íslensku keppendanna fyrir þessa leika, og förin til Sviss, var fyrsta stórverkefni hinnar nýstofnuðu Ólympíunefndar Íslands. „Má reyndar rekja þá ákvörðun að senda keppendur til St. Moritz til ályktunar sem gerð var á fyrsta skíðaþingi íslands, sem fram fór árið 1947, en þáverandi formaður Skíðasambands Íslands, Steinþór Sigurðsson, barðist þar fyrir því, að Olympíunefnd yrði send áskorun um að senda keppendur á leikana,“ segir í Íþróttablaðinu árið 1980 (2. tbl.) þar sem fjallað er um þátttöku Íslendinga á vetrarleikunum frá upphafi.

Eftir að íslensku Ólympíunefndinni barst formlegt boð frá Svisslendingum var ákveðið að senda átta keppendur og tvo fararstjóra á leikana og hófst nefndin þegar handa við undirbúninginn. 

Gjaldeyrisnefndin sagði nei!

Brátt kom reyndar í ljós að mörg ljón yrðu á veginum, og reyndist það erfiðasta verkefni nefndarinnar að útvega gjaldeyri til fararinnar, að því er fram kemur í Íþróttablaðinu.

„Þá var starfandi nefnd, sem sá um afgreiðslu gjaldeyrisbeiðna, og synjaði hún íslensku Olympíunefndinni um farareyri á Olympíuleikana. Nú þóttu góð ráð dýr, og mikil vonbrigði komu fram meðal skíðafólksins, sem hafði hlakkað mikið til að takast á við hið nýja og spennandi verkefni. Eftir japl og jaml og fuður tókst að fá nefndina til þess að breyta ákvörðun sinni, en þó ekki meira en svo, að sá gjaldeyrir sem fékkst til ferðarinnar nægði aðeins til þess að senda þrjá keppendur og einn fararstjóra.“

Ákveðið var að senda keppendur í stökki, svigi og bruni en ekki skíðagöngu. „Sætti þessi ákvörðun nokkurri gagnrýni, en aðalforsenda Skíðasambandsins fyrir þessari ákvörðun var sú, að í þessum greinum hefðu Íslendingar þó svolitla keppnisreynslu erlendis, en enga í skíðagöngunni.“

„Kjarnorkumaðurinn“

Hermann Stefánsson, íþróttakennari við Menntaskólann á Akureyri var fenginn til þess að sjá um æfingar og prófkeppni meðal þeirra sem líklegastir þóttu til þátttöku í St. Moritz. „Var æft nyrðra og oft við hinar verstu aðstæður enda engar upplýstar brautir né skíðalyftur til á þessum tíma,“ segir Íþróttablaðið. Hermann þótti sýna ódrepandi bjartsýni og dugnað við stjórn æfinganna, segir þar, og bætt við að hann hafi raunar fengið viðurnefnið „kjarnorkumaðurinn“ fyrir.

Eftir undirbúningsmót ákváðu Skíðasambandið og Ólympíunefndin að senda Magnús Brynjólfsson, Guðmund Guðmundsson og Jónas Ásgeirsson til keppninnar, og Þórir Jónsson, sem dvaldi erlendis þennan vetur við skíðanám, að sögn blaðsins, slóst í hópinn og keppti í St. Moritz. „Þá var einnig ákveðið að Árni Stefánsson kvikmyndatökumaður færi með skíðamönnunum á leikana og gerði kvikmynd um þá, enda hafði kvikmyndanefnd leikanna ætlað Íslendingum rúm til slíks.“

• ATH – Nöfn Einars Baldvins Pálssonar fararstjóra og Jónasar Ásgeirssonar víxluðust í upphaflegu útgáfu fréttarinnar en mistökin hafa verið leiðrétt.