Okkar jörð - okkar kraftur

Dagur jarðar er í dag, 22. apríl, og því ber að fagna! Þema ársins 2026 er samfélagslegt vald og borgaraleg þátttaka til að viðhalda stöðugleika og knýja fram breytingar í átt að aukinni seiglu og sjálfbærni.

Á vefsíðu Dags jarðar má finna margvíslegt gagnlegt efni um það sem við sem einstaklingar getum lagt af mörkum, en einnig um hlutverk fyrirtækja, sveitarfélaga og samfélagsins alls (Sjá: Volunteer Toolkits | Earth Day).

Við vitum að nálægð við græn svæði eykur vellíðan og velferð okkar allra. Hugum því að aðgengi í hvívetna og gerum útivistarsvæðum bæjarins og öðrum grænum svæðum hátt undir höfði. Við þurfum líka að tryggja Akureyringum raunverulegt val um vistvænar samgöngur með eflingu þeirra. Við í Akureyrarbæ höfum, að mínu mati, einstaka sérstöðu þegar kemur að náttúrufegurð en sú auðlind getur auðveldlega glatast ef ekki er vandað til verka.

Með minni „einnota notkun“ og ábyrgri hugsun um nýtingu lands getum við náð verulegum árangri í náttúru- og loftslagsmálum á tiltölulega skömmum tíma. „Plastskeiðakenningin“ er góð áminning um þetta. Ferðalag einnar lítillar plastskeiðar, sem notuð er í örskamma stund, er langt og kolefnisspor hennar umtalsvert frá framleiðslu til förgunar. Fjölnota er því alltaf betri kostur enda vatnið partur af hringrás þó auðvitað við viljum líka fara vel með hreina og góða vatnið okkar.

Á árum áður var Akureyri að mörgu leyti sjálfbærara samfélag en nú. Kannski væri hollt að stíga aðeins til baka og færa sjálfbærni aftur í forgrunn. Það mætti til dæmis hugsa sér aukna plöntun nytjajurta og berjarunna sem gætu nýst bæjarbúum jafnt sem smærri dýrum, eins og vinum okkar fuglunum, í nærumhverfinu. Tré hafa einnig margvísleg jákvæð áhrif. Þau draga úr svifryksmengun, binda kolefni og geta bætt bæði loftgæði og hljóðvist. Trjágróður er því ekki aðeins fegrun heldur mikilvægur þáttur í heilbrigðara og betra bæjarumhverfi. Þá þurfum við að tryggja að fólk geti notið raunverulegra tengsla við náttúruna í eigin nærumhverfi. Aftenging frá náttúrunni virðist nefnilega verða sífellt algengari.

Hugtakið náttúruskortur hefur verið notað um þau áhrif sem það getur haft þegar fólk dvelur of lítið í náttúrulegu umhverfi. Spurningin er því ekki aðeins hvað einstaklingurinn geti gert, heldur líka hvað bærinn geti gert til að stuðla að meiri tengslum við náttúruna og tryggja bæjarbúum betra aðgengi að næringarefninu mikilvæga : „N-vítamíni“.

Fyrir skömmu las ég frétt um hörmulegt slys þar sem fjöldi fólks lét lífið þegar ruslahaugur hrundi yfir íbúðahverfi eftir miklar rigningar. Slíkir atburðir minna okkur á afleiðingar ósjálfbærrar úrgangsstjórnunar. Á sama tíma er ánægjulegt að sjá hversu duglegir bæjarbúar eru almennt að halda umhverfinu hreinu. Margir, ekki síst úr eldri kynslóðinni, eiga heiður skilinn fyrir að verja tíma sínum í að tína rusl og fegra bæinn okkar.

Verndum fjörðinn okkar, lyftum upp grænum svæðum, aukum sjálfbærni og eflum náttúruvernd. Í þágu okkar allra og framtíðarinnar. Við höfum valdið og kraftinn til þess.

Að lokum vil ég þakka fyrir lesturinn. Sjálf ætla ég nú að loka tölvunni, fara út og tengjast náttúrunni.

P.S. Væri ekki tilvalið, í tilefni dagsins, að setja fræ í mold eða jafnvel gróðursetja tré?

Herdís Júlía Júlíusdóttir er í 5. sæti lista Vinstrihreyfingarinnar græns framboðs við bæjarstjórnarkosningarnar á Akureyri í maí.