Börnin okkar kalla - hver er að hlusta?

Í störfum okkar innan skólakerfisins á Akureyri sjáum við það daglega að kerfin okkar eru ekki að tala nógu vel saman. Þegar börn með fjölþættan vanda eiga í hlut mæta þau oftar hindrunum en tengingum milli kerfa. Ungmenni sem þurfa á félagslegum stuðningi að halda standa gjarnan frammi fyrir löngum biðtíma eftir aðstoð og þegar foreldrar leita leiða til að fá stuðning eru svörin oft óskýr eða takmörkuð.

Komum í veg fyrir að eldurinn kvikni

Tafir og óvissa innan kerfisins hafa raunverulegar afleiðingar og oftar en ekki bitna þær fyrst og fremst á börnum.

Við þekkjum dæmin. Barnavernd nær ekki alltaf að bregðast við þörfinni þegar hún skapast, biðlisti um pláss í Hlíðarskóla er viðvarandi en þrátt fyrir að búið sé að úthluta plássum fyrir komandi skólaár eru enn 11 börn á biðlista. Skortur á tímabundnum sérúrræðum innan skólanna veldur því að brugðist er við of seint.

Frístundastarf þrengir sér inn á ganga, í kennslurými og matsali, sem breytast í félagsmiðstöðvar á kvöldin. Faglegt starf víkur fyrir krónum og aurum á milli Excel skjala.

Afleiðingin er sú að þarfir barna víkja oft fyrir þörfum kerfa. Starfsfólk skóla, skólaþjónustu og barnaverndar, ásamt foreldrum, eyða dýrmætum tíma í endurtekna fundi um sama barnið, fundi sem kosta samfélagið gríðarlega fjármuni en skila oft litlu vegna flókins verklags og stofnana sem starfa í silóum. Við erum of oft að slökkva elda, í stað þess að koma í veg fyrir að þeir kvikni.

„Börnin okkar“: Fyrirmynd frá Mosfellsbæ

Þetta þarf ekki að vera svona. Árið 2024 var tekin pólitísk ákvörðun í Mosfellsbæ um að hugsa hlutina upp á nýtt. Þegar barnaverndartilkynningum fjölgaði hratt í kjölfar samfélagsbreytinga fljótlega eftir Covid, var ekki gripið til þess að bæta ofan á gamla kerfið. Þess í stað var kerfinu sjálfu breytt. Úr varð verkefnið „Börnin okkar“ sem er 27 þrepa aðgerðaáætlun sem byggir á einfaldri en öflugri hugsun: grípa fyrr inn í og færa þjónustuna þangað sem börnin eru.

Meðal aðgerða eru:

• sálfræðingar að störfum innan grunnskóla á skólatíma,
• reglulegar, gjaldfrjálsar foreldrafræðslur og símatímar hjá ráðgjöfum,
• velferðar- og skólasvið að starfa sem ein heild, ekki tvö aðskilin kerfi,
• lengri opnunartími félagsmiðstöðva,
• sérstakur unglingaráðgjafi fyrir Barnavernd og nýtt neyðarúrræði.

Þetta er ekki kostnaður, heldur fjárfesting í fólki, fjárfesting sem skilar sér í betri líðan, auknu öryggi og farsælu samstarfi allra hagaðila.

Viðreisn á Akureyri er að hlusta

Á Akureyri stöndum við frammi fyrir sömu áskorunum.Of oft fellur barn á milli kerfa og fær ekki viðeigandi þjónustu þegar þörfin er mest. Þegar það gerist ber enginn einn ábyrgð, en barnið og fjölskyldan bera afleiðingarnar.

Viðreisn á Akureyri vill breyta þessu. Ekki með því að „skoða málin“ enn einu sinni, heldur með því að nýta reynslu sem þegar hefur sannað gildi sitt. Við viljum innleiða samhæfða þjónustu með skýrri ábyrgð og raunhæfum lausnum.

Við ætlum að:

1. brjóta niður múra á milli deilda og sviða í sveitarfélaginu,
2. forgangsraða fjármagni í forvarnir og snemmtækan stuðning í stað dýrra viðbragðs úrræða,
3. valdefla starfsfólk skóla og frístundastarfs svo það geti sinnt sínu daglega starfi í stað þess að vera í stöðugri „björgunarsveitarvinnu“.

Höfum við efni á þessu?

Spurningin er ekki hvort við höfum efni á að gera þetta. Spurningin er: Höfum við efni á að gera það ekki?

Óbreytt ástand er ekki ókeypis. Það skilar sér í auknu álagi, lengri bið og verri niðurstöðum fyrir börn sem þurfa mest á stuðningi að halda. Ef við viljum vera samfélag sem setur börn og ungmenni í fyrsta sæti, þurfum við kerfi sem endurspeglar það í verki. Viðreisn nálgast þetta verkefni af ábyrgð og metnaði og vill færa stjórnsýsluna nær raunverulegum þörfum barna og fjölskyldna.

Þess vegna er mikilvægt að setja x við C þann 16. maí.

Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir, stjórnmálafræðingur, leiðbeinandi í grunnskóla að útskrifast með kennsluréttindi í júní 2026, er í 1. sæti á lista Viðreisnar fyrir bæjarstjórnarkosningarnar á Akureyri í maí.

Elías Gunnar Þorbjörnsson, skólastjóri og grunnskólakennari til tveggja áratuga, er í 2. sæti á lista Viðreisnar.