Í gær héldu Íslendingar upp á 17. júní, sem kallast Fullveldisdagur þjóðarinnar. Börn í sjónvarpinu sögðu hann æðislegan vegna sleijkósins. Hvað vita börn í dag?
Einu sinni voru þau spurð í Kringlunni hvaðan mjólkin kæmi. Svarið: úr fernunni. Miðað við nútímann er það ekki fjarri lagi, þótt kýrnar vilji enn sinn skerf og heiður. En - nútíminn!
Einu sinni spurði sjónvarpsfréttamaður sjómann: Og hvar veiðið þið aðallega saltfiskinn?
Alþingishúsið við Austurvöll.
Fullveldisdagurinn, sem margir kalla 17. júní, er nefndur til minningar um 1. desember, sem er okkar stærsti dagur, en enginn man lengur, nema ég og Sverrir Páll Erlendsson, sem reyndar benti mér fyrstur á þessi tengsl, þökk sé honum. Í dag er 17. júní huggulegur sumardagur sem enginn skilur, en samt fara mönnuð sjónvarpstæki í Hólavallakirkjugarð árlega til að tala um Jón Sigurðsson (dáinn 1879). Samt sést þar ekkert nakið lík, eins og gerðist í upphafi bókar eftir vin minn Arnald.
Þegar Íslendingar fengu stjórnarskrána 1874 hafði enginn í nefndinni döngun til að bjóða Jóni Sigurðssyni, sem aldrei varð forseti þjóðarinnar, til að vera viðstaddur, en svo vildi til að hann fæddist 17. júní. Í dag er hann helgiskírn að nafninu til.
Jón Sigurðsson
Hvers vegna var 1. desember merkilegur, en enginn man, í það minnsta ekki fréttamenn þjóðarinnar? Þann dag árið 1918 tóku gildi sambandslög milli Íslands og Danmerkur um hvernig Ísland stæði í sambandi við Danmörk. Þá viðurkenndi Danmörk að Ísland væri fullvalda ríki, eftir 700 ára ofríki þeirra. Þá var Ísland ánægt og þegnar þess almennt. Stöku embættismaður var ekki kátur, mest þeir sem höfðu hag af tengslum þjóðarinnar við Dani, og hugsanlega afkomendur þeirra sem vilja nú ganga í samband við ESB. Aftur í ófrelsið.
Sambandslagasamningur Íslands og Danmerkur gekk í gildi og landið okkar varð þá frjálst og fullvalda ríki eftir 700 ára danska óstjórn. Íslenski fáninn var dreginn að húni í fyrsta sinn - fullgildur þjóðfáni.
Árið 1944 var haldin lýðveldishátið á Þingvöllum. Hún var til minningar um 1. desember. Athugið það vel. Til minningar. Í dag man enginn, hvað þá fjölmiðlafólk, eftir tilefninu. Menntaskólinn á Akureyri heldur árshátið sína 1. desember. Giskið af hverju.
Þingvellir
Íslendingar fengu stjórnarskrá árið 1874 og var það stórt skref til sjálfstæðis. Jón Sigurðsson var þó ekki hærra metinn meðal Íslendinga en svo að honum var ekki boðið til hátíðarinnar. Benedikt Gröndal (d. 1906) benti lengi á þá skömm þjóðarinnar. Í dag er JS blæti þjóðarinnar þótt 90% hennar viti ekki hver hann var og minnist sleikjós í hans stað.
Var þá til einhvers barist í 700 ár? spurði Jónas Hallgrímsson skáld kringum 1840. Sumir Íslendingar nútímans virða þá baráttu að vettugi og vilja fara hengsla- og sálarlausir í glerfaðm Brussel-veldisins, sem gleypir sem allt er fyrir verður. Verður næsti þjóðhátíðardagur okkar 29. ágúst? Minnislausu fjölmiðlafólki virðist vera slétt sama og mörgum þingmönnum einnig.
Viljum við hafa íslenska fánann neðst í öllum skilningi?
Helgi Jónsson er bókaútgefandi