Náttúran og útiveran besta sorgarmeðalið

Tónlistarmaðurinn Eyþór Ingi Jónsson er ekki síður þekktur fyrir náttúruljósmyndir sínar, heldur en tónlistina. Myndefnið er margvíslegt, oft af fuglum, fjöllum eða veðrabrigðum og duttlungum ósnortinnar náttúru. Þar sem Eyþór stendur í garðinum sínum að Laugagerði í Svarfaðardal, mitt í sinni daglegu rútínu af því að fóðra fuglana, sést það langar leiðir hve samofinn hann er útivistinni. Hann er alinn upp í sveitinni í Dölum, og hann telur að náttúrutengingin hafi alltaf fylgt honum síðan.

Þetta er þriðji og síðasti hluti viðtalsins við Eyþór Inga. Fyrri hlutana tvo má finna hér:

• Í FYRRADAG – „AÐ MISSA PABBA MINN, BREYTTI MÉR“
• Í GÆR – „ÞAÐ ER STÖÐUG ÆFING, AÐ HÆGJA Á“

„Ég hugsa að ég sæki náttúrutenginguna að hluta til til pabba míns, en hann þreifst best úti eins og ég,“ segir Eyþór. „Hann var einna bestur uppi á fjöllum, elskaði að smala eða brasa í girðingarvinnu, til dæmis. Eftir að foreldrar mínir hættu að vinna þá ferðuðust þau mikið á hálendinu og leið langbest lengst upp á fjöllum og heiðum. Eftir á að hyggja, þá vorum við systkinin frædd mjög mikið um náttúruna og hvernig hlutirnir virka.“

Fróðleiksmolar frá pabba um íslenska náttúru gáfu tóninn

„Ég á minningar af því, þegar pabbi var að kenna mér góð ráð til þess að rata í þoku til dæmis,“ rifjar Eyþór upp. „Hann kenndi mér margt um gróður, dýralíf og að þekkja fuglana. Einhverjum fræum var sáð þarna, og ég hef búið að þessu alla tíð og er alltaf að byggja ofan á góðan grunn.“

Þegar maður fer að fylgjast svona vel með fuglum, þá fer maður að átta sig á hvað náttúran er viðkvæm

„Svo var það í rauninni ljósmyndaáhuginn sem kveikti enn frekar undir náttúrutengingunni og bauð kannski upp á ný sjónarhorn,“ segir Eyþór. „Ég hafði til dæmis oft veitt rjúpu, en eftir að ég fór að mynda fugla, þá gat ég ekki hugsað mér að skjóta fleiri.“

Gott fyrir sálina að sinna fuglunum

Eyþór myndaði mest fugla til þess að byrja með, en svo fór hann að mynda alls kyns landslag og önnur dýr líka. Í seinni tíð hefur hann komist í dýrmæt kynni við vísindamenn sem stunda fuglatalningar, eins og Sverri Thorstensen. Til að byrja með var hann að ljósmynda, en svo hefur hann tekið þátt í að telja og er til dæmis í föstu verkefni við að telja sjófugla á Böggvisstaðasandi. Á hverju ári fer hann svo í Flatey á Breiðafirði að telja og merkja fugla með Sverri og fleirum, sem er gífurlega gott fyrir sálina, segir Eyþór.

„Þegar maður fer að fylgjast svona vel með fuglum, þá fer maður að átta sig á hvað náttúran er viðkvæm,“ segir Eyþór, en hann hefur verið duglegur að miðla upplýsingum og myndum, einmitt til þess að leggja sitt lóð á vogarskálarnar til verndar íslenskri náttúru. „Smávægilegar breytingar á einhverju geta haft gríðarleg áhrif á vistkerfin, og það hefur verið mjög lærdómsríkt fyrir mig að kynnast þessum heimi.“

Telur fugla í Dalvíkurbyggð

„Ég lít eiginlega þannig á, að ég er búinn að tileinka mér ákveðna kunnáttu og vitneskju, með hjálp Sverris og einnig Ævars Petersen, og þá finnst mér að ég eigi að nýta þá kunnáttu til þess að gera gagn fyrir fuglana á mínu heimasvæði,“ segir Eyþór um starf sitt við merkingar á Böggvistaðasandi. „Mér þykir vænt um sjófuglana og kríurnar, en mér finnst gaman að merkja þessar tegundir. Það er kraftur í þeim og oft getur orðið svolítið spennandi að ná þeim og merkja. Ég get alveg orðið svolítið blóðugur!“

Ég læt stundum vita þegar ég fer að telja fugla, og fékk til dæmis aðstoð við að telja kríuunga

Fuglafriðlandið í Svarfaðardal er í 500 metra fjarlægð frá heimili Eyþórs, en sjófuglarnir kalla frekar á hann. „Hvítfyglin eru svo skemmtileg. Það er hasar í þeim. Ég ákvað að taka þetta að mér og ég vil reyndar koma því á framfæri, að ef einhver vill spjalla um fuglalífið í heimabyggð, þá hef ég áhuga á því að fá fólk til liðs við mig. Á Facebook stofnaði ég hópinn 'Fuglar í Dalvíkurbyggð og Hrísey', þar sem oft eru skemmtilegar umræður. Ég læt stundum vita þar þegar ég fer að telja fugla, og fékk til dæmis aðstoð við að telja kríuunga,“ segir Eyþór.

Náttúruunnendur gætu týnt tímaskyninu á YouTube rás Eyþórs, þar sem hann er með ótal myndbönd af fuglum, öðrum dýrum og nýjasta viðbótin eru landslagsmyndbönd úr Dölunum. 

Verður að komast aftur til Grænlands

Ljósmyndunin hefur veitt Eyþóri ýmis tækifæri, eins og að mynda Ultra-hlaup fyrir danska ferðaskrifstofu. „Ég hef myndað hlaup fyrir þau í Mývatnssveit, og svo fékk ég að fara með þeim til Grænlands í október síðastliðnum, sem var algjörlega stórbrotið,“ segir Eyþór, en hann viðurkennir að fréttir af ásælni Bandaríkjanna í að eignast þetta einstaka nágrannaland okkar, hafi gert hann virkilega viðkvæman og leiðan.

Á miðnætti þagna fuglarnir, og ég sest niður með kaffið mitt og horfi út á sjóinn

„Ég var uppi á Grænlandsjökli, hitti innfædda og kolféll fyrir þessu landi. Ég fæ kannski að mynda ofurmaraþon, 180 km, þar sem ég fæ að fara á hundasleða og gista í tjaldi á ísnum. Ég vona innilega að ég komist í það verkefni! Svo verð ég einfaldlega að komast að sumri til, fá að upplifa þessa þögn sem ég hef bara kynnst á hálendi Íslands og Langanesi. Hún er allsstaðar þarna. Maður rekst bara á hreindýr, haförn og héra, kannski allt saman daginn.“

Kyrrðin og fjarlægðin heilla

„Ég hef oft gist í tjaldi eða bíl á Langanesi,“ segir Eyþór. „Þá veit ég að það eru svona 40 km í næstu manneskju, og það er svo góð tilfinning! Einu sinni var ekki einu sinni símasamband og hörmulegur vegur, þannig að líkurnar á truflun voru engar. Þá er það bara ég, fjöldinn allur af fuglum, það er rok og það er kalt. Á miðnætti þagna fuglarnir, og ég sest niður með kaffið mitt og horfi út á sjóinn. Stundum sé ég hvali í kvöldsólinni. Það er einstakt.“

Það er ekki sama til hvers iðjuleysið er!

Eyþór hefur talað um það áður í viðtalinu, að hann hefur alltaf verið vinnuþjarkur. Hann á erfitt með að hægja á og „sóa tíma“, og til dæmis er næsta ómögulegt fyrir hann að liggja yfir sjónvarpsseríu eða bíómynd. Samt getur hann legið tímunum saman í leyni, við að bíða eftir fugli. „Ég man nú til dæmis eftir 11 tíma legu í 30 stiga hita, þar sem ég beið eftir haferni,“ rifjar Eyþór upp. „Það var heldur kómískt í rauninni, það var svo heitt að ég fór úr öllum fötunum, og settist svo óvart á sviðasultu sem ég var með í nesti. En það er svosem áhugavert að velta því fyrir sér, hvað ég er til í að vera rólegur í svona aðstæðum. Það er ekkert mál að bíða í 3 klukkutíma við myndavélina eftir stjörnuhrapi.“

Sorgarferlið er margvíslegt

Í upphafi viðtalsins kemur fram, að fráfall pabba Eyþórs eftir erfiða baráttu við krabbamein, breytti honum að einhverju leyti. Sú lífsreynsla var undanfari að því, að hann valdi að taka stefnubreytingu í lífinu, sækja um listamannalaun og fara að gefa út orgeleinleiksverk. Hann fór að rækta enn frekar tengingu sína við náttúruna - bæði í gegnum linsuna og án hennar, og í raun er það eflaust allt samtengt, en listin dafnar einmitt vel í samhljómi við náttúruna.

Ég er alltaf að hitta fólk í sorg, sem er nýbúið að missa, og ég bjóst við að vera betur undirbúinn

Að lokum tökum við snúning á því, þegar Eyþór er búinn að gefa fuglunum og við fáum okkur örlítið meira kaffi, hvernig sorgarferlið horfi við honum núna. Í maí verður ár síðan pabbi hans kvaddi. „Sorgin kom mér á óvart. Hún er skrítin, í rauninni,“ segir Eyþór eftir svolitla umhugsun. „Ég vinn við sorg. Ég vinn með syrgjendum og það er eitt það mest gefandi sem ég geri. Að fá að spila í jarðarförum er sá hluti vinnu minnar sem organisti sem mér þykir vænst um og ég held áfram að gera þó að ég sé kominn í leyfi frá kirkjunni.“

Hélt að hann væri sjóaður í sorg

„Ég er alltaf að hitta fólk í sorg, sem er nýbúið að missa, og ég bjóst við að vera betur undirbúinn. Taldi mig hafa svo mikla reynslu. Svo var það alls ekki þannig! Ég græt oft. Ennþá. Ég var til dæmis að undirbúa mig fyrir jarðarför um daginn, og það var texti sem braut mig alveg niður. Sem betur fer sá ég hann áður en jarðarförin byrjaði. Sorgin kemur oft aftan að mér, en ég tókst á við þetta með náttúrunni í sumar,“ segir Eyþór.

Eyþór fer árlega í Flatey á Breiðafirði að telja fugla, og sú ferð var á dagskrá skömmu eftir að pabbi hans dó, áður en hann var jarðaður. „Systur mínar og mamma sögðu að ég yrði að fara,“ rifjar hann upp. „Ég fór í þrjá daga, og tók til dæmis netfund með prestinum um minningarorðin í stórkostlegu veðri í Grýluvogi, með strá í munninum. Ragnar Helgi vinur minn hughreysti mig svo rosalega, bara með því að sitja með mér og þegja með mér, áður en ég talaði við prestinn. Þetta var dásamlegur fundur, svo innilega í anda pabba, að sitja þarna í brekkunni með þetta fallega útsýni og tala um hann. Allt fólkið í Flatey vissi að ég hefði misst, og það var svo mikill styrkur og hlýja frá þeim, án þess að neinn væri að tipla neitt á tánum. Svo fór ég í mjög dýrmæta ferð með vinum mínum í Heilagsdal um mitt sumarið, sem var hápunktur sumarsins. Allt þetta hjálpaði mér gríðarlega.“

Krossgötur og bjart framundan

Haustið kom með myrkrið, eins og það gerir alltaf, en Eyþór segir stuðning frá mömmu sinni og systrum, það að ganga til sálfræðings og að spila fyrir fólk hafi gefið sér mikið. „Nú stend ég á krossgötum, búinn að taka mér ársleyfi í vinnunni og ætla að sinna mínum hugðarefnum, sem ég er mjög spenntur fyrir,“ segir Eyþór Ingi Jónsson, listamaður, fuglateljari og náttúruafl.

Ljúkum viðtalinu með tilvitnun í hinstu kveðju Eyþórs til pabba síns á Facebook: Á leiðinni aftur vestur í Búðardal síðla nætur, eftir að ég hafði kvatt elsku pabba, horfði ég á sólina rísa rauðglóandi upp fyrir ofan Dalafjöllin á meðan dalalæðan litaði umhverfið, með þunnri dulúðlegri mýkt í lautum og yfir ám. Fallegasta nótt sem ég hef upplifað og ofboðslega gott að náttúran hafi sýnt allar sínar albestu hliðar þegar pabbi kvaddi, enda hann mikið náttúrubarn og sá sem kenndi mér mest um hana og sá sem kveikti áhuga minn á landinu, náttúrunni, náttúruöflunum og tónlistinni.

Hér eru nokkrir tenglar þar sem hægt er að skoða myndir og fleira frá Eyþóri:

Myndir og mynbönd úr Dölunum - Dalverjans lönd