Keegan segir ótrúlega margt á fáum síðum

Stutta skáldsagan (e. novella) Fóstur var skrifuð á undan skáldsögunni (e. novel) Smámunir sem þessir. Höfundurinn Claire Keegan er þekkt fyrir knappan en afar áhrifaríkan stíl. Tíu ár liðu á milli útgáfu bókanna erlendis en þýðingar Helgu Soffíu Einarsdóttir komu út 2023 (Smámunir sem þessir) og 2024 (Fóstur).

 

Fyrir nokkrum mánuðum birtist dómur minn um Smámunina á akureyri.net og ég hafði alltaf ætlað að skrifa dóm um Fóstur líka. Hér kemur hann og ég segi það strax að ég er afskaplega hrifinn af þessum stíl Claire Keegan. Hún nær að segja svo ótrúlega margt á fáum síðum. Ég ætla ekki að segja hér hvor bókin mér finnst betri en Fóstur sveik svo sannarlega ekki.

 

Sagan gerist á Írlandi og er sögð frá sjónarhóli ungrar stúlku sem er send í fóstur til Kinsella hjónanna, sökum erfiðra aðstæðna heima fyrir og reyndar virkar faðirinn frekar kaldlyndur (móðirin bíður eftir að fæða enn eitt barnið = sem sagt, fátæk og barnmörg fjölskylda). Kinsella hjónin Edna og John eru fjarskyldir ættingjar móður söguhetjunnar og við komumst að ákveðnu leyndarmáli sem þau búa yfir.

 

Hún veit ekki hversu lengi hún á að vera þarna né hvort hún verði örugglega sótt aftur. Þrátt fyrir að vera hrædd, þá upplifir hún í fyrsta sinn hlýju, næringu og hreinlæti hjá Kinsella hjónunum. Maðurinn kennir henni ýmislegt um lífið og hjá konunni upplifir hún móðurlega umhyggju sem hún hefur ekki kynnst áður. Og á þessum 93 blaðsíðum tekst Claire Keegan að sýna þessi samskipti svo fallega og vel. Ég sá fyrir mér Kinsella hjónin og þann sársauka sem þau höfðu upplifað en samt verið svo hlý og góð á sinn ólíka hátt.

 

Söguhetjan, litla stúlkan sem er aldrei nefnd á nafn, finnur auðvitað fyrir því líka og það var ekki erfitt að tárast á nokkrum stöðum í bókinni. Reyndar tók hjartað sérstaklega sterkan kipp þegar hún ætlar að gera góðverk fyrir Ednu og ég hálfpartinn vildi passa svo mikið upp á hana. Er það ekki merki um áhrifamátt (fárra) orða höfundarins þegar lesandinn vill halda í eða utan um söguhetjuna?

 

Það á auðvitað aldrei að spilla söguþræði fyrir þeim sem ekki hafa lesið verk sem verið er að dæma. En það má samt segja það að kjarni bókarinnar sýnir hvað umhyggja gerir við barn sem ekki hefur fengið mikið af henni. Endirinn er áhrifamikill án þess að vera væminn. Og þrátt fyrir að enda á fallegasta orðinu, að mínu mati, þá fann ég sjálfan mig spyrja í lokin: „Af hverju ekki ...?“ (ég vil ekki skrifa það sem ég var að hugsa því það myndi held ég eyðileggja smá fyrir ykkur ánægjuna og upplifunina við lesturinn).

 

Líkt og Smámunir sem þessir, þá hefur Fóstur verið kvikmynduð og er kölluð An Cailín Ciúin (e. The Quiet Girl) eða Hljóðláta stelpan. Hún er að mestu leyti á írsku og hefur fengið frábæra dóma. Eins og stutta skáldsagan sem hún er byggð á, Fóstur, og er aðalefni þessa dóms.

 

Claire Keegan hefur komið hingað til Íslands og sagði í einu viðtali að hún sæi líkindi meðal Íslendinga og Íra. „Kannski eru tengsl í gegnum erfðaefnið.“

 

Ég er ekki frá því að það sé nokkuð til í því, enda mikill áhugamaður um Írland og Skotland. Fóstur gæti alveg gerst á Íslandi. Ég mæli hiklaust með henni og enda dóminn á lokaorðum þriðja kaflans: „Þú þurftir bara smá umhyggju.“