Einstakt kortasafn á hárréttum stað
Meðal gesta á athöfninni á Minjasafninu á Akureyri þegar Karl-Werner Schulte afhenti safninu síðustu 25 kortin í Íslandskortasafni sínu í gær var Wolfgang Crom, sem nýlega lét af starfi forstöðumanns kortadeildar Ríkisbókasafnsins í Berlín. Hann segir kortasafn Schulte vera einstakt safn og Minjasafnið á Akureyri vera hárréttan stað fyrir það, því á stórum söfnum sé mun minna svigrúm til að hafa kortin til sýnis.
Í spjalli við akureyri.net er Wolfgang fyrst spurður um hvort einhvern veginn sé hægt að lýsa hversu einstakt kortasafn Karl-Werner Schulte sé. „Það er góð spurning. Ég get í rauninni ekki svarað henni almennilega, ég er ekki sérfræðingur í verðmati, þannig að ég get ekki sagt til um verðmætið sem slíkt. Ég get aðeins svarað sem sérfræðingur í kortum og varðveislu þeirra. Og frá því sjónarhorni get ég sagt að þetta er einstakt safn og stórkostlegt safn,“ segir Wolfgang Crom. „Í þessu safni sjáum við hjarta safnarans, því kortasérfræðingar geta aðeins lýst korti út frá ákveðnum einkennum, eins og höfundi, titli, útgáfuári og útgáfustað. En safnarinn horfir inn í kortið. Það er munurinn á safni í stofnun og einkasafni. Safnarinn horfir á innihald kortsins og sér muninn á sambærilegum kortum,“ útskýrir Wolfgang.
Tvö eintök af „sama kortinu“ sem Wolfgang Crom nefnir í viðtalinu; á öðru kortinu er auður flötur neðst til hægri en á hinu er mannsmynd
Til að undirstrika mál sitt sýnir hann blaðamanni tvö kort sem hanga hlið við hlið á vegg Minjasafnsins. „Þetta er sama kortið. Eini munurinn er sá að hér má finna mynd af fólki, en hér hefur myndin verið fjarlægð,“ segir hann og bendir á reiti á kortunum sem vissulega eru mismunandi, því á öðru kortinu er auður flötur þar sem á hinu er er mannsmynd. Kortin sem slík eru eins í augum kortasérfræðinga – en safnarinn horfir á allt innihaldið og sér að annað eintakið er merkilegra en hitt. „Þetta er munurinn á einkasafnara og safnara innan stofnunar,“ segir Wolfgang.
Wolfgang Crom, sem nýlega lét af starfi forstöðumanns kortadeildar Ríkisbókasafnsins í Berlín, hélt erindi í Minjasafninu á Akureyri í gær.
„Eini staðurinn“ fyrir Íslandskortasafnið
Wolfgang segir mjög þýðingarmikið að safnari hafi mótað sér hugmynd um hvað hann geti gert við safnið eftir að söfnun lýkur, ekki síst af því að viðkomandi hefur lagt hjarta sitt og sál í söfnunina. „Í Þýskalandi gefur safnari venjulega safnið sitt til kortasafns Ríkisbókasafnsins í Berlín og þar verður það hluti af safnkosti bókasafnsins. En ég bendi á að við erum með 1,2 milljónir korta og ef þú kemur með safn með 200 kortum, þá finnur þau enginn,“ segir Wolfgang. „En Karl-Werner sagði: Ég gef þetta safn til Íslands. Og það er besta lausnin. Ég er mjög stoltur af því að við höfum í okkar hópi fólk eins og hann. Við þekkjum líka aðra sem hafa byggt upp einkasöfn og gefið þau síðan til annarra stofnana þar sem safnið verður sérstakur dýrgripur. Það er sérlega mikilvægt,“ segir Wolfgang. Á Minjasafninu er alltaf einhver hluti kortanna 212 til sýnis og að mati Wolfgang Crom er Minjasafnið hárréttur staður fyrir kortin. „Eini staðurinn,“ segir hann brosandi.
Schulte-safnið er „einstakt og stórkostlegt“ segir Wolfgang Crom. Þetta kort, eftir hinn stórmerka Abraham Ortelius er frá því á seinni hluta 16. aldar og eitt það fallegasta í safninu; stundum kallað Guðbrandskortið vegna þess að kortagerðarmaðurinn notaðist við upplýsingar frá Guðbrandi Þorlákssyni biskupi. Crom hélt erindi um kortið á Minjasafninu í gær.
Í máli Karl-Werner Schulte á athöfninni kom fram að þótt hann hafi nú fært Minjasafninu öll 212 Íslandskort sín hafi hann þegar fengið tölvupóst þar sem honum var boðið að kaupa eitt kort til viðbótar. Þannig að mögulega mun bætast í safnið – því safnarar hætta aldrei.
Safnarinn segir aldrei: Ég er búinn
Wolfgang Crom þekkir tilfinninguna. „Ég er sjálfur safnari. Ég á líka einkasafn, en ekki kortasafn, því það er vinnan mín að vera yfirmaður kortadeildarinnar. En ég á safn sem tengist þemanu Faust,“ útskýrir hann og vitnar þar í söguhetjuna Faust í grískri goðsögn, sem byggir á sagnfræðingnum Johann Georg Faust sem var uppi fyrir um 500 árum. „Mikilvægastur er auðvitað Faust eftir Goethe, þýska skáldið, en ég á safn með meira en þúsund mismunandi útfærslum á Faust-þemanu,“ segir Wolfgang. „Og í morgun fann ég á markaði hér á Akureyri þýðingu á íslensku og keypti hana,“ segir hann kampakátur. „Þetta er hugsunarháttur safnarans. Safnarinn segir aldrei: Ég er búinn, ég er hættur,“ segir Wolfgang Crom að lokum og það eru því góðar líkur á að Íslandskortin muni verða fleiri en 212. Enda er Karl-Werner Schulte greinilega ennþá fullur eldmóðs og orku, þrátt fyrir að hafa fagnað áttræðisafmæli sínu í gær.
