Mikilvægt að styrkja áfram flugvallakerfið

Njáll Trausti Friðbertsson alþingismaður segir mikilvægt að halda áfram á þeirri vegferð að byggja upp og styrkja alþjóðaflugvallakerfi landsins og þar með getu flugvallanna til að sinna hlutverki sínu sem varaflugvalla. Þetta segir hann í kjölfar ástandsins sem skapaðist á alþjóðaflugvöllum landsins sl. fimmtudag þegar 16 farþegaþotur sem gátu ekki lent á Keflavíkurflugvelli þurftu að lenda á hinum þremur alþjóðaflugvöllunum og bíða þar meðan ekki var mögulegt að lenda í Keflavík.

Átta af vélunum sextán lentu á Akureyrarflugvelli, fimm á Reykjavíkurflugvelli og þrjár á Egilsstöðum. Njáll segir að nýja flughlaðið á Akureyrarflugvelli hafi skipt sköpum, því á gamla flughlaðinu hafi aðeins verið hægt að koma fyrir 4-5 þotum. Hægt sé að taka við 12-14 vélum á því nýja en ekki eru nema rétt rúm tvö ár síðan nýja flughlaðið var formlega tekið í notkun.

Langt í næsta alþjóðaflugvöll utan Íslands

„Stærðargráðan í tengslum við það sem gerist þarna er á öðrum skala en við höfum séð áður. Þetta voru sextán vélar í heildina og ég sé ekki að þetta hafi gerst áður í íslenskri flugsögu. Það er mikilvægt að rýna þessa stöðu sem kom upp og örugglega hægt að læra ýmislegt af henni,“ segir Njáll Trausti og bendir á þá staðreynd að það sé mjög langt út fyrir eyjuna okkar að næsta flugvelli sem getur sinnt alþjóðaflugi. Einnig sé mikilvægt að koma eldsneytismálum í betra horf og að meiri birgðir af flugeldsneyti þurfi að vera til staðar bæði á Akureyri og Egilsstöðum.

„Þessi uppbygging á varaflugvallakerfinu er eitthvað sem maður er búinn að vera að hugsa í 30 ár og ekki alltaf með marga með mér í því. En það er ljóst að vélafjöldinn sem fór á Akureyri og Egilsstaði hefði ekki rúmast ef gömlu flughlöðin hefðu ennþá verið. Þetta fer töluvert umfram það,“ segir Njáll og bætir við að það hafi verið skrítin tilfinning að sjá allt þetta raungerast sem hann hefði verið búinn að vara við mjög lengi. „Þetta var að mörgu leyti léttir fyrir mig að hafa náð að koma þessu gegnum allt kerfið, eftir að hafa verið búinn að tala um þetta frammi fyrir svo mörgum sem höfðu enga trú á því sem maður var að segja,“ segir Njáll.

„Síðasta stélið lokaði brautinni“

Eins og Njáll nefndi hefur ástand á borð við þetta líklega aldrei gerst áður í íslenskri flugsögu. „Ég kann söguna ágætlega svona 30-35 ár aftur í tímann en karlarnir voru að tala um þetta í morgunkaffinu í Flugsafninu á föstudaginn og þar eru nú margir reynsluboltarnir sem kunna söguna ennþá lengra aftur,“ segir Njáll.

Í ljós kemur að í starfi sínu sem flugumferðarstjóri í turninum á Akureyrarflugvelli á árum áður þurfti hann þó einu sinni að glíma við viðlíka aðstæður. „Þá lokaðist allur hringurinn kringum landið vegna þoku, sem var ekki í veðurspánni, og þá var Akureyrarflugvöllur eini flugvöllurinn sem var opinn í 2-3 tíma. Þá kom hérna niður fjöldinn allur af vélum, þangað til að síðasta stélið lokaði brautinni. Þarna er ég bara ungur flugumferðarstjóri og kynnist þessu svona. En við vorum sem betur fer tveir í turninum, vegna þess að það voru vaktaskipti. Kannski þess vegna sem maður er búinn að vera extra mikið að pæla í þessu og taka inn í pólitíkina, berjast fyrir að fjármagna þetta og koma varaflugvallagjaldinu á,“ segir Njáll.

Flughlaðið og viðbyggingin voru aldrei í samgönguáætlun

Hann segir að gamla varaflugvallagjaldið hafi verið tekið af árið 2011 og þá hafi fjármögnunin í kerfinu hrunið. En fyrir tveimur árum hafi gjaldinu verið komið á aftur, til að fjármagna varaflugvellina og uppbyggingu þeirra. „Nú er næsta vers að byggja með kröftugum hætti upp á Egilsstöðum,“ segir Njáll og rifjar upp þá staðreynd að nýja flughlaðið á Akureyrarflugvelli hafi ekki verið hluti af samgönguáætlun. „Flughlaðið hérna og flugstöðin var Covid-aðgerð, þessar framkvæmdir voru ekki á samgönguáætlun. Ég lagði til við Eyþing 2018 að gera skýrslu um Akureyrarflugvöll og taldi upp punkta sem gætu verið í svoleiðis skýrslu, búa til kostnaðaráætlun fyrir þessa helstu þætti. Skýrslan var kláruð og svo var hún dregin upp rúmu ári seinna í Covid þegar verið var að leita að verkefnum til að halda atvinnulífinu í gangi. Þannig atvikaðist þetta og var aldrei inni í samgönguáætlun,“ segir Njáll.

Njáll leggur einnig ríka áherslu á það að Reykjavíkurflugvöllur sé líka mikilvægur varaflugvöllur og alþjóðaflugvellirnir fjórir á landinu séu í raun varaflugvellir hver fyrir annan. „Við þekkjum flest hversu stóru hlutverki flugið gegnir í okkar samfélagi. Það er mikilvægt að við sem samfélag áttum okkur á mikilvægi alþjóðaflugvallakerfisins, þessara fjögurra flugvalla sem eru hluti af því. Í grunninn snýst þetta allt um flugöryggi, númer eitt, tvö og þrjú,“ segir Njáll Trausti Friðbertsson að lokum.