Hvort á maður að hlægja eða gráta?

Maður veit oft ekki hvort rétt sé að hlægja eða gráta yfir því sem kemur úr herbúðum Evrópusambandssinna. Grein sem birtist á Vísi í vikunni eftir Andrés Pétursson, fyrrverandi formann Evrópusamtakanna, er ágætis dæmi um það. Þar hélt hann því fram að þeir sem vildu ekki að Ísland gengi í Evrópusambandið hefðu gripið á lofti mikinn niðurskurð sambandsins í aflaheimildum á miðunum við Írland og óánægju írskra sjómanna með það. Sú ákvörðun hefði þó ekki verið Evrópusambandsins heldur alþjóðlegra vísindastofnana. Sem er að vísu ekki rétt. Ákvörðunin var sannarlega sambandsins.

Málið snerist hins vegar ekki fyrst og fremst um niðurskurðinn heldur það að brotið var gegn samningi sem írsk stjórnvöld höfðu við Evrópusambandið. Var hann hluti af sameiginlegri sjávarútvegsstefnu sambandsins og hugsaður sem ákveðin lágmarkstrygging fyrir írskan sjávarútveg kæmi til mikils niðurskurðar af hálfu þess. Við þær ástæður átti að tryggja þarlendum sjómönnum ákveðna lágmarkshlutdeild á miðunum við Írland sem kæmi þá af hlutdeild annarra ríkja. Fjölmennustu ríkin, Frakkland og Þýzkaland með fulltingi Póllands og Hollands komu hins vegar í veg fyrir það.

Forystumenn í írskum stjórnmálum og sjávarútvegi hafa verið ómyrkir í máli vegna þessa. Haft var eftir Pat „the Cope“ Gallagher, talsmanni stjórnarflokksins Fianna Fáil í sjávarútvegsmálum, í írskum fjölmiðlum að framganga ríkjanna fjögurra í málinu fæli í sér „fullkominn fjandskap í garð smáríkis.“ Brendan Byrne, framkvæmdastjóri Samtaka írskra fiskvinnslufyrirtækja og útflytjenda, skóf ekki heldur utan af því. „Takist þeim að eyða írska fiskiskipaflotanum og fiskvinnslunni geta Hollendingar, Þjóðverjar og Frakkar haft írsku miðin fyrir sig sjálfa. Þetta er árásarstríð gegn smáríki.“

Vitanlega vill Andrés alls ekki ræða það að ekki sé hægt að treysta samningum við Evrópusambandið og að fjölmennari ríki neyti aflsmunar í krafti íbúafjölda síns gegn fámennari ríkjum sem er fyrst og fremst mælikvarðinn á vægi ríkja innan sambandsins. Samningur Íra fól enda í sér svokallaða sérlausn eins og hérlendir Evrópusambandssinnar vilja meina ranglega að væri nóg til þess að tryggja hagsmuni Íslands innan Evrópusambandsins, ekki sízt í sjávarútvegsmálum. Slíkt breytir hins vegar engu um það að valdið í þeim efnum fer til sambandsins. Eins og Írar fengu að finna fyrir.

Hjörtur J. Guðmundsson er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur