„Flest mulig – lengst mulig“ á Akureyri

Eitt af lykilhlutverkum sveitarfélaga er að skapa börnum og ungmennum umhverfi þar sem þau fá tækifæri til að þroskast og blómstra, óháð getu, þroska eða áhugasviðum hverju sinni. Þetta á sérstaklega við um íþrótta- og tómstundastarf, sem á að vera vettvangur gleði, hreyfingar, félagslegra tengsla og uppbyggingar á sjálfstrausti.

Sem fjögurra barna foreldri hef ég fylgst með börnunum mínum taka þátt í íþróttastarfi á ólíkum stöðum: Á höfuðborgarsvæðinu, í Svíþjóð, í Noregi og hér á Akureyri. Í síðustu viku varð ég var við umræðu um hversu snemma börn á Íslandi eru flokkuð eftir getu og hversu mikil áhersla er lögð á keppni. Þetta rifjaði upp gjörólíka reynslu mína af íþróttastarfi barnanna, allt eftir því í hvaða landi við bjuggum.

Munurinn á íslenskum viðmiðum og norskum reglum

Í stefnu Íþrótta- og Ólympíusambands Íslands (ÍSÍ) er lagt upp með að hjá yngstu börnunum sé þjálfun í fyrirrúmi og keppni aðeins aukaatriði. Jafnframt er stefnt að því að fram að 11 ára aldri skipti úrslit ekki máli og allir fái jafna viðurkenningu. Reynslan mín er þó sú að þessum viðmiðum er oft ekki fylgt eftir í framkvæmd og að umhverfið verður allt of fljótt árangursdrifið.

Þegar fjölskyldan bjó í Lillehammer sá ég hvernig kjarnamarkmiði íþróttastarfs barna var fylgt í einu og öllu: „Flest mulig – lengst mulig“ (sem flest, sem lengst). Í norsku íþróttahreyfingunni gilda skýrar og afdráttarlausar reglur: Barnaíþróttir eru skilgreindar sem íþróttir fyrir börn til og með 12 ára aldri. Fyrir þennan aldurshóp er til að mynda bannað að getuskipta börnum, hvort heldur sem er á æfingum eða í keppni. Áherslan er í staðinn alfarið á fjölbreytta hreyfingu, leik, gleði, félagsfærni og að byggja upp góða sjálfsmynd. Viðbótin „best mulig“ kemur svo inn síðar, sem felur í sér að hver einstaklingur fái tækifæri til að ná sínum besta árangri, á sínum forsendum þegar fram líða stundir.

Í anda Viðreisnar – jöfn tækifæri og frelsi til að blómstra

Börn eru ekki afreksverkefni. Þegar við setjum árangurskröfur á þau áður en þau hafa haft tækifæri til að þroskast á eigin forsendum, stöndum við frammi fyrir þeirri hættu að þau fjarlægist íþrótta- og tómstundastarf miklu fyrr en þörf er á. Ekkert barn á að þurfa að hætta í íþróttum á meðan áhuginn er enn til staðar, einfaldlega vegna þess að það upplifir sig ekki lengur tilheyra eða bognar undan árangurskröfum.

Sveitarfélög bera ríka ábyrgð á að skapa þetta umhverfi, með fjármögnun, uppbyggingu aðstöðu og þeim áherslum sem settar eru í samstarfi við félögin. Sem frambjóðandi fyrir Viðreisn í bæjarstjórn Akureyrar vil ég leggja mitt af mörkum til að tryggja að þessi sýn verði að veruleika með því að:

• Tryggja raunverulegt aðgengi: Íþrótta- og tómstundastarf barna byggi á þátttöku og fjölbreytni þannig að sem flest börn hafi raunverulegt tækifæri til að vera með.
• Stuðla að jöfnum tækifærum: Bærinn styðji markvisst við þau félög sem leggja áherslu á að hvert barn fái að taka þátt á eigin forsendum. Liður í því er að skoða upptöku á almennu „íþróttagjaldi“ svo börn geti prófað ólíkar íþróttir og fundið sinn áhuga sjálf.
• Ryðja hindrunum úr vegi: Fjárhagslegar og félagslegar hindranir standi sem fæstum í vegi. Hvert barn á rétt á að tilheyra og vera hluti af liðsheild.
• Styðja við metnað í gegnum íþróttaakademíur: Í takt við „best mulig“ hugsunina viljum við skoða möguleika á því að bjóða upp á íþróttaakademíur fyrir ungmenni á unglingastigi, til dæmis frá 9. bekk. Þar væri hluti æfinga á skólatíma, í samvinnu skóla og íþróttafélaga, til að styðja við þau sem stefna að langframa í íþróttum á þeim aldri sem það á við.

Þetta samræmist í alla staði grunngildum Viðreisnar um frelsi einstaklingsins, jöfn tækifæri og samfélag sem styður við fólk. Markmiðið með þessari nálgun er alls ekki að gera lítið úr metnaði eða afreksmennsku í íþróttum. Þvert á móti snýst hún um að tryggja að leiðin að afreki loki ekki dyrum fyrir of mörg börn of snemma. „Flest mulig – lengst mulig-best mulig” er ekki aðeins fallegt slagorð, heldur stefna sem byggir breiðan og traustan grunn, skapar sterkari einstaklinga og stuðlar að mun heilbrigðara samfélagi til framtíðar.

Þóroddur Ingvarsson  skipar 3. sæti á lista Viðreisnar í kosningum til bæjarstjórnar á Akureyri.