Við viljum greitt aðgengi að íþróttum og menningu á Akureyri

Framkvæmdir á íþróttasvæði KA eru í fullum gangi, og nýlega samþykkti Akureyrarbær að ráðast í byggingu nýrrar íþróttamiðstöðvar á Þórssvæðinu. Mikilvægt er að tryggja gott aðgengi fatlaðs fólks að þessari nýju aðstöðu strax í hönnunarferlinu. Aðgengi að Boganum er ábótavant, jafnvel þó að þar fari fram íþróttastarf eldri borgara og fatlaðra barna.

Margt gott en ekki allt

Það er frábært og löngu tímabært að Akureyrarbær bæti aðstöðu íþróttafélaganna í bænum. Við viljum hins vegar vekja athygli á mikilvægi þess að fötluðu fólki sé gert kleift að nýta sér mannvirkin og að aðgengi fatlaðs fólks, hvort sem er sem iðkendur eða áhorfendur, verði til fyrirmyndar. Það sama á við um aðrar menningarstofnanir bæjarins.

Akureyrarbær stendur sig að mörgu leyti vel í aðgengismálum, og hér starfar sérstakur samráðshópur um málefni fatlaðs fólks, sem hafður er með í ráðum við um allar nýjar framkvæmdir. Þrátt fyrir það er ýmislegt sem betur mætti fara, bæði við nýbyggingar og alls ekki síður þegar kemur að viðhaldi og úrbótum á eldri mannvirkjum og almenningsrýmum í bænum.

Aðgengi ábótavant í Boganum

Eitt dæmi um þetta er Boginn, tiltölulega nýlegt fjölnota íþróttahús á Þórssvæðinu. Húsið er mikið notað af eldri borgurum Akureyrar, en þar er hægt að stunda góða hreyfingu í skjóli frá veðri og vindum. Fötluð börn stunda íþróttir í húsinu, meðal annars fyrir tilstilli verkefnisins Allir með, sem bæði Þór og KA hafa tekið þátt í.

Þrátt fyrir þetta er aðgengi að Boganum ábótavant. Fólk í hjólastól þarf að fara bakdyramegin inn í húsið þar sem ekki er gert ráð fyrir aðgengi hjólastóla við aðalinnganginn. Bílastæði fyrir hreyfihamlaða er stutt frá innganginum aftan við hús, en þegar að honum er komið mætir manni þung hurð sem fólk í hjólastól á erfitt með að opna sjálft. Inni í húsinu er sjálfvirk rennihurð, sem er hið besta mál, en hins vegar er plássið milli útihurðarinnar og rennihurðarinnar of lítið til að þar sé hægt að athafna sig í hjólastól. Fatlaður gestur í húsinu þarf því aðstoð annarra til að komast inn.

Að njóta íþrótta og menningar með fjölskyldu og vinum

Það sem er sérstaklega svekkjandi er að auðsótt hefði verið að bæta aðgengið ef fatlaðir notendur hefðu verið spurðir ráða þegar á hönnun hússins og framkvæmdum stóð. Fatlað fólk veit best hverjar þarfirnar eru og getur því bent á það sem betur mætti fara áður en framkvæmdir hefjast. Mun erfiðara er að gera úrbætur þegar þeim er lokið.

Þetta var gert með góðum árangri í hönnunarferlinu á 1.000 sæta áhorfendastúku við nýjan fótboltavöll á KA-svæðinu, en framkvæmdir þar eru langt komnar. Eftir samráð við notendur var gerð sú breyting að í stað þess að setja öll stæði fyrir hjólastóla á einn stað var þeim dreift á nokkrar sætaraðir í stúkunni. Þannig geta fatlaðir íþróttaáhugamenn setið við hlið vina og fjölskyldu í stað þess að horfa á leikinn með öðrum hjólastólanotendum sem þeir þekkja kannski ekki neitt. Þessi samvera er sjálfsögðu stór hluti þess að fara á völlinn og styðja við sitt lið.

Aðgengi að menningarstofnunum

Það sama á við um menningarstofnanir á vegum Akureyrarbæjar. Aðgengi að þeim er almennt gott, en það gæti verið enn betra ef tekið væri meira tillit til sjónarmiða notenda strax frá upphafi.

Í salnum í Menningarhúsinu Hofi eru til dæmis fimm hjólastólastæði en eingöngu er gert ráð fyrir einum fylgdarmanni eða gesti með hverjum hjólastólanotanda. Fjögurra manna fjölskylda gæti því þurft að sitja á mismunandi stöðum í salnum. Það skal þó tekið fram að starfsfólk Hofs er alltaf boðið og búið til að finna góðar lausnir, en þetta hefði mátt leysa enn betur með nánara samráði um hönnunina.

Í samkomuhúsinu í Hafnarstræti er gert ráð fyrir einum hjólastólanotanda við enda einnar sætaraðarinnar, og þar getur fjögurra manna fjölskyldan því setið saman. Sá galli er hins vegar á hjólastólastæðinu að það er í halla, sem er mjög óþægilegt fyrir leikhúsgestinn, sérstaklega á lengri sýningum. Það er að sjálfsögðu jákvætt að gert sé ráð fyrir gestum í hjólastól í gömlu húsi eins og samkomuhúsinu, en þetta er dæmi um smáatriði sem hægt væri að laga með því að nýta sér reynslu og innsæi notendanna.

Vönduð upplýsingagjöf um aðgengi

Þá þarf einnig að vanda til upplýsingagjafar um aðgengi að húsnæði, íþróttamannvirkjum og menningarstofnunum sveitarfélagsins. Fatlað fólk býr enn við það að þurfa stöðugt að kanna aðgengi áður en það heimsækir til dæmis veitingastaði, íþróttamannvirki og menningarstofnanir. Þrátt fyrir talsverðar umbætur undanfarin ár getum við enn ekki gert ráð fyrir því að aðgengið sé einfaldlega í lagi.

Það er því mikil og góð hjálp að fá greinargóðar upplýsingar um aðgengi. Sem dæmi er aðgengi að Listasafni Akureyrar til fyrirmyndar, en engar upplýsingar um það er að finna á heimasíðunni. En viti menn, viðbrögðin voru mjög jákvæð þegar á þetta var bent.

Öflugt notendasamráð og gott aðgengi

Þetta er að mörgu leyti einkennandi fyrir umræðuna um aðgengi fyrir fatlað fólk. Það er enginn vísvitandi að hamla aðgengi eða gera fötluðu fólki erfitt fyrir. Í mörgum tilvikum er einmitt unnið að því að gera ráð fyrir aðgengi fatlaðs fólks, en það sem upp á vantar gætu notendurnir sjálfir bent á á örskotsstundu. Því er afskaplega mikilvægt að nýta sér þekkingu þeirra og reynslu.

Við hvetjum Akureyrarbæ til að efla notendasamráð enn frekar og tryggja gott aðgengi að nýju íþróttamiðstöðinni á Þórssvæðinu – og eina að öðrum íþrótta- og menningarmannvirkjum bæjarins. Það er gríðarlega mikilvægt fyrir fatlað fólk að geta stundað íþróttir, tómstundir og útiveru og notið menningar til jafns við annað fólk. Þar reiðum við okkur að miklu leyti á bæjarfélagið okkar. Við treystum á að Akureyrarbær verði í fararbroddi varðandi bætt aðgengi í framtíðinni.

Linda Egilsdóttir er formaður Sjálfsbjargar á Akureyri og nágrenni. Elmar Logi Heiðarsson, fulltrúi Sjálfsbjargar í samráðshópi Akureyrar um málefni fatlaðs fólks.