Hljómburður í Matthíasarkirkju

Það hefur komið fram í fjölmiðlum, að mikil og stór verkefni bíða við endurbætur og viðhald Matthíasarkirkju á Akureyri. Margt má nefna; loftræstingu, skapa aðstöðu fyrir hjólastóla, klæða safnaðarheimilið að austan, setja nýtt parket á gólfið, svo dæmi séu tekin. Mér finnst mest aðkallandi að bæta hljómburð í kirkjunni, því dæmi eru þess að fólk sé hætt að sækja þar athafnir, vegna þess að það nemur ekki talað orð þeirra sem vilja ræða við söfnuðinn.

Hljómburður í Matthíasarkirkju á Akureyri hefur ætíð verið síkvikur. Það kemur sér vel fyrir hljóðfæraleik, en nýtist söngvurum misvel. Það fer eftir því hvar þeir standa. Verst kemur þetta út fyrir talað mál. Kirkjugestum reynist oft erfitt að greina það sem sagt er frá altarinu eða kórnum. Verst kemur þetta út fyrir aldraða, en unga fólkið kvartar einnig. Þetta hefur verið vandamál í áratugi. Fyrir löngu var sett hljóðkerfi í kirkjuna með stórum hátölurum hátt uppi á mótum kirkju og kórs. Það var til bóta, en þótti ekki nægilega gott til lengdar. Þá gekk þáverandi safnaðarnefnd í að bæta úr því undir forgöngu Rafns Sveinssonar. Hann leitaði til sérfræðinga, sem gerður vísindalegar mælingar á kirkjunni og bentu á leiðir til úrbóta. Eftir því var farið og stóru hátalarnir teknir niður, en minni hljóðbox sett á súlur á nokkrum stöðum í kirkjunni. Þetta virtist virka til að byrja með, en sótti í sama farið með tímanum. Nú er ástandið algjörlega óviðunandi. Ég setti klausu um þetta inn á „sveitasímann“ í vikunni og þar hafa á annað hundrað manns tekið undir mín sjónarmið. Margir þeirra segjast hættir að sækja kirkjuna vegna þessa, þeir skilji ekki hvað sagt er.

Á þessu geta verið ýmsar skýringar. Hljóðkerfið var stillt og prófað í upphafi, en síðan hafa meintir „sérfræðingar“ farið að hræra í þeim stillingum. Gert í góðum tilgangi til að reyna að bæta hljóðið, en útkoman hefur oftast orðið til þess, að gera það enn verra. Ég hygg að grunnvandinn sé það mikla bergmál sem er í kirkjunni. Þeir sem fremst sitja heyra ef til vill talið beint frá þeim sem talar, en síðan fá þeir einnig hljóð úr kerfinu og í þriðja lagi bergmálið. Allt kemur þetta inn í hlustir kirkjugesta, en með sekúndubrota millibili. Það veldur því að hljóðið fer í einn hrærigraut í hljóðganginum og heilinn nær ekki að greina orðin nægilega vel í sundur.

Það er líka eftirtektarvert, að þeir sem ég hef heyrt tala þar til kirkjugesta hafa misgóða framsögn fyrir hljóðmynd kirkjunnar. Ég hef nýverið setið athafnir hjá sr. Hildi Eir Bolladóttur og sr. Aðalsteini Þorvaldssyni. Ég sat framan við miðja kirkju í báðum tilvikum, nam eitt og eitt orð, en náði sjaldan samhengi í ræðurnar. Það þótti mér sárt, því ég var að kveðja vini mína. Sr. Aðalsteinn var svo vinsamlegur, að senda mér ræðuna í netpósti. Að loknum þessum athöfnum spurði ég aðra sem sátu þessar jarðarfarir, hvort þeir gætu sagt mér efni þess sem prestarnir sögðu. En þeir voru ekki betri en ég; höfðu lítið heyrt. Sr. Svavar Alfreð Jónsson ber hins vegar af, ég heyri og met nær allt sem hann segir og sömu sögu segja þeir sem ég hef rætt við. Hann hefur sennilega lært að lesa blessaður með því að kveða að stöfunum. Hann talar því rólega og yfirvegað, með góðum og réttum áherslum á sérhljóðana. Ég hlustaði á hann flytja einstaklega hlýja og fallega ræðu í minningu Sólveigar Huldu Valgeirsdóttur, sem hjúkraði mér svo yndislega á sínum tíma. Ég tel næsta víst, að orð Svavars hafi mildað sár allra þeirra sem hana syrgðu, sérstaklega hennar nánustu. Þetta hlustaði ég á í streymi í tölvunni minni. Þar var hljóðið frá kirkjunni í tali og söng óaðfinnanlegt. Það var sárt fyrir alla að kveðja Sólveigu Huldu, en athöfnin í kirkjunni var sérstaklega falleg og mildaði sársaukann við að kveðja unga og hæfileikaríka konu, sem var fædd til að gleðja samferðafólk og hjúkra því. Kista hennar var í hlýjum fallegum lit og þeir sem héldu á henni úr kirkjunni og fylgdu á eftir höfðu smekk til að klæða sig í samræmi við kistulitinn. Voru með bindi og klúta í sama lit og kistan. Ég mátti til með að koma þessu að, því stundum finnst mér bera við í seinni tíð, að fólk komi ekki uppáklætt til jarðarfara.

Ég skal viðurkenna, að ég hef ekki eins næma heyrn og ég hafði fyrrum. En hljóðstyrkurinn í kirkjunni er nægur fyrir mig, en áður nefndur tíðnigrautur í hljóðlifandi kirkjunni gerir mér erfitt að greina orðin. Til að bæta gráu ofan á svart virðast yngri söngvarar vera háðir því að syngja í hljóðnema. Fyrir vikið koma margir þeirra með eigin hljóðkerfi og hátalara, sem gera hljóðgrautinn oftast enn ólystugri í kirkjunni.

Það verður að bæta úr þessu og hefja verkið strax. Ég veit að kirkjan okkar býr ekki að digrum sjóðum. Þess vegna legg ég til að farið verði í fjársöfnun. Ég veit að einstaklingar og fyrirtæki eru til með að veita þessu máli lið. Síðan þarf að fá hljóðsérfræðinga til að vega og meta hljóðburðinn í krikjunni og hvaða leiðum þeir mæli með til úrbóta. Best væri að fá sjálfstætt mat frá fleiri en einum aðila. Síðan þarf að leita tilboða í nýjar græjur, uppsetningu þeirra og prófum.

Ég veit að sr. Matthías Jochumsson var maður orðsins og orð hans lifa enn, því við flestar þær kirkjuathafnir sem ég sæki eru ljóð hans sungin, þó ríflega öld sé liðin frá andláti hans. En hann gerði sér líka grein fyrir því, að til þess að orðin hefðu áhrif á sóknarbörnin þurftu þau að heyrast.

Gísli Sigurgeirsson er fyrrverandi fréttamaður