Svart kaffi í svörtu húsi hjá Svörtum bókum

Bókaverslunin Svartar bækur stendur á tímamótum. Eftir sjö ára rekstur í miðbæ Akureyrar hafa eigendur hennar, Ren Titus Gates og Stu Gates, fengið elsta hús Akureyrar til afnota. Stefna þeir á flutning í Laxdalshús í byrjun sumars þar sem þeir munu þróa starfsemi sína enn frekar.

„Við höfum alltaf viljað gera meira en bara reka bókabúð. Við viljum skapa stað þar sem fólk getur keypt gamlar bækur en einnig upplifað eitthvað. Laxdalshús gefur okkur rými til þess, bæði í tengslum við bækurnar sjálfar og viðburði,“ segir Ren þegar hann er spurður út í áform þeirra með Laxdalshús.

Færa bækur aftur í Laxdalshús

Ren og Stu hafa selt notaðar bækur frá árinu 2019, fyrst í Listagilinu á Akureyri undir nafninu Fróði fornbókaverslun en síðustu tvö árin undir nafninu Svartar bækur í húsnæði við Strandgötu 11b. Þeir hafa frá upphafi boðið upp á meira en bara bókasölu og hafa til að mynda reglulega staðið fyrir viðburðum í verslun sinni.

„Við höfum verið að byggja þetta upp hægt og rólega en það hefur alltaf verið mikilvægt fyrir okkur að þetta sé ekki bara staður þar sem fólk kaupir sér gamla bók. Í Laxdalshúsi fáum við rými til að þróa betur það sem við höfum verið að gera hingað til. Viðburðirnir fá meira pláss og þá verðum við líka með kaffisölu fyrir gesti okkar,“ segir Ren. Báðir segjast þeir spenntir fyrir flutningnum, ekki bara af því að Laxdalshús er fallegt og notalegt hús, heldur ekki síst vegna sögu þess og fyrrum tengingar við bækur. „Okkur finnst andi hússins passa starfseminni vel og þá verður líka gaman að færa bækur aftur í húsið svona í ljósi sögu þess,“ segir Ren og er þar að vísa til þess að fyrir tæpum 200 árum, eða árið 1827, þegar Amtsbókasafnið á Akureyri var nýstofnað, hóf það bókaútlán í Laxdalshúsi. Bækurnar voru lánaðar endurgjaldslaust og bókavörðurinn vann kauplaust en hann var jafnframt danskur verslunarstjóri. „Það skiptir okkur miklu máli að vera í húsi sem hefur svona sterka tengingu við bókmenntir. Það gefur þessu ákveðna dýpt,“ segir Ren.

• Nánar um sögu Laxdalshúss 

Fá meira pláss fyrir viðburði

Eins og áður segir hafa viðburðir verið hluti af starfsemi verslunarinnar frá upphafi, en með auknu rými í Laxdalshúsi er stefnt að því að efla þann þátt í rekstrinum. „Ljóðaklúbbur Akureyrar hefur verið með ljóðakvöld einu sinni í mánuði hjá okkur og þá höfum við reglulega verið með Opinn míkrafón. Með flutningunum fáum við miklu meira pláss til að halda viðburði og við höfum áform um að það verði regluleg dagskrá í húsinu. Við viljum skapa vettvang í Laxdalshúsi fyrir rithöfunda og listafólk og hafa eitthvað í gangi reglulega. Þetta á að vera lifandi rými,“ segir Stu og Ren bætir við að þeir ætli sér að leggja sérstaka áhersla á að gera bækur eftir höfunda af svæðinu sýnilegri í versluninni. „Já, við viljum ýta betur fram bókum eftir skáld úr nærumhverfinu. Það er mikilvægt fyrir okkur að tengjast staðnum og sögunni. Við höfum líka fundið fyrir auknum áhuga á skáldum af svæðinu í tengslum við ljóðakvöld Ljóðaklúbbs Akureyrar.“

Léttir að fá Laxdalshús

Þeir Ren og Stu segjast ætla að nýta neðri hæð Laxdalshúss undir bókaverslun með notaðar bækur með kaffihorni, en á efri hæðinni verða fornbækur, rými fyrir viðburði og aðstaða fyrir Stu sem hefur boðið upp á lestur í lófa og tarotspil. Talið berst að kaffiaðstöðunni í Laxdalshúsi og hvernig þeir sjái fyrir sér að nýta hana. Ren ítrekar að þeir sjái fyrir sér að bækurnar verði alltaf í aðalatriði í starfsemi þeirra, en það verður hægt að fá uppáhellt kaffi og kökur í húsinu. „Það verða engir fansý kaffidrykkir í boði, bara svart kaffi í svörtu húsi hjá Svörtum bókum,“ segir Ren og glottir. Það er létt yfir honum enda er úthlutunin á Laxdalshúsi til þeirra ákveðinn léttir sem hefur lengt líftíma Svartra bóka í a.m.k. fjögur ár. „Já, við hefðum líklega bara lokað versluninni eftir sumarið, eða gert hana að netverslun, hefðum við ekki fengið Laxdalshús því við höfum verið að leita að nýju húsnæði undir verslunina með litlum árangri síðan eigandi húsnæðisins sem við höfum verið í tjáði okkur að hann hygðist selja það,“ segir Ren. Þeir segja að lítið sé í boði miðsvæðis af verslunarhúsnæði á viðráðanlegu verði og því hafi þeir glaðst mjög við fréttirnar að þeir gætu komið sér fyrir í Laxdalshúsi. „Við höfum alltaf verið með reksturinn í frekar hráu húsnæði sem ekki hefur haldið vatni svo það verður tilbreyting að flytja í svona fallegt og vel viðhaldið hús með bækurnar.”

Fólk sækir enn í bækur

Eftir sjö ára rekstur með notaðar bækur er margt sem stendur upp úr. Þeir segjast hafa kynnst mörgu góðu fólki í gegnum bækurnar, bæði heimamönnum og ferðafólki. Þeir segja það sannarlega hafa verið forréttindi að hafa fengið að sinna starfi sem þeir elska; að handleika gamlar bækur og gefa þeim framhaldslíf. Margt hafi hins vegar reynt á. Ren nefnir þar fyrst og fremst tungumálið en báðir eiga þeir talsvert í land til þess að ná íslenskunni.

Við viljum að fólk geti komið inn í þetta sögufræga hús, fengið sér kaffisopa og tekið sér tíma í að skoða bækurnar. Þetta á að vera staður sem fólk sækir í og við vonum að heimamenn geri sér ferð til okkar í Innbæinn.

Þá segir Ren að rekstur sem byggir á notuðum bókum krefjist næmni fyrir því hvað fólk leitar eftir hverju sinni og það hafi komið honum á óvart hvað það geti verið miklar sveiflur í því á milli ára. „Stundum eru það ákveðnir höfundar, stundum ákveðnar tegundir eða tímabil. Það eru alltaf sveiflur í því hvaða bækur eru vinsælar og erfitt fyrir okkur að sjá það endilega fyrir og það getur breyst hratt.“ Ákveðnir flokkar haldi þó alltaf vinsældum á borð við bækur um dulræn málefni. „Klassískar bókmenntir eru alltaf sterkar og ljóð líka,“ segir Ren sem vill alls ekki meina að bókin sé dauð, a.m.k. ekki enn. „Fólk sem ólst upp við bækur sækir enn í bækur, hvað sem gerist svo með kynslóðina sem er nú að alast upp sem er vanari hljóðbókum eða bíður bara eftir því að það verði gerð mynd um bókina frekar en að lesa hana,“ segir Ren.

Mikil vinna framundan

Lyklarnir að Laxdalshúsi eru nú komnir í hendur þeirra Ren og Stu en þegar þeir eru spurðir um það hvenær þeir muni formlega opna í Laxdalshúsi dæsa þeir báðir. Flutningurinn í nýja húsnæðið er umfangsmikið verkefni og krefst bæði skipulagningar og ákvarðana um bókaeignina. „Við þurfum að fara í gegnum bækurnar og grisja, það er ekki hægt að taka allt með. Hluti bókanna þarf að fara,“ segir Stu sem er nú þegar byrjaður á þessu verkefni. Þeim finnst báðum svo stutt síðan þeir stóðu í því að flytja úr Gilinu og í núverandi húsnæði. Það tók langan tíma að koma sér almennilega fyrir á nýjum stað og þeir súpa eiginlega hveljur yfir því að vera að fara að endurtaka leikinn. „Við vitum að þetta verður mikil vinna svo við viljum flytja í skrefum og stefnum á að vera með eins konar outlet á gamla staðnum á meðan við erum að færa okkur yfir. Vonandi náum við að opna í Laxdalshúsi fyrir þjóðhátíðardaginn og svo stefnum við að því að vera alkomnir í Innbæinn í haust,“ segir Ren. Þó að verkefnið sé krefjandi þá er það jafnframt spennandi. „Við viljum að fólk geti komið inn í þetta sögufræga hús, fengið sér kaffisopa og tekið sér tíma í að skoða bækurnar. Þetta á að vera staður sem fólk sækir í og við vonum að heimamenn geri sér ferð til okkar í Innbæinn,” segir Stu og slær botninn í spjallið með þessum orðum: „Markmið okkar er að gera Laxdalshús að lifandi menningarstað árið um kring. Þetta er bara næsti kafli hjá okkur og við erum spenntir fyrir honum.“