Skjal í blikkdós og Jón Chr. kirkjusmiður

SÖFNIN OKKAR – 124

Frá Héraðsskjalasafninu á Akureyri_ _ _

Akureyri.net heldur áfram að opna dyr safnanna í bænum lesendum til fróðleiks og skemmtunar. Það er gert vikulega, á fimmtudögum.

Á útmánuðum 1862 var hafist handa við að byggja kirkju á Akureyri. Akureyringar höfðu fram að því átt kirkjusókn að Hrafnagili og ýmislegt var búið að spá og spekúlera um breytingar á þeirri tilhögun, því vissulega þurfti stækkandi bæjarfélag að fá sérstakt guðshús. Kirkjunni var valinn staður sunnarlega í Fjörunni og stóð þar sem Minjasafnskirkjan er núna.

Kirkjusmiðurinn segir að byrjað hafi verið að reisa kirkjuna þann 26. maí 1862 (þ.e. reisa sperrur) og var reisugildi haldið tveimur dögum síðar, sem var miðvikudagurinn fyrir uppstigningardag. Í Norðanfara segir svo um þann atburð:

„…var þá fagnaðarveifa á hverri stöng og siglutrje, fallbyssunum var skotið svo bergmálaði í fjöllunum, ekki samt í Tindastól, blómkrans festur upp í grindina, gleðiópin hljómuðu, staupin klingdu full af hinum gleðjandi og hressandi lög, sem optast verður að vera annarsvegar, þá mikið er um dýrðir og samkoma manna á að vera sem yndælust og minnilegust; en oss virðist sem Bachus ætti hvergi að koma nærri við slík tækifæri, fremur en erfisdrykkjur og ónýtt prjál við greptrun manna eða aðra alvarlega atburði. Það hefði miklu betur átt við, að fá sóknarprestinn til þess að flytja andlega ræðu og syngja fagrann sálm.“

Vegna fjárskorts drógst að klára bygginguna en hún var vígð 28. júní 1863.

Inngangurinn í kirkjuna var að vestan en turn austan á kirkjunni. Vakti það hneykslun einhverra enda gekk það þvert á kirkjulega venju og auk þess hélt turninn illa vatni, sem var frekar til vandræða. Því var ráðist í endurbætur og breytingar á kirkjunni árið 1877, turn hennar rifinn og smíðuð forkirkja með turni við vesturgaflinn.

Ný kirkja Akureyringa var vígð í nóvember 1940 og um veturinn 1942-1943 var kirkjan í Fjörunni rifin. Þegar gólffjölunum undir altarinu var lyft upp kom í ljós fremur lítil, gráleit blikkdós með loki. Í dósinni reyndist vera bréf sem höfundur og yfirsmiður kirkjunnar Jón Chr. Stephánsson skrifaði um framvindu kirkjubyggingarinnar og undirritaði 24. apríl 1863.

Nú er þetta bréf á Héraðsskjalasafninu og er skjalið frá okkur að þessu sinni. Í bréfinu segir Jón Chr. m.a.:

,,Margt er miður en ég hefði óskað við kirkjuna, því efnin hafa orðið að ráða. Ég hefi unnið að henni eftir kröftum og af góðum vilja og vona því, að þessi ófullkomnu verk mín vel lukkist. Þeir sem að verða til að rífa hana eða breyta og kunna að sjá þennan miða, mega ekki leggja harðan dóm á mig, þar ég hefi orðið að taka af litlum efnum/…/Það er líklegt, að bein mín liggi löngu fúin (guð veit hvar), þegar kemur að því að Akureyrarkirkja verður byggð aftur upp, en það gleður mig að vita af því, að reynt muni til að gjöra hana betur úr garði en nú var hægt, og vona, að ég verði ekki sakfelldur fyrir mín verk að henni,…”

Meira er hægt að lesa um kirkjuna í Fjörunni og skjalið í blikkdósinni í Sögu Akureyrarkirkju eftir Sverri Pálsson.