Léttum byrðarnar og lækkum fasteignaskatta

Á undanförnum vikum hef ég orðið vör við upplýsingaóreiðu varðandi hvað fasteignagjöld og fasteignaskattur eru í raun og veru. Fasteignagjöld samanstanda af lóðarleigu, sorphirðugjaldi og vatns- og fráveitugjaldi sem ákvarðast af gjaldskrá Norðurorku og fasteignaskatti.

Fasteignaskattur er rúmlega helmingur fasteignagjalda og vegur því þungt í skattheimtu sveitarfélaga gagnvart heimilum og fyrirtækjum. Í grunninn er hann einfaldur: ákveðin prósenta af fasteignamati. Áhrifin eru þó langt frá því að vera einföld.

Þegar fasteignamat hækkar, hækkar skatturinn sjálfkrafa – jafnvel þó tekjur heimila eða rekstur fyrirtækja standi í stað. Það er kjarninn. Fasteignaskattur getur hækkað án þess að formleg ákvörðun um skattahækkun sé tekin.

Þess vegna er lækkun álagningarprósentu eitt áhrifamesta stjórntæki sveitarfélaga til að lækka álögur á íbúa og fyrirtæki.

Með því að lækka skatta á bæði heimili og fyrirtæki sendir Akureyrarbær skýr skilaboð um að hann ætli að skapa hagstæðara rekstrarumhverfi, laða að fjárfestingar og bæta lífsgæði íbúa.

Ákvörðunin fellur vel að þeirri þróun sem víða hefur átt sér stað á Íslandi, þar sem sveitarfélög hafa brugðist við skarpri hækkun fasteignamats og aukinni skattbyrði með markvissum lækkunum fasteignaskatts.

Óhófleg hækkun kallar á viðbragð

Undanfarin ár hafa fasteignagjöld víða hækkað umfram verðlag og laun. Félag atvinnurekenda, Húseigendafélagið og Landssamband eldri borgara hafa bent á að skattheimta vegna fasteigna hafi vaxið stjórnlaust og bitnað bæði á heimilum og atvinnulífi.

Þessi þróun hefur aukið þrýsting á sveitarfélög að grípa inn í. Lækkun fasteignaskatts er því ekki einungis fjárhagsleg ákvörðun heldur mikilvæg samfélagsleg aðgerð.

Þung byrði á atvinnulífið

Greiningar sýna að fasteignagjöld leggjast sérstaklega þungt á fyrirtæki. Atvinnuhúsnæði er aðeins um 9% allra fasteigna á landinu en af því er greiddur rúmur helmingur allra fasteignagjalda.

Þessi staða hefur skýr áhrif:

• Rekstrarkostnaður fyrirtækja hækkar og samkeppnishæfni veikist
• Kostnaður skilar sér í hærra leiguverði á bæði atvinnu- og íbúðarhúsnæði

Það er því eðlilegt að bæði atvinnulífið og hagfræðingar kalli eftir lækkun gjaldanna, sérstaklega í ljósi skarpra hækkana fasteignamats undanfarin ár. Fasteignaskattar á atvinnuhúsnæði leggjast á fyrirtæki óháð því hvernig reksturinn gengur. Fyrirtæki þurfa því að greiða skattana jafnvel þótt þau séu rekin með tapi eða standi frammi fyrir samdrætti. Í niðursveiflu geta þessar álögur aukið verulega á rekstrarvanda fyrirtækja og gert erfiða stöðu enn þyngri.

Fasteignaskatturinn er um helmingur af fasteignagjöldum og er því ábyrgð sveitarfélaga mikil þegar kemur að ákvörðun skattprósentunnar. Á liðnu kjörtímabili höfum við brugðist við þessari þróun og stigið mikilvæg skref til að draga úr álögum. Við viljum halda þeirri vegferð áfram á næsta kjörtímabili með enn markvissari aðgerðum að lægri álögum, sterkari rekstrarskilyrðum fyrirtækja og auknum stöðugleika.

Lækkun fasteignaskatts skilar árangri

Reynslan á Akureyri og í þeim sveitarfélögum á landinu sem hafa lækkað fasteignaskatt sýnir að lækkunin kemur sér vel fyrir íbúa og atvinnulíf. Við lækkuðum fasteignaskatta á íbúðarhúsnæði í tvígang á liðnu kjörtímabili, fyrst 2023 og svo aftur 2026 og erum þar með í hópi sveitarfélaga sem hafa farið þá leið að lækka skatta. Auk þess lækkuðum við álagningarprósentuna um 2 punkta á atvinnuhúsnæði.

Kópavogur hefur markvisst lækkað fasteignaskatt á atvinnuhúsnæði, sem hefur skilað sér í betri rekstrarskilyrðum og auknu aðdráttarafli fyrir fyrirtæki. Slík þróun bendir til þess að sveitarfélög sem lækka fasteignaskatt laði frekar að sér fyrirtæki og styðji betur við atvinnulífið. Það rímar vel við áherslur okkar um að gera Akureyrarbæ að besta sveitarfélaginu til að reka fyrirtæki í.

Ávinningur fyrir íbúa og samfélag

Lækkun fasteignaskatts hefur bein áhrif á heimilin. Þegar gjöld lækka eykst ráðstöfunarfé, húsnæðiskostnaður lækkar og hvati til uppbyggingar og viðhalds eykst. Jafnframt dregur aðgerðin úr þrýstingi á verðbólgu og vaxtahækkanir.

Samtök í þágu heimila og eldri borgara hafa bent á að hækkun fasteignaskatts hafi víða dregið úr lífsgæðum. Markviss lækkun er því mikilvæg aðgerð til að bæta stöðu fjölskyldna og eldra fólks. Samhliða þessu viljum við hækka tekjumörk í reglum um afslátt af fasteignagjöldum hjá tekjulitlum, elli- og örorkulífeyrisþegum.

Sterkari staða til framtíðar

Stefna Sjálfstæðisflokksins er skýr. Við ætlum að halda áfram að lækka álögur á íbúa og fyrirtæki. Við ætlum að halda áfram að taka skýr skref í átt að öflugra atvinnulífi og bættum lífskjörum.

Áframhaldandi lækkun fasteignaskatts í Akureyrarbæ er nauðsynleg, ábyrg og framsækin ákvörðun sem mun hafa jákvæð áhrif bæði á atvinnulíf og íbúa fyrir enn betri betri Akureyrarbæ.

Berglind Ósk Guðmundsdóttir er oddviti Sjálfstæðisflokksins á Akureyri