Íþróttir
Árni og Tómas aftur á ÓL – 50 árum síðar
17.02.2026 kl. 13:30
Tómas Leifsson, til vinstri, og Árni Óðinsson áður en þeir héldu til Ítalíu – með gömlu keppnisnúmerin sín frá Ólympíuleikunum í Innsbruck. Tómas í ullarjakkanum sem keppendur klæddust og Árni í 50 ára gamalli keppnistreyju Tómasar. Mynd: Skapti Hallgrímsson
Árni Óðinsson og Tómas Leifsson, tveir af kunnustu köppum í glæstri skíðasögu Akureyrar, voru á meðal keppenda á vetrarólympíuleikunum í Innsbruck í Austurríki í febrúar 1976 – fyrir sléttum 50 árum. Þeir halda nú upp á að hálf öld er frá þeirri miklu hátíð með því að taka þátt í leikunum sem standa sem hæst á Ítalíu. Sem áhorfendur, vel að merkja!
Á laugardaginn, 14. febrúar, voru nákvæmlega 50 ár frá svigkeppni karla í Innsbruck og þeir Árni og Tómas héldu upp á daginn með því að fylgjast með sögulegri stórsvigskeppni í Bormio, þar sem brasilíski Norðmaðurinn Lucas Pinheiro Braathen sigraði, og í gær fylgdust þeir grannt með svigkeppni karla.
Við verðum að fara!
Árni Óðins og Tommi Leifs, eins og þeir nær alltaf kallaðir, voru á skíðum í Hlíðarfjalli síðla síðasta vetrar – nema hvað! – þegar hugmyndin að Ítalíuferðinni kviknaði. „Við verðum að fara!“ gellur allt í einu í Árna þar sem njóta sín þarna í dýrðinni. „Fara hvert?“ svarar Tommi. Þegar Árni útskýrði hvað hann ætti við var Ítalíuferðin ákveðin á staðnum. Ekki varð aftur snúið.
Íslenska Ólympíusveitin hafði bíl til umráða á leikunum í Innsbruck 1976. Hér eru Haukur Jóhannsson, til vinstri, og Tómas Leifsson við þann góða vagn.
Fjórir Íslendingar kepptu í alpagreinum karla í Innsbruck á sínum tíma. Ísfirðingurinn Sigurður Jónsson, sem lést langt fyrir aldur fram, og þrír Akureyringar, Árni, Tómas og Haukur Jóhannsson.
„Við áttuðum okkur fljótlega á því að Haukur kæmist að öllum líkindum ekki með okkur, en héldum þó öllu opnu,“ segir Árni þegar blaðamaður settist niður með þeim félögum skömmu fyrir ævintýraferð þeirra á leikana á Ítalíu. Haukur, sá mikli afreksmaður, glímdi við erfið veikindi síðustu ár og lést í síðasta mánuði. Árni og Tómas sakna góðs vinar en efast ekki eitt andartak um að hann verði með þeim í anda á leikunum. „Og stjórnar þessu örugglega!“ segir Tómas og brosir. Haukur var oft hrókur alls fagnaðar og stjórnaði gjarnan gleðinni.
Íslensku karlarnir sem kepptu í alpagreinum í Innsbruck. Frá vinstri: Sigurður Jónsson frá Ísafirði og Akureyringarnir þrír, Haukur Jóhannsson, Tómas Leifsson og Árni Óðinsson.
„Óvissuferð“
Tilhlökkunin leyndi sér ekki þegar akureyri.net hitti Árni og Tómas að máli á heimili þess síðarnefnda og skoðaðir voru ýmsir munir frá leikunum fyrir hálfri öld. Keppnisnúmerin eru vel varðveitt, eins og sjá má á efstu myndinni, og á myndinni hér að neðan – þar eru þeir félagar á áhorfendasvæðinu í Bormio, vel merktir!
Þeir eru báðir víðförlir en þurftu ekki að hafa áhyggjur af skipulagi ferðalagsins í þetta skipti. Með þeim í för eru Jón Ingvi og Óðinn, synir Árna, titlaðir fararstjórar og þessir endurfundir við ólympíuhugsjónina munu hafa verið skipulagðir af mikilli alúð og nákvæmni. „Þetta verður hálfgerð óvissuferð fyrir okkur. Við erum búnir að borga það sem okkur var sagt að borga og svo mætum við þar sem okkur er sagt að mæta,“ sagði Árni.
Smygluðu skíðum daglega
Íslenski alpagreinahópurinn æfði af krafti fyrir Ólympíuleikana, að sögn Árna og Tomma. Skíðasamband Íslands réð austurrískan þjálfara, Kurt Jenny að nafni. „Hann kom hingað fyrri hluta árs þegar við æfðum í Siglufjarðarskarði og svo vorum við æfingar undir stjórn hans úti í nokkrar vikur fyrir jólin.“
Íslenski hópurinn bjó þá í litlum bæ í Austurríki, við Brenner skarð, hið þekkta fjallaskarð þar sem leiðin liggur um Alpafjöll á landamærum Ítalíu og Austurríkis, en ekið var yfir til Ítalíu daglega til að æfa þar. „Landamæraverðirnir könnuðust fljótlega við okkur þannig að óþarfi var að sýna vegabréfin dag eftir dag heldur veifuðu þeir bara í okkur og við til baka.“
Árni Óðinsson (81) og Tómas Leifsson (94) klárir í slaginn!
Þeir prísuðu sig sæla að ekki væri leitað í bílnum í ferðunum yfir landamærin því fleiri skíði var þar að finna en eðlilegt mátti teljast. „Við tókum nefnilega að okkur að smygla skíðum yfir landamærin á hverjum degi, fórum með þau fyrir framleiðandann í ákveðna búð í Austurríki, og fengum ýmsan búnað í staðinn,“ segir Árni. Akureyringarnir þrír notuðu reyndar aðra skíðategund, Blizzard, sem fjölskyldufyrirtæki Tomma hafði umboð fyrir – Heildverslun Tómasar Steingrímssonar, en hinir Íslendingarnir renndu sér á ítölsku skíðunum.
„Sáum um allt sjálf“
Þegar talið berst að Ólympíuleikunum sjálfum segja skíðakapparnir að aðalmarkmið þeirra á sínum tíma hefði verið að komast þangað. „Við vorum mjög uppteknir af því að fylgjast með hetjunum sem við höfðum lengi fylgst með. Toppurinn var að komast á leikana, það var í raun aðalmarkmiðið,“ segir Tommi.
Árni Óðinsson í keppni á Húsavík fljótlega eftir komuna frá Ólympíuleikunum í Innsbruck. Þarna klæðist hann keppnispeysunni frá ÓL.
Íslenska skíðafólkið bjó við allt aðrar aðstæður en margir aðrir; útvegaði sér til dæmis sjálft skíði og annað tilheyrandi á þessum tíma og búnaðurinn – greiðsla fyrir flutninginn milli landa – kom sér því vel. „Þeir bestu á leikunum voru með mörg pör af skíðum og menn sem þjónustuðu þá með allt, prófuðu hvaða skíði hentuðu best við hvaða aðstæður og svo framvegis. Við sáum hins vegar um allt sjálf, bárum undir skíðin, brýndum stálkantana og annað sem þurfti að gera,“ segir Árni. Þetta nefna þeir ekki til kvarta, þvert á móti var þátttaka í leikunum mikil lífsreynsla og þeir höfðu gaman af. Og þeir hafa gaman af því að rifja þennan löngu fyrnda „glæp“ – ökutúrana með skíðin yfir landamærin!
Bolur Einars ...
Árni og Tommi fylgdust grannt með hetjum sínum, bestu skíðamönnum heims, eins og áður kom fram. Tommi hitti m.a. Austurríkismanninn Franz Klammer eins og sjá má á mynd hér neðar, en Klammer vann gull í bruni á leikunum. Svíinn Ingemar Stenmark, sem almennt er talinn besti skíðakarl allra tíma, var á meðal keppenda og hlaut bronsverðlaun í stórsvigi. Hann varð tvítugur mánuði síðar. Svisslendingurinn Heini Hemmi sigraði, landi hans Ernst Good varð annar, en í svigi urðu tveir Ítalir í efstu sætum; Piero Gros nældi í gullið og Gustavo Thöni varð annar og hlaut brons. Willy Frommelt frá Liechtenstein varð þriðji.
Tómas á fleygiferð á Ólympíuleikunum í Innsbruck fyrir hálfri öld.
Áður en haldið var utan fékk Tommi myndlistarmanninn Einar Helgason, sem einnig var þekktur kennari og íþróttakappi, til að þrykkja merki ítalska fyrirtækisins Caber á nokkra boli; Caber framleiddi skíðaskó sem Ingemar Stenmark notaði. Íslendingarnir bjuggu vitaskuld í Ólympíuþorpinu eins og aðrir keppendur og dag einn tók Tommi tók sig til, bankaði upp á hjá frændum vorum Svíum og færði Stenmark einn þessara forláta bola.
... og skíðastafur Stenmarks
Ekki leið á löngu þar til barið var að dyrum hjá íslenska hópnum og þar var kominn sjálfur Stenmark færandi hendi. „Hann gaf mér skíðastafi, eitt par af Moon sem hann notaði sjálfur,“ segir Tommi. Moon var sænsk framleiðsla, Tommi notaði sjálfur aðra tegund sem heildverslun afa hans flutti inn og gaf því síðar Moon-stafina vini sínum. „Ég veit ekkert hvar stafirnir eru í dag, en væri alveg til í að eiga þá núna sem minjagripi, að minnsta kosti annan.“
Margir muna eflaust eftir jökkum sem fulltrúar Íslands á Olympíuleikunum í Innsbruck klæddust, forláta ullarjökkum sem framleiddir voru í Gefjun á Akureyri, að sögn þeirra félaga. Þeir rifja upp að keppendunum sjálfum hafi ekki þótt flíkurnar sérlega fallegar en því voru ekki allir sammála. „Ég man að við hittum Rosi Mittermaier, hún þurfti að fá koma við jakkann og lýsti því yfir hvað hann þætti hann rosalega flottur,“ segir Tómas.
Mittermaier var þekkt skíðakona, hafði þó ekki verið sigursæl en sló hins vegar í gegn í Innsbruck. Hún vann tvenn gullverðlaun; sigraði bæði í bruni og svigi. Hún var nálægt þriðja gullinu en varð að sætta sig við annað sæti og silfur.
„Ég hefði kannski átt að skipta við hana á jakkanum og einhverju sem hún var með. Þá ætti ég jafnvel fleiri skemmtilega minjagripi!“ segir Tómas léttur. Nokkrir gripir eru í fórum hans, m.a. keppnisnúmerin sem sem þeir Árni skarta á myndum sem fylgja greininni, og ullarjakkinn góð að sjálfsögðu! Minningarnar eru þó eflaust mikilvægastar, þær lifa enn og margt hefur án efa rifjast upp síðustu daga á Ítalíu.
Íslenski alpagreinahópurinn í Innsbruck 1976 í ullarjökkunum frá Gefjun. Frá vinstri: Árni Óðinsson, Tómas Leifsson, Sigurður Jónsson, Haukur Jóhannsson, Steinunn Sæmundsdóttir og Jórunn Viggósdóttir.
Austurríkismaðurinn Franz Klammer og Tómas Leifsson á góðri stund í Innsbruck fyrir 50 árum. Klammer nældi sér í Ólympíugull þegar hann sigraði í brunkeppni leikanna.