Pétur Þór: Ég vil ekki vera vinur þinn

Í dag kemur út bókin Ég vil ekki vera vinur þinn, þar sem Pétur Þór Jónasson, segir frá þeirri erfiðu reynslu að vera sagt upp störfum sem framkvæmdastjóra Eyþings í ársbyrjun 2019 vegna ásakana samstarfskonu sinnar, og í bókinni veltir hann fyrir sér brotalömum í íslenskri stjórnsýslu og karlmennskuhugtakinu.

• Pétur Þór kynnir bókina á Ketilkaffi í Listasafninu á Akureyri í dag kl. 17.00.

„Þetta var hryllilegasti dagur lífs míns,“ segir Pétur Þór í samtali við akureyri.net, um áðurnefndan fund sem hann var boðaður á með fulltrúum stjórnar Eyþings. Var hann þó nýbúinn að greinast með langt gengið krabbamein; mein sem hafði dreift sér um líkamann. „Uppsögnin var gríðarlegt högg, mér fannst það miklu erfiðara en að fá krabbameinsgreininguna,“ segir Pétur.

• Eyþing var í eigu sveitarfélaga í Eyjafirði og Þingeyjarsýslum en sameinaðist árið 2020 atvinnuþróunarfélögum á þeim svæðum, og úr varð SSNE – Samtök sveitarfélaga og atvinnuþróunar á Norðurlandi eystra. Fulltrúar í stjórn voru því pólitískt kjörnir.

Mikilvæg saga

„Það hafði safnast svo mikið fyrir í svarta boxinu innra með mér að ég varð að taka lokið af áður en syði upp úr,“ segir Pétur spurður um hvers vegna hann hafi skrifað bókina, en fleira hafi reyndar komið til. „Ýmsir hafa bent mér á mikilvægi þess að koma þessu frá mér til að kjörnir fulltrúar í stjórnsýslunni gætu lært af þeim mörgu mistökum sem voru gerð,“ segir hann.

Á áðurnefndum fundi segir Pétur að fulltrúar stjórnar Eyþings hafi komið með ásökun samstarfskonu hans „og mér var strax boðinn starfslokasamningur sem ég þáði ekki heldur fékk mér mjög öflugan lögmann, sem sagði af og frá að ég gengi að samningnum vegna þess að með því væri ég að gangast við þessum ásökunum.“

Pétur segir að á fundinum hafi fulltrúar stjórnar Eyþings borið fram ásökun um kynferðislega áreitni fyrir hönd samstarfskonu hans „en eftir að lögmaður minn kom að málinu neitaði stjórnin því reyndar og þá var talað um ófaglega framkomu við samstarfskonu mína,“ segir Pétur. Hann er þó ekki í neinum vafa. „Ég var svo heppinn að vera með vitni með mér á fundinum.“

Að fanga tilfinningar

Pétur segir að bókin snúist mikið um að fanga tilfinningar. „Ég ólst upp við að karlar sýndu ekki tilfinningar; að karlar væru harðir naglar, en þessi bók er stútfull af tilfinningum. Það var skorað á mig að kasta karlmennskuímyndinni – og ég stend eftir mjög berskjaldaður. Ég veit að það verður auðvelt að veitast að mér fyrir vikið en vona samt að það verði ekki gert – fjölskyldu minnar vegna.“ Málið hafi reynst henni mjög erfitt á sínum tíma. „Þetta var skítameðferð á mínum nánustu líka,“ segir hann.

Pétur segist hafa reynt að henda persónum út úr bókinni, en það hafi reynst ómögulegt. „Sagan er drifin áfram af persónum og án þeirra væri engin saga. Hún byggir á raunveruleikanum en ég nota þó tilbúin nöfn, enda skiptir engu máli hverjir eiga í hlut. Því sem liðið er verður ekki breytt og ég vil taka skýrt fram að ég ber ekki heift í brjósti til neins, ég hef enga þörf fyrir að hefna mín, en það sem skiptir máli er að það sem gerðist – eða gerðist ekki – verði til þess að menn læri af því.“

Mannlega hliðin gleymdist

„Þetta var fljótlega eftir að Me too bylgjan var nýhafin og mikil spenna var í samfélaginu út af því,“ segir Pétur, spurður um vinnubrögð stjórnar Eyþings á sínum tíma. „Ég hugsa oft um það að málið hafi kannski verið kynnt svona fyrir mér vegna þess að þau vildu bregðast skjótt við; að þau hafi viljað sýna að tekið væri á málinu strax. En nærgætni og umhyggja gleymdust.“

Pétur Þór hefur verið formaður Krabbameinsfélags Akureyrar og nágrennis síðustu ár og situr einnig í stjórn Krabbameinsfélags Íslands. „Ég hef fengið annan skilning á þessum hlutum eftir að ég fór að starfa að krabbameinsmálum; ég hef áttað mig á því hve framgangsmátinn var brútal. Það er mikilvægt að sýna nærgætni og umhyggju þegar menn verða fyrir áföllum og það er fyrst og fremst mannlegi þátturinn sem stendur upp úr. Þegar málið kom upp hefði átt að reyna að leysa það með faglegum hætti; að kalla til fagaðila og reyna að leysa málið en það var ekki gert og er aðal ástæðan fyrir því að ég vil segja söguna, til að menn geti lært af þessu.“ 

Konur gátu rætt málið

Pétur segir mjög áhugavert, eftir á að hyggja, að þegar málið kom upp hafi konur verið í yfirgnæfandi meirihluta þeirra sem tóku hann tali og studdu. „Þær tóku allt öðruvísi á málinu, þær gátu rætt málið en karlarnir áttu mjög erfitt með það. Ég sé það líka á Facebook síðu bókarinnar – Ég vil ekki vera vinur þinn – að það eru lang mest konur sem sýna áhuga á bókinni og þessu máli. Það finnst mér mjög athyglisvert en kannski er það rétt, sem kona sagði eitt sinn við mig í þessu ferli, að konur hafi miklu sterkari réttlætiskennd en karlar.“