Þór

Betur má ef duga skal

Arna Garðarsdóttir 14.05.2026 kl. 11:30

Ég er Austfirðingur, alin upp milli fjalla með hafið í augsýn alla daga. Austfjarðaþokan gat verið ansi köld á góðum sumardögum. Þá var ekkert annað í boði en flýja upp í Hérað, þegar þangað kom blasti við svona útlensk sýn; trjágróður, birkiskógur, enginn sjór bara undanrennulitaður Lögurinn (orðin drullu brúnn núna að hluta vegna framburðar eftir virkjanaframkvæmdir). Allur gróðurinn gaf Fljótsdalshéraði annan og framandi blæ.

Af hverju er ég að tala um þetta? Jú þegar ég kom fyrst á Akureyri sem unglingur til páskadvalar, aðallega til skíðaiðkunar í Hlíðarfjalli, blasti við mér og vinkonu minni trjágróður langt inn eftir Eyjafirði. Þetta var allt annað en berangurslegur fjörðurinn okkar í þá daga. Núna vitum að ræktun skóga hefur margvísleg jákvæð áhrif á umhverfi okkar og okkur sjálf. Eyfirðingar voru fremstir meðal jafningja þegar kom að trjárækt og upphafi hennar, og fyrsti skrúðgarður landsins var stofnaður á Akureyri að frumkvæði framsýnna kvenna upp úr 1910.

Akureyri var líka fremsti iðnaðarbær landsins um miðbik sjötta áratugarins og inn í þann áttunda. Hér voru ullar- og skóverksmiður, húsgagnaverkstæði, málningar-, gosdrykkju- og súkkulaðiframleiðsla, kjötvinnsla, sláturhús, bakarí og svo auðvitað fiskvinnsla. Blómaskeið þar sem innlend og erlend viðskipti blómstruðu. Það var hægt að fá allt á Akureyri.

Úrgangur frá þessum blómlega iðnaði endaði allur úti í sjó í Eyjafirði lengsta firði landsins. Hann er jú stór og „tekur lengi við“ og þar eru sterkir straumar og sjávarföll. En hvort sem úrganginn rak í burtu eða ekki, þá var/er hann enn innan vistkerfis hafsins með miður jákvæðum afleiðingum. Því miður hefur lítið breyst í úrgangsmálum þó blómaskeið iðnaðarins eins og hann var sé liðið. Ýmis annar iðnaður hefur komið í staðinn og fólki fjölgað til muna. Það hefur alveg gleymist að horfa til úrgangsmála og gera ráðstafanir þannig að úrgangur flæði ekki óhindrað til sjávar. Við sjáum ekki undir yfirborð sjávar og það er ósköp auðvelt að láta sig málið engu varða. Vitum við eitthvað um það hvernig staðan er í vistkerfi fjarðarins?

Ég hef löngum búið í Reykjavík og þar sé ég sorp dælu/hreinsi stöðvar meðfram sjávarlínunni bæði að norðan- og sunnan verðu. Hér veit ég um eina við Sandgerðisbót.

(„Eins og árið 2022 eru Borgarnes og Dalvík einu þéttbýlin sem uppfylla kröfur um hreinsun skv. reglugerð nr. 798/1999 um fráveitur og skólp“) i

Hér getum við og þurfum að bæta ráð okkar, þó bæjarfélagið uppfylli lágmarkskröfur dugar það ekki til langframa. Svo ég tali nú ekki um umræður um fiskeldi í sjó sem myndi stórauka úrgang í fjörðinn. Norðmenn líkja úrgangi frá laxi við þeirra strendur, við úrgangi frá 30 – 40 milljóna manna samfélagi. Stígum verulega varlega til jarðar hvað varðar fiskeldi í hafi, fáum raunverulegar reynslusögur til að taka umhverfisvænar ákvarðanir og lögum úrgangsmál frá bæði heimilum og vinnustöðum. Hugsum áður en við ryðjum sælureitum undir byggingar. Hugsum um hringrás efnis og athafna og ryðjum í burtu úreltri línulegri hugsun þar sem við
kaupum og hendum. Verum framsýn eins og það fólk sem hóf ræktun skóga á undan flestum öðrum á landinu. Verum einstök.

Arna Garðarsdóttir situr í 17. sæti á lista Viðreisnar á Akureyri X-C í bæjarstjórnarkosningunum 16. maí