Kaffihúsið á daginn og brennslan á kvöldin

Það eru um tvö ár síðan Ármann Atli Eiríksson opnaði lítið kaffihús við Ráðhústorgið á Akureyri. Hann var þá með skýra hugmynd um hvað hann vildi gera. Kaffið átti að vera í aðalhlutverki en ekki sófarnir, kökurnar eða löng kaffihúsastopp. Í fyrra tók hann svo annað stórt skref þegar hann keypti kaffibrennslu, flutti hana til Akureyrar og hóf að brenna eigið kaffi.

Þetta gerðist á svipuðum tíma og Kaffibrennslu Akureyrar var lokað eftir um það bil aldarlanga kaffibrennslusögu á Akureyri. Þó að hið fræga Bragakaffi væri ekki lengur framleitt á Akureyri þá hófst önnur kaffiframleiðsla í bænum í formi gæðakaffis frá Kaffistofunni. Í dag brennir Kaffistofan á bilinu 200 til 300 kíló af kaffi á mánuði og framleiðslan eykst jafnt og þétt. „Mesta aukningin er í rauninni í kaffihúsinu sjálfu, þ.e.a.s kaffihúsið er stærsti viðskiptavinurinn okkar, en svo erum við líka með netverslun og áskriftarkerfi bæði fyrir einstaklinga og fyrirtæki,“ segir Ármann Atli, þar sem hann er staddur í kaffibrennslu Kaffistofunnar í Týsnesi.

Alltaf gaman í vinnunni

Á bak við hvern kaffipoka liggur mun meiri vinna en margir gera sér grein fyrir en Ármann sér sjálfur um allt ferlið, allt frá því að velja og panta grænu baunirnar þar til þær eru ristaðar, vigtaðar, settar í poka og pakkaðar til viðskiptavina. Vinnudagarnir eru því stundum frekar langir því á daginn stendur Ármann vaktina á kaffihúsinu neðst í Brekkugötu, við Ráðhústorg, en á kvöldin fer hann í kaffibrennsluna í Týsnesi að rista og pakka. Helgarfrí hafa verið fágæt síðustu tvö árin. „Það er ástæða fyrir því að ég er einhleypur, ég held að ef ég ætti maka og börn þá væri þetta ekkert að ganga og ég væri löngu hættur þessu,“ segir Ármann en undirstrikar um leið að hann hafi samt mjög gaman af þessu. „Sá dagur hefur enn ekki komið að ég nenni ekki í vinnuna.”

Selur kaffi í áskrift

Þegar Ármann fór út í kaffibrennsluna keypti hann tæki, vörumerki og viðskiptasambönd Kaffistofunnar í Reykjavík. Starfsemi Kaffipressunnar, sem Ármann Atli hafði rekið frá árinu 2020, var þá sameinuð Kaffistofunni undir síðara nafninu. Með í kaupunum fylgdi traustur hópur viðskiptavina sem hefur haldið tryggð við kaffið eftir að starfsemin fluttist norður og fær það sent til sín í gegnum áskriftakerfi. „Við náðum að halda um 75 til 80 prósentum af viðskiptavinunum,“ segir hann. Það skýrir einnig af hverju stærstur hluti áskrifenda okkar er enn á höfuðborgarsvæðinu. Ármann segir að áskriftarkerfið hafi reynst vinsælt en í gegnum það geta viðskiptavinir fengið nýristaðar baunir sendar heim á tveggja, fjögurra eða sex vikna fresti. „Flestir einstaklingar eru með 500 grömm upp í tvö kíló og margir fá um eitt kíló sent heim á tveggja vikna fresti.“

• Kafffipressan - nýtt kaffihús í miðbænum

Sendingarkostnaður frá Akureyri áskorun

Þótt kaffibrennslan sjálf hafi gengið vel segir Ármann að það hafi sínar áskoranir að standa í þessum rekstri frá Akureyri „Sendingarkostnaðurinn er stærsti hausverkurinn. Það getur kostað yfir þúsund krónur að senda einn kassa suður og þegar maður er að senda hundruð kílóa á mánuði verður þetta fljótt stór tala,“ segir Ármann og bætir við að það sé meira áhyggjuefni en hækkandi heimsmarkaðsverð á kaffibaunum. Þá hafi yfirtaka á eldra áskriftarkerfi Kaffistofunnar einnig verið áskorun „Við þurftum að skipta um kerfi þegar starfsemin fluttist norður sem þýddi breytingar fyrir viðskiptavini en fyrir okkur sparaði það ótrúlega mikinn tíma því nú tengist allt saman við bókhald, netverslun og póstsendingar.“

Kaffibrennslan og kaffihúsið styðja hvort annað

Talið berst að breyttum kaffivenjum landsmanna. Margir hafa bent á að ungt fólk drekki síður kaffi en áður og velji frekar orkudrykki. Ármann hefur þó litlar áhyggjur af þróuninni. „Mér finnst samt sem áður að margir hafi byrjað að drekka kaffi, þeir bara byrja kannski aðeins seinna en áður,“ segir hann. Að hans mati vaknar áhuginn oft þegar fólk kemur út á vinnumarkaðinn. „Ég er alveg farinn að taka eftir því að þeir sem voru í menntaskóla og drukku bara Nocco eða Monster fara allt í einu að sýna kaffinu áhuga þegar þeir fara út á vinnumarkaðinn.“

Á sama tíma hefur gæðakaffi ratað inn á sífellt fleiri heimili. Espressóvélar og betri kaffibúnaður eru orðinn staðalbúnaður og margir kaupa sér sérvaldar kaffibaunir til að brugga heima. Ármann lítur þó ekki á það sem ógn við kaffihúsareksturinn. Þvert á móti segir hann kaffibrennsluna og kaffihúsið styðja hvort annað. Á rólegri tímum á kaffihúsinu aukist gjarnan sala á kaffibaunum og áskriftum, en yfir ferðamannatímann taki kaffihúsið við sér. „Það var líka snilldin við að fara í kaffibrennsluna. Þegar það eru rólegri mánuðir á kaffihúsinu eykst oft áskriftin og öfugt. Þetta jafnar tekjurnar miklu betur yfir árið.“

Vill frekar dýrt kaffi en vín

Spurður út í það hvort þetta sé samt ekki bara snobb að vera að eltast við einhverjar sérristaðar baunir þegar það er hægt að fá sama koffínmagn út úr ódýrara kaffi, þá segir hann að þetta sé svipað og hjá fólki sem hefur mikinn áhuga á víni. „Sumir eyða tugum þúsunda í vínflösku. Ég myndi líklega frekar eyða þeim peningum í gott kaffi.“ Sjálfur man hann enn eftir augnablikinu þegar hann áttaði sig á muninum á kaffi og gæðakaffi. Það var þegar hann pantaði eitt kíló af baunum frá Square Mile Roasters í London og borgaði um 20 þúsund krónur fyrir sendinguna heim. „Þá skildi ég loksins af hverju fólk er tilbúið að eyða svona miklum peningum í kaffi. Það var eiginlega augnablikið sem opnaði augu mín fyrir þessu.“

Aðspurður hvort hann drekki sjálfur mikið kaffi þá segist hann reyna að halda sig við þrjá bolla á dag. Hann byrjar alltaf daginn á því að stilla vélarnar og smakka kaffið til áður en hann opnar kaffihúsið, þannig að þá er fyrsti kaffiskammturinn farinn. Þá segir hann að eigin kaffismekkur hafi líka breyst töluvert með árunum. „Þegar maður byrjaði var maður meira í dökkristuðu kaffi og mjólkurdrykkjum. Síðan færist maður smám saman yfir í ljósari ristun í uppáhellingu, þar sem maður finnur betur uppruna og blæbrigði baunanna.“

Ég vil bara að þetta verði sjálfbær rekstur og að ég geti loksins tekið mér helgarfrí. Það er draumurinn eins og staðan er í dag.

Eltist ekki við tískukaffi

Þeir sem komið hafa á Kaffistofuna í Brekkugötunni vita að þar er alltaf nóg að gera enda virðast viðskiptavinir kunna að meta áherslur staðarins varðandi einfalt úrval og stöðug gæði. Ármann segist ekkert vera að eltast við einhverja tískukaffidrykki, fólk verður að fara annað til þess að fá graskers-latte, matcha eða salta froðu. „Núna er til dæmis mjög vinsælt að nota mjög ljósristað kaffi í espresso. Persónulega finnst mér það bara ekki virka sérstaklega vel í mjólkurdrykki og við höfum ekki farið þá leið,“ segir Ármann og heldur áfram: „Við reynum bara að gera grunninn ótrúlega vel. Flat white, latte og uppáhellingur eru langvinsælustu drykkirnir hjá okkur.“

Þrátt fyrir ört vaxandi starfsemi segir Ármann að markaðssetning sé nánast engin. Í staðinn treystir hann á að ánægðir viðskiptavinir tali um kaffið. „Ef varan er góð þá spyrst það út. Það hefur eiginlega verið okkar markaðsáætlun frá upphafi.“ Og það virðist hafa skilað sér. Kaffistofan hefur safnað hátt í 200 fimm stjörnu umsögnum á Google og kaffiunnendur finna staðinn í gegnum alþjóðleg öpp og vefsíður sem sérhæfa sig í kaffimenningu.

Þrátt fyrir hraðan vöxt segist Ármann ekki vera með stór útrásaráform. „Ég vil ekki missa mig í einhverri klikkaðri stækkun. Mér finnst líka ákveðinn sjarmi við að vera lítill staður sem fólk leitar sérstaklega uppi.“ Stærsti draumurinn í dag er raunar mun jarðbundnari. „Ég vil bara að þetta verði sjálfbær rekstur og að ég geti loksins tekið mér helgarfrí. Það er draumurinn eins og staðan er í dag,“ segir Ármann Atli að lokum.