Fyrsta Vatnslitahátíð Íslands á Akureyri

Undirbúningur fyrir fyrstu alþjóðlegu vatnslitahátíðina á Íslandi stendur nú sem hæst en hún verður haldin dagana 10.-15. september nk. Samhliða hátíðinni verður opnuð sýning 72 listamanna frá 21 þjóðlandi í Listasafninu á Akureyri og stendur hún til 27. september. 

Meðan á hátíðinni stendur verður boðið upp á námskeið með fimm útvöldum listamönnum, útimálunarferð, vatnslitaupplifun fyrir fjölskyldur í Listasafninu og ýmislegt fleira. Öllum áhugasömum er boðið að vera með og námskeiðin henta jafnt óvönum sem lengra komnum.

Hægt er að lesa nánar um hátíðina og dagskrána á vefsíðu hennar watercolour.is. Verndari hátíðarinnar er listmálarinn Guðmundur Ármann Sigurjónsson.

Forsvarsmaður hátíðarinnar og hugmyndasmiður er Ragnar Hólm, sem hefur verið duglegur við að sækja heim vatnslitahátíðir í Evrópu undanfarin ár, auk þess sem penslar og pappír eru aldrei langt undan hjá honum. Ef til vill hefði mörgum fundist liggja beinast við að halda fyrstu alþjóðlegu vatnslitahátíð Íslands í Reykjavík og í spjalli við blaðamann akureyri.net tekur Ragnar undir það.

„Auðvitað hefði verið einfaldara að halda hátíðina í Reykjavík. En mér rann blóðið til skyldunnar að hafa þetta heima á Akureyri. Svo hugsa ég líka að fyrir erlenda gesti sé einfaldlega meira spennandi að koma hingað,“ segir Ragnar.

Hann bendir á að alþjóðleg vatnslitahátíð hafi aldrei áður verið haldin hér á landi og raunar séu alþjóðlegar myndlistarhátíðir af þessu tagi ekki á hverju strái á Íslandi.

Hugmyndin kviknaði á Spáni

– Hvaðan kemur hugmyndin að hátíðinni?

„Ég hef sótt vatnslitahátíðir á Spáni og Ítalíu síðustu tíu ár eða svo. Hugmyndin að okkar hátíð kviknaði svo eiginlega vorið 2025 þegar ég var á hátíð í Córdoba á Spáni. Hún er að einhverju leyti fyrirmyndin okkar.“

Ragnar hefur því séð ýmsar útfærslur á slíkum hátíðum og veit líka hvernig hann vill ekki hafa hlutina. Hátíðin í Córdoba er að hans sögn tiltölulega smá í sniðum og þar eru sýnd vel innan við 200 verk. Á hinum enda skalans er ein þekktasta vatnslitahátíð heims, í Fabriano á Ítalíu. „Hún er eiginlega orðin of stór. Þar eru sýndar um eða yfir 1.200 myndir og það er bara engin leið að komast yfir að skoða þær almennilega.“

Á Akureyri verður útfærslan nær því sem er í Cordóba. Í Listasafninu verða til sýnis á bilinu 80 til 90 verk eftir listamenn frá 21 landi. „Mig langar að þetta sé nógu stórt til að vera alvöru alþjóðleg hátíð, en samt þannig að fólk geti raunverulega notið þess að skoða verkin,“ segir Ragnar.

Heimsþekktir listamenn sögðu já

Einn stærsti hluti hátíðarinnar er koma fimm erlendra vatnslitamálara sem halda námskeið og sýnikennslu. Ragnar viðurkennir að hann hafi ekki endilega átt von á því hversu auðvelt yrði að fá listamenn af þessu kalíberi norður til Akureyrar.

– Kom þér á óvart hversu vel þeir tóku í þetta?

„Já, mjög. Það kom mér ánægjulega á óvart hversu auðvelt var að fá heimsþekkta vatnslitamálara til að koma. Ég hef auðvitað hitt þetta fólk áður á hátíðunum erlendis og bæði Björn Bernström frá Svíþjóð og Nicolas Lopez frá Perú hafa komið hingað áður á mínum vegum.“

Hinir þrír eru Julia Ustinovich frá Póllandi, Prafull Sawant frá Indlandi og Julia Barminova, rússnesk listakona sem búsett er í Portúgal.

„Þetta eru allt miklir snillingar og frábærir kennarar.“

Áhugi á námskeiðunum hefur verið mikill. Uppselt er hjá Bernström, Lopez og Barminovu en enn eru sæti laus hjá Ustinovich og Sawant. Ragnar segir sérstaklega koma sér á óvart að enn skuli vera hægt að komast að hjá þeim báðum.

Og þeir sem horfa á nöfn þessara heimsþekktu listamanna og hugsa með sér að þeir séu alls ekki nógu færir með pensilinn þurfa ekki að óttast. „Fólk þarf ekki að kunna neitt í meðferð vatnslita til að skella sér á námskeið. Aðalatriðið er að hafa gott auga, ástríðu og áhuga. Julia Ustinovich útvegar til dæmis pensla, pappír og liti fyrir alla á sínu námskeiði. Þú þarft í raun bara að mæta.“

„Eins og vatnslitir hafi helst verið ætlaðir börnum“

Þegar talið berst að stöðu vatnslitamálunar á Íslandi hefur Ragnar ákveðnar skoðanir. Listformið eigi sér langa og virta sögu erlendis en hér heima hafi viðhorfið stundum verið annað.

„Mér hefur stundum fundist eins og vatnslitir á Íslandi hafi helst verið ætlaðir börnum,“ segir hann. „Það er auðvitað ekki algilt. Ásgrímur Jónsson var til dæmis vatnslitamálari á heimsmælikvarða,“ bendir hann á og það er hvergi ofmælt.

Þetta hefur þó breyst hratt að hans mati.

„Á síðustu árum hefur vegur og virðing vatnslitanna aukist alveg gríðarlega hérlendis. Og þar finnst mér við Akureyringar eiga stóran hlut að máli.“ Hann nefnir þar listamenn á borð við Einar Helga, Aðalstein Vestmann, Kristin G. og Guðmund Ármann. Stofnun Vatnslitafélags Íslands árið 2019 hafi síðan verið mikilvægur áfangi, en félagsmenn eru nú um 270.

„Það er dágóður hópur og sýnir kannski best hvað áhuginn er orðinn mikill.“

Alltaf hægt að læra meira

Ragnar er sjálfur langt frá því hættur að læra. Þrátt fyrir áralanga reynslu af vatnslitamálun segist hann stöðugt vera að leita leiða til að bæta sig.

– Hvernig lærir maður eiginlega að verða betri vatnslitamálari?

„Ég reyni fyrst og fremst að stunda þetta grimmt. Það er eiginlega ekkert sem kemur í staðinn fyrir það. Svo sæki ég námskeið hjá meisturum sem heilla mig og reyni alltaf að bæta við mig í tækni og meðferð vatnslitanna.“

Smám saman hefur hlutverkið þó snúist við. Ragnar sækir enn námskeið hjá öðrum, en eftirspurn eftir námskeiðum hjá honum sjálfum hefur aukist. „Ég hef haldið námskeið meðal annars á Höfn í Hornafirði, Egilsstöðum, Selfossi og hér á Akureyri. En maður verður aldrei fullnuma í þessu. Það er einmitt hluti af því sem er svo skemmtilegt.“

Meira en sýning á veggjum

Þótt alþjóðlega sýningin í Listasafninu verði stór hluti hátíðarinnar vill Ragnar ekki að hún verði eingöngu sýning sem fólk gengur inn á, skoðar og fer svo heim.

„Hátíðin hverfist svolítið í kringum þessa fimm meistara sem koma til bæjarins og námskeiðin þeirra. En þeir verða líka með sýnikennslu og svo ætlum við að gera alls konar annað,“ segir Ragnar.

Farið verður í hópferðir, meðal annars til Mývatns þar sem málað verður undir berum himni ef veðurguðirnir verða samstarfsfúsir, málað verður úti á götum Akureyrar og gestir geta bæði fylgst með reyndum listamönnum að störfum og tekið sjálfir upp pensilinn.

Það er kannski einmitt þar sem kjarninn í hugmynd Ragnars liggur. Hátíðin á ekki aðeins að vera fyrir þá sem þegar skilgreina sig sem vatnslitamálara. „Mig langar að fólk komi og upplifi þetta. Þú þarft ekkert að vera sérfræðingur og þú þarft ekkert endilega að hafa málað áður. Ef þú hefur áhugann þá er það nóg.“

Og í nokkra septemberdaga verður Akureyri því dálítið eins og þær borgir á Spáni og Ítalíu sem Ragnar hefur sjálfur heimsótt undanfarinn áratug – staður þar sem fólk hvaðanæva að úr heiminum kemur saman með pappír, vatn, liti og pensla.

Nema í þetta sinn þarf Ragnar ekki að fara utan til að upplifa það. Og við hin fáum að njóta líka.