Gamla myndin: veistu hvar þetta er?
Vikulega birtist gömul ljósmynd á akureyri.net í samstarfi við Minjasafnið á Akureyri. Þetta er 303. gamla myndin frá safninu sem birtist hér, þær vekja jafnan mikil viðbrögð og upplýsingar hafa borist um langflestar.
Hefur þú, lesandi góður, hugmynd um hvar myndin að ofan er tekin? Svarið virðist raunar þegar liggja fyrir í tengslum við mynd síðustu viku – gaman að því! – en þeir sem kunna að búa yfir frekari upplýsingum um myndina eða sögum henni tengdar eru hvattir til að senda þær á netföngin hg@minjasafnid.is og skapti@akureyri.net
Mynd dagsins má líka sjá hér
- Myndin hér fyrir neðan birtist fyrir viku. Hún er tekin á Siglufirði; þetta er húsið Bakki sem Pétur J. Thorsteinsson á Bíldudal byggði snemma á síðustu öld, líkast til 1917.
- Steinsnar frá var reist söltunarstöð, sem einnig var kölluð Bakki. Það mun vera hvíta húsið sem sést í lengst til hægri á þessari mynd – húsið sem spurt er um hér að ofan; akureyri.net fékk sendar upplýsingar um að Pétur hefði einnig byggt söltunarstöðina á árunum 1916-1919 en heimildum ber ekki saman. Á vef Síldarminjasafns Íslands á Siglufirði segir í grein eftir Benedikt Sigurðsson: „Eitt af fyrirtækjum Óskars Halldórssonar, Hrogn og lýsi h.f., byggði íshúsið á söltunarlóð sinni í Bakka 1925.“
- Óskar Halldórsson, útgerðarmaður og síltarsaltandi, mun hafa leigt Bakka um tíma, altso húsið á myndinni hér að neðan, fyrir starfsemi fyrirtækis síns. Síðar voru gerðar fjórar íbúðir í húsinu og búið í því allt til ársins 1982. Slökkvilið Siglufjarðar fékk þá húsið til æfinga og var það brennt til kaldra kola á æfingu árið 1983.
- Til gamans má geta þess að Óskar Halldórsson er fyrirmynd að síldarspekúlantinum Bersa Hjálmarssyni, Íslandsbersa í Guðsgjafaþulu, yngstu skáldsögu Halldórs Laxness sem kom út 1972. Meira um það neðan við myndina.
- Allar gömlu myndirnar frá Minjasafninu á Akureyri sem akureyri.net hefur birt er hægt að skoða HÉR
Siglfirðingurinn Ólafur Ragnarsson, blaða- og fréttamaður, ritstjóri og síðar bókaútgefandi, sendi árið 2007 frá sér bókina Til fundar við skáldið Halldór Laxness. „Ólafur var lykilmaður í auknum vinsældum Laxness eftir að forlag hans Vaka keypti Helgafell árið 1985, en Helgafell hafði verið útgefandi verka Nóbelsskáldsins frá því á fimmta áratugnum,“ sagði í andlátsfregn í Morgunblaðinu þegar Ólafur féll frá, aðeins 63 ára.
Í samtölum Halldórs og Ólafs bar Óskar Halldórsson og Guðsgjafarþulu á góma. Ólafur skrifar meðal annars í Til fundar við skáldið:
„Bókin er skáldskapur,“ segir Halldór, „en ég hef aldrei farið í launkofa með það að þegar ég sauð saman Íslandsbersa hafði ég til fyrirmyndar víða í Guðsgjafaþulu gamlan kunningja minn, Óskar Halldórsson, útgerðarmann og síldargróssera, sem ég kynntist allvel í Kaupmannahöfn á ungum árum mínum. Hugmyndin að bókinni hafði gerjast í kolli mínum í hálfa öld. Það gefur augaleið að staðreyndir skolast til á skemmri tíma – hafi þær á annað borð verið nokkrar í grunni þessarar bókar. En þetta er vitaskuld ekki ævisaga Óskars Halldórssonar.“
Hvernig maður var Óskar?
„Óskar var afskaplega flott maður og stór í sniðum, alltaf sama stórmennið hvort sem gekk vel eða illa í síldarbraskinu. Hann var höfðingi á alla lund, hafði mikla risnu og bjó aldrei á lágt standandi hótelum. Hann var bunandi mælskur og sannfærandi, hafði mikla en dálítið framandi geislun og veittist auðvelt að töfra fólk í návist sinni. Ýmislegt keimlíkt má segja um Íslandsbersa. Menn mega þó ekki slá því föstu að það sem drífur á daga Íslandsbersa í Guðsgjafaþulu hafi endilega komið fyrir Óskar, þann stóra mann. Margar sögurnar gætu þó hafa gerst ef tekið er mið af okkar góðu og miklu viðkynningu og upplifun minni á þeim reynslu tímum er ég fylgdist með honum. En í svona bók verður að færa í stílinn, slá á létta strengi og helst að dansa sem oftast á þeirri línu sem dregin er milli veruleika og ævintýris.“
Svo mörg voru þau orð. Í lokin er rétt að hvetja þá sem ekki hafa lesið þessa stórskemmtilegu bók að gefa sér tíma til þess, eða þá að hlýða á söguna í aldeilis mögnuðum flutningi Nóbelsskáldsins sjálfs; á vef Ríkisútvarpsins er að finna upplestur Halldórs á nokkrum eigin verka, m.a. Guðsgjafaþulu, síðustu skáldsögu hans sem kom út 1972 þegar Halldór stóð á sjötugu.