Björn Valur Gíslason skrifar:

Í samstarfssamningi ríkisstjórnar Vinstri grænna og Samfylkingar kemur fram að stjórnin hyggst endurskoða lög um stjórn fiskveiða á kjörtímabilinu. Markmiðið með endurskoðuninni er að fiskveiðar umhverfis landið séu allt í senn hagkvæmar, skapi verðmæti og störf en séu jafnframt sjálfbærar og í samræmi við alþjóðlegar skuldbindingar um verndun vistkerfa, lífríkis og hafsbotns.

Það er trú okkar sem að ríkisstjórninni stöndum að íslenskur sjávarútvegur muni hér eftir sem hingað til gegna lykilhlutverki við endurreisn atvinnu- og efnahagslífs landsins. Því er það afar mikilvægt að okkar mati að treysta rekstrargrundvöll sjávarútvegsins sem mest má verða til langs tíma.

Markmiðin
Í samstarfsyfirlýsingu ríkisstjórnarflokkanna segir að með sérstöku ákvæði í stjórnarskrá Íslands verði undirstrikað að fiskistofnarnir umhverfis landið séu sameign þjóðarinnar. Jafnframt að úthlutun aflaheimilda verði þannig tímabundinn afnotaréttur sem myndi ekki undir neinum kringumstæðum eignarrétt eða óafturkallanlegt forræði einstakra aðila yfir heimildunum. Einnig er í yfirlýsingunni tekið til að meðal brýnna verkefna sé að takmarka framsal á aflaheimildum, auka veiðiskyldu og endurskoða tilfærslur á heimildum milli ára. Sömuleiðis er talið að bregðast þurfi frekar við áliti Mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna frá því á síðasta kjörtímabili, m.a. með því að gæta atvinnufrelsis og að tryggja að jafnræðis verði gætt við úthlutun afnotaréttarins og aðgengi að hinni sameiginlegu auðlind. Þessu náum við vonandi fram með fullnægjandi hætti með endurskoðun laga um stjórn fiskveiða í samstarfi við hagsmunaaðila.
Ríkisstjórnin setur sér það markmið að skapa sátt meðal þjóðarinnar um eignarhald og nýtingu auðlinda sjávar m.a. með því að leggja grunn að innköllun og endurráðstöfun aflaheimilda. Í því skyni verður skipaður sérstakur starfshópur á vegum stjórnarflokkanna sem mun fá það verkefni að vinna í samráði við hagsmunaaðila áætlun um þau mál sem lög verði fram haustið 2010. Starfshópnum er uppálagt að kalla til samráðs hagsmunaaðila og sérfræðinga á sviði sjávarútvegsmála og málum þeim tengdum og vinna að áðurnefndri áætlun sem ríkisstjórnin mun síðan fá í hendurnar á tilsettum tíma. Með þessum hætti mun stjórnmálamönnum og hagsmunaaðilum gefast gott ráðrúm til að setjast niður yfir málefni sjávarútvegsins og fara yfir ágreiningsefnin í góðu tómi og leysa eins vel úr þeim og mögulegt er. Þetta tækifæri sem nú hefur gefist til samræðna og samráðs eiga menn ekki að láta fram hjá sér fara, það er allt of mikið í húfi til þess. Við verðum að taka rökræðuna fordómalaust og í þeim tilgangi að skapa frið um stjórn fiskveiða.

Sátt um sjávarútveg
Segja má að með því sem hér er nefnt sé komið að kjarna þeirra deilumála sem verið hafa um sjávarútveginn á undanförnum árum og áratugum. Flestir eru því sammála að rétt sé að takmarka aðgang að auðlindum sjávar og að hafa verði stjórn á því hvernig þær eru nýttar. Um þetta er í sjálfu sér ekki ágreiningur. Eignarhald og framsal veiðiheimilda er hinsvegar í stórum dráttum það sem skipt hefur þjóðinni í hópa og skapað ófrið um greinina, öllum til ama og leiðinda. Eitt mikilvægasta verkefni okkar er því að ná sátt meðal þjóðarinnar um stjórn fiskveiða. Umræða um sjávarútveg hefur alla tíð verið mjög harkaleg en að sama skapi skilað afar litlum árangri. Því verður að linna. Um þetta hef ég margsinnis fjallað í ræðu og riti á undanförnum árum. Ég hef jafnframt varað við því að inngrip í stjórnkerfi fiskveiða verði til þess að valda einhverskonar kollsteypu eða upplausn í greininni eða samfélaginu almennt. Mín ósk er sú að stjórnmálamenn, sjómenn, útgerðarmenn og aðrir hagsmunaðilar í greininni setjist niður í þeim tilgangi að átta sig á þeim ágöllum sem finna má í stjórnkerfi fiskveiða og að leitað verði leiða til að eyða þeirri tortryggni sem uppi er meðal þjóðarinnar gagnvart greininni og þeim sem í henni starfa. Með samráði og rökræðu eigum við auðveldlega að geta fundið lausnir sem flestir verði sáttir við.

Björn Valur Gíslason
skipstjóri á Kleifabergi ÓF-2